Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
İLERİ TOPRAK KİMYASI Üçüncü Düzey TO 521 1 7.50 7.50 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör PROF. DR. OSMAN SÖNMEZ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı PROF. DR. OSMAN SÖNMEZ
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli Ders haftalık slayt sunumları ve gerekli durumlarda tahta kullanılarak haftada 3 saat olmak üzere sözlü sunum şekilde yapılacaktır.
Dersin Amacı Öğrencilerin elementlerin toprakta dağılımları, minerallerin çözünürlülüğü, aşınma ve ayrişma mekanizmaları, pH ve pE ölçümleri, ve pH-pE ilişkileri, adsorpsiyon ve adsorpsiyon ölçümleri, metal katyon, ve anyon adsorpsiyonu, kimyasal bağlanma ve sorpsiyon izotermler, pestisitler ve herbisitler ve çevre ile olan ilişkiler konusunda bilgilendirilmesi.
Dersin Tanımı Elementlerin toprakta dağılımları, minerallerin çözünürlülüğü, aşınma ve ayrişma mekanizmaları, Jakson – Sherman aşınma indexi, toprak organik maddesi ve fraksiyonları, toprak çözeltisi, çözünebilir kompleksler ve kimyasal içeriği, elementlerin alınabilirliği ve hareketliliği, toprak asitliliği, aktif ve pasif asitlilik ve belirlenmeleri, Aliminyum kimyası, tuzluluk ve etki eden faktörler, gerekli ve toksik elementler, bio-yarayışlılık, elektrik iletkenlik, redoks potansiyelleri, pH ve pE ölçümleri, ve pH-pE ilişkileri, adsorpsiyon ve adsorpsiyon ölçümleri, metal katyon, ve anyon adsorpsiyonu, kimyasal bağlanma ve sorpsiyon izotermler, pestisitler ve herbisitler ve çevre ile olan ilişkiler.

Dersin İçeriği
1 İleri toprak kimyasına giriş
2 Elementlerin toprakta dağılımları, minerallerin çözünürlülüğü, aşınma ve ayrişma mekanizmaları, Jakson – Sherman aşınma indexi
3 Elementlerin toprakta dağılımları, minerallerin çözünürlülüğü, aşınma ve ayrişma mekanizmaları, Jakson – Sherman aşınma indexi (Cont.)
4 Elementlerin toprakta dağılımları, minerallerin çözünürlülüğü, aşınma ve ayrişma mekanizmaları, Jakson – Sherman aşınma indexi (Cont.)
5 toprak organik maddesi ve fraksiyonları, toprak çözeltisi, çözünebilir kompleksler ve kimyasal içeriği
6 toprak organik maddesi ve fraksiyonları, toprak çözeltisi, çözünebilir kompleksler ve kimyasal içeriği (Cont.)
7 elementlerin alınabilirliği ve hareketliliği, toprak asitliliği, aktif ve pasif asitlilik ve belirlenmeleri
8 elementlerin alınabilirliği ve hareketliliği, toprak asitliliği, aktif ve pasif asitlilik ve belirlenmeleri (Cont.)
9 Aliminyum kimyası, tuzluluk ve etki eden faktörler, gerekli ve toksik elementler, bio-yarayışlılık, elektrik iletkenlik, redoks potansiyelleri, pH ve pE ölçümleri, ve pH-pE ilişkileri, adsorpsiyon ve adsorpsiyon ölçümleri, metal katyon, ve anyon adsorpsiyonu, kimyasal bağlanma ve sorpsiyon izotermler, pestisitler ve herbisitler ve çevre ile olan ilişkiler
10 Aliminyum kimyası, tuzluluk ve etki eden faktörler, gerekli ve toksik elementler, bio-yarayışlılık, elektrik iletkenlik, redoks potansiyelleri, pH ve pE ölçümleri, ve pH-pE ilişkileri, adsorpsiyon ve adsorpsiyon ölçümleri, metal katyon, ve anyon adsorpsiyonu, kimyasal bağlanma ve sorpsiyon izotermler, pestisitler ve herbisitler ve çevre ile olan ilişkiler (Cont.)
11 Aliminyum kimyası, tuzluluk ve etki eden faktörler, gerekli ve toksik elementler, bio-yarayışlılık, elektrik iletkenlik, redoks potansiyelleri, pH ve pE ölçümleri, ve pH-pE ilişkileri, adsorpsiyon ve adsorpsiyon ölçümleri, metal katyon, ve anyon adsorpsiyonu, kimyasal bağlanma ve sorpsiyon izotermler, pestisitler ve herbisitler ve çevre ile olan ilişkiler (Cont.)
12 Aliminyum kimyası, tuzluluk ve etki eden faktörler, gerekli ve toksik elementler, bio-yarayışlılık, elektrik iletkenlik, redoks potansiyelleri, pH ve pE ölçümleri, ve pH-pE ilişkileri, adsorpsiyon ve adsorpsiyon ölçümleri, metal katyon, ve anyon adsorpsiyonu, kimyasal bağlanma ve sorpsiyon izotermler, pestisitler ve herbisitler ve çevre ile olan ilişkiler (Cont.)
13 Aliminyum kimyası, tuzluluk ve etki eden faktörler, gerekli ve toksik elementler, bio-yarayışlılık, elektrik iletkenlik, redoks potansiyelleri, pH ve pE ölçümleri, ve pH-pE ilişkileri, adsorpsiyon ve adsorpsiyon ölçümleri, metal katyon, ve anyon adsorpsiyonu, kimyasal bağlanma ve sorpsiyon izotermler, pestisitler ve herbisitler ve çevre ile olan ilişkiler (Cont.)
14 Toprak kimyası ve çevre ilişkilerinin incelenmesi
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Toprağın kimyasal bileşenlerini (mineral, organik madde, toprak çözeltisi, gaz fazı) tanımlar ve aralarındaki ilişkileri açıklar.
2 Toprak reaksiyonunu (pH) ve pH’ı etkileyen faktörleri açıklar; pH’ın besin elementi yarayışlılığına etkisini yorumlar.
3 Elementlerin hareketi sonucunda hangi elementlerin yıkanmaya maruz kalacağı ve hangilerinin toprakta immobil (hareketsiz) kalacakları ve dolayısıyla hangi elementlerin su ve toprak kirliliğine katkısı olabileceği konularında fikir yürütebilecekler.
4 Toprak tamponlama kapasitesini ve tamponlama mekanizmalarını (karbonat, kil, organik madde) açıklar ve örneklerle değerlendirir.
5 Katyon değişim kapasitesi (KDK/CEC), değişebilir katyonlar ve baz doygunluğu kavramlarını hesaplar ve sonuçları yorumlar.
6 Toprak çözeltisi kimyasını (iyonik güç, aktivite, kompleksleşme) açıklar; temel denge kavramlarını uygular.
7 Adsorpsiyon–desorpsiyon süreçlerini ve yüzey kimyası prensiplerini (kil mineralleri, oksitler, organik kolloidler) açıklar.
8 Toprak organik maddesinin (humus fraksiyonları) kimyasal rolünü; şelatlama, agregasyon ve besin döngüsü üzerindeki etkisini açıklar.
9 Ağır metallerin ve kirleticilerin topraktaki davranışını (çözünürlük, bağlanma, taşınım, biyoyarayışlılık) değerlendirir ve risk yaklaşımı kurar.
10 Toprak analiz sonuçlarını (pH, EC, kireç, KDK, organik madde, yarayışlı P ve mikro elementler vb.) yorumlar; gübreleme/ıslah açısından çıkarım yapar.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Besin Hijyeni ve Teknolojisi alanında temel ve yeterli bilgi birikimine sahip olur, öğrendiği bilgileri etkin olarak kullanabilir
2 Mesleğini uygularken bilimsel ve mesleki etik kurallarını ve hayvan haklarını gözetir
3 Yeterli bilgi birikimi ve deneyimiyle karşılaştığı problemler ile ilgili çözüm üretebilir ve uygulayabilir
4 Birey ve halk sağlığı açısından koruyucu hekimliğin temel kurallarını bilir ve uygulayabilir
5 Veteriner hekimlik alanındaki halk sağlığı çiftlikten sofraya gıda güvenliği ve teknolojisi konularında yeterli bilgi ve beceri kazanır
6 Besin Hijyeni ve Teknolojisi ile ilgili mevzuatı bilir ve mesleki problemleri farklı bakış açılarından analiz edebilir
7 Meslektaşları, diğer meslek mensupları ve gıda endüstris çalışanları ile iyi iletişim kurabilir
8 Yazılı ve sözlü olarak kendisini iyi ifade edebilir, Yabancı dil ve bilişim teknolojilerini yeterince bilir ve kullanır
9 Kendi kendine öğrenme araştırma ve uygulama yeteneğini kazanır ve hayat boyu öğrenmeyi ilke edinir
10 Genel kültüre sahip, ülkenin sosyal ve ekonomik yapısı konusunda bilgili ve duyarlı olmayı ilke edinir
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 1 14
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 14 2 28
Ödevler 14 2 28
Sunum / Seminer hazırlama 14 3 42
Kısa sınavlar 7 1 7
Ara sınavlara hazırlık 14 1 14
Ara sınavlar 1 1 1
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 14 2 28
Yarıyıl sonu sınavı 1 1 1
Araştırma 14 2 28
Toplam iş yükü     191
AKTS     7.50

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 30
Kısa sınav 0 0
Ödev 14 20
Yarıyıl içi toplam   50
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   50
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   50
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı 1.Environmental Chemistry of Soils, M.B. McBride, Oxford University Press, New York, 1994. 2.Soil Chemistry, H. Bohn, B. McNeal, and G. O’Connor, John Wiley & Sons Yayınları, New York, 1985
Yardımcı Kaynaklar 3-Chemical Equilibria in Soil, W.L. Lindsay, John Wiley & Sons Yayınları, New York, 1979.

Ders İle İlgili Dosyalar