Erciyes University - Info Package

Dersin Adı	Dersin Seviyesi	Dersin Kodu	Dersin Tipi	Dersin Dönemi	Yerel Kredi	AKTS Kredisi	Ders Bilgileri
EDEBİYAT TEORİSİ VE ELEŞTİRİSİ	İkinci Düzey	RDE 444		8	6.00	6.00	Yazdır

Dersin Tanımı

Ön Koşul Dersleri
Eğitimin Dili	Rusça
Koordinatör	ÖĞRETİM GÖREVLİSİ YANA PARKHETA
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı	Öğr. Gör. Dr. Yana Parkheta
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli
Dersin Amacı	Edebiyat kuramının temel kavramları, kategorileri ve terminolojisi hakkında kapsamlı bir kavrayış oluşturmak. Kuramsal-edebî düşüncenin tarihsel gelişimine, felsefî ve estetik düşünce bağlamı içerisinde bütüncül bir perspektif kazandırmak. Terim ve kavramları doğru, yerinde ve tutarlı biçimde kullanma becerisini geliştirmek. Edebî bir eseri, edebiyat biliminin farklı okulları ve yöntemlerinin metodolojisi doğrultusunda analiz edebilme yetisini geliştirmek.
Dersin Tanımı	Bu ders, edebiyat kuramının temel kavram, kategori ve terminolojisinin sistemli biçimde incelenmesine yönelik kuramsal ve uygulamalı bir derstir. Ders kapsamında edebiyat biliminin tarihsel gelişimi, felsefî ve estetik düşünce bağlamında ele alınmakta; Antik Çağ’dan XXI. yüzyıl Avrupa edebiyat kuramının başlıca teorik yönelimlerine kadar uzanan süreç incelenmektedir. Ders; mimesis kuramı, biçim ile içerik arasındaki ilişki, sanatın işlevleri, edebiyat ve iletişim gibi temel konuların yanı sıra biyografik yöntem, kültürel-tarihsel yöntem, karşılaştırmalı edebiyat çalışmaları, biçimcilik, Marksizm, yapısalcılık, postyapısalcılık ve psikanalitik eleştiri gibi başlıca metodolojik yaklaşımları kapsamaktadır. Biyografizm, otobiyografizm ve psiko-otobiyografizm kavramlarına özel önem verilmekte; bu kavramlar kuramsal çerçevede ele alınarak Rus ve Türk şiir ve nesri örnekleri üzerinden analiz edilmektedir. Ders, öğrencilerin farklı kuramsal yaklaşımlar doğrultusunda edebî metinleri çözümleyebilme becerilerini geliştirmeyi, bilimsel terminolojiyi doğru ve tutarlı biçimde kullanabilmelerini sağlamayı ve eleştirel düşünme yetilerini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

Dersin İçeriği

1	Bir bilim dalı olarak edebiyat kuramı. Edebiyat kuramı ile edebiyat eleştirisi arasındaki ilişki.
2	Edebiyat biliminin gelişim evreleri. Mimesis. Aristoteles’in “Poetika” adlı eseri. Edebî eserin içeriği ve biçimi.
3	Edebiyat ve iletişim. Söz sanatı olarak edebiyat. Sanatın işlevleri.
4	19. yüzyıl Avrupa edebiyat biliminin başlıca bilimsel yönelimleri. Kavramlar: “Bilimsel okul”, “bilimsel yönelim”, “yöntem” (Sainte-Beuve’ün biyografik yöntemi, kültürel-tarihsel yöntem (Hippolyte Taine), komparativizm (Theodor Benfey’in karşılaştırmalı yöntemi), Émile Hennequin’in etnopsikolojik yöntemi), psikolinguistik okul (A. Potebnya, “Düşünce ve Dil”, 1862 (özet)).
5	20. yüzyılın başlıca edebiyat inceleme yöntemleri: Marksizm, biçimsel yöntem (V. Şklovski, Y. Tınyanov). Yapısalcılık (C. Lévi-Strauss’un çalışmaları), psikanaliz (S. Freud, C. G. Jung), yapısalcılık. Postyapısalcılık. Sigmund Freud “Ben ve İd” (özet)
6	Uygulamalı ders. A. S. Puşkin’in şiirinde biyografizm. Aleksandr Blok’un şiirinde otobiyografizm — “O yiğitliklerden, o kahramanlıklardan, o şan ve şöhretten…” (1908). “Biyografizm” ve “otobiyografizm” kavramları. Marina Tsvetayeva’nın “Beni değil de başkasını seviyor olmanız hoşuma gidiyor…” adlı şiirinin analizi.Roland BARTHES, “Yazarın Ölümü” (özet).
7	Psiko-otobiyografizm. L. Vygotski, S. Freud, A. Adler, C.-G. Jung’un kuramları. Orhan Veli Kanık’ın “Anlatamıyorum” adlı şiirinde psiko-otobiyografizm.
8	Psikopoetika ve edebiyat biliminde psikopoetik yöntem.
9	Kurmaca ve Yazarın Metindeki Varlığı. Edebî metnin temel unsuru olarak kurmaca. Edebiyat kuramının bir kavramı olarak yazar. Sanatsal metinde yazar imgesi: çağdaş yaklaşımlar. Kahraman ve karakter. Tip ve karakter kavramları. Anlatıcı türleri: anlatıcı ve öyküleyici. Yazar, öyküleyici, anlatıcı ve karakter arasındaki ilişkiler.
10	Sanatsal Zaman ve Mekân. Kronotop. Karakter. Edebiyat biliminde kronotop kategorisi: kuramdan uygulamaya. Samaritdin Rustamoviç Madjitov’un “Edebiyat Biliminde Kronotop Kategorisi: Kuramdan Uygulamaya” başlıklı çalışması temelinde konu özeti.
11	Çatışma ve Çatışma Türleri. Edebî çatışma kavramı ve türleri. A. P. Çehov’un “Bir Memurun Ölümü” adlı öyküsünde dışsal, içsel ve toplumsal çatışma.
12	Söz Sanatları ve Türleri. Mecazlar sistemi. Metafor ve metonimi. İroni. Dolaylama. Abartma. Oksimoron. Uygulamalı çalışma.
13	Sembol ve Sembol Türleri. İmgeden sembole geçiş. Uygulamalı çalışma. Mihail Lermontov’un “Yelken” şiiri.
14	Kompozisyon, Olay Örgüsü ve Fabula. Sanatsal ayrıntı. Edebî tür kavramı: epik, lirik ve dramatik türler. Edebî janrlar: epik, dramatik, lirik ve lirik-epik janrlar.
15	Şiir Kuramı: Kafiye ve Bent Yapısı. Genel tekrar. Sınava hazırlık.
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları

1	Edebiyat kuramının temel kavram, kategori ve terminolojisini açıklar; bu kavramları bilimsel bağlama uygun ve tutarlı biçimde kullanır.
2	Edebiyat kuramının Antik Çağ’dan XXI. yüzyıla kadar geçirdiği tarihsel gelişimi felsefi, estetik ve kültürel düşünce bağlamında değerlendirir.
3	Mimesis, biçim–içerik ilişkisi, sanatın işlevleri, edebiyat ve iletişim gibi temel kuramsal problemleri karşılaştırmalı olarak analiz eder.
4	Biyografik, kültürel-tarihsel ve karşılaştırmalı yöntemlerin yanı sıra biçimcilik, Marksizm, yapısalcılık, postyapısalcılık ve psikanalitik eleştirinin temel ilkelerini açıklar ve aralarındaki metodolojik farklılıkları belirler.
5	Farklı edebiyat kuramı ve eleştiri yöntemlerini şiir ve nesir metinlerinin çözümlenmesinde uygular.
6	Bir edebî metni seçilen kuramsal yaklaşım doğrultusunda yapı, anlatı, özne, temsil, söylem ve anlam üretimi bakımından inceler.
7	Biyografizm, otobiyografizm ve psiko-otobiyografizm kavramlarını ayırt eder; bu yaklaşımların yazar, metin ve özne arasındaki ilişkiyi açıklamadaki imkân ve sınırlılıklarını değerlendirir.
8	Rus ve Türk edebiyatına ait şiir ve nesir örneklerini farklı kuramsal ve metodolojik perspektiflerden karşılaştırmalı olarak yorumlar.
9	Edebî metinlere ilişkin eleştirel görüşlerini bilimsel terminolojiye, tutarlı argümantasyona ve metinsel kanıtlara dayalı biçimde sözlü ve yazılı olarak ifade eder.
10	Farklı kuramsal yaklaşımların aynı edebî metne ilişkin ürettiği yorumları karşılaştırır ve yöntem–yorum ilişkisini eleştirel biçimde değerlendirir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi

1	Araştırma yöntem - tekniklerini bilmek ve alanında uygulayabilmek
2	Alanında proje geliştirmek, projesini uygulayarak hayata geçirebilmek
3	Alan içi ve çok alanlı takımlarda etkin çalışmak ve/veya liderlik rolü üstlenebilmek
4	Güncel yayınları, oluşum ve aktiviteleri takip etmek, katılımcı olabilmek
5	Evrensel, ulusal, yerel sanat ve tasarım değerlerinin farkında olabilmek
6	Herhangi bir sanat eserini çözümleyici ve eleştirel bakış açısı ile değerlendirebilmek
7	Estetik beğeni yetkinliğine sahip olmak ve bu yönünü sanat görüşlerine, tasarımlarına yansıtabilmek
8	Çağdaş sanat tasarım materyal ile tekniklerini kullanmak ve estetik bir ürün yaratabilmek
9	Etik kurallara uymak ve sosyal sorumluluk bilinci taşıyabilmek
10	Alanında paylaşıma açık sanatsal etkinlikler düzenlemek; Yaptığı çalışmaları diğerlerine etkili bir şekilde sunabilmek
11	Alanında kullanılan yeni yöntem -teknikleri bilmek ve özgün tasarımlarına ulaşmada kullanabilmek
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü

	Sayısı	Süresi (saat)	Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim	0	0	0
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme)	0	0	0
Ödevler	0	0	0
Sunum / Seminer hazırlama	0	0	0
Kısa sınavlar	0	0	0
Ara sınavlara hazırlık	0	0	0
Ara sınavlar	0	0	0
Proje (Yarıyıl ödevi)	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Arazi çalışması	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavı	0	0	0
Araştırma	0	0	0
Toplam iş yükü			0
AKTS			0.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler

Yarıyıl içi değerlendirme	Sayısı	Katkı Yüzdesi
Ara sınav	0	0
Kısa sınav	0	0
Ödev	0	0
Yarıyıl içi toplam		0
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı		0
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı		0
Genel toplam		0

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri

Ders kitabı
Yardımcı Kaynaklar

Ders İle İlgili Dosyalar

DBP Hakkında

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında