Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
GEN ANLATIMI VE DÜZENLENMESİ İkinci Düzey MBG623 1 6.00 6.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör PROF. DR. ZÜHAL HAMURCU
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı PROF. DR. ZÜHAL HAMURCU
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı -
Dersin Veriliş Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Öğrencilerin gen anlatımının transkripsiyonel, posttranskripsiyonel, translasyonel ve posttranslasyonel düzeylerde kontrolünü sağlayan moleküler mekanizmaları ileri düzeyde kavramalarını sağlamaktır. Kromatin yapısı, epigenetik düzenlemeler, düzenleyici DNA bölgeleri, transkripsiyon faktörleri ve kodlamayan RNA’ların gen düzenleme ağlarındaki rollerini analiz etme becerisi kazandırmaktır. Ayrıca gen anlatımındaki değişikliklerin hücresel işlevler ve hastalıklarla ilişkisini eleştirel olarak değerlendirmelerini ve özgün araştırma sorularına uygun deneysel yaklaşımlar geliştirmelerini desteklemektir.
Dersin Tanımı Bu ders, prokaryotik ve ökaryotik sistemlerde gen anlatımının kontrolünü karşılaştırmalı olarak ele alır ve ökaryotik düzenleme mekanizmalarına odaklanır. Kromatin organizasyonu, DNA metilasyonu, histon değişiklikleri, promotörler, uzak düzenleyici bölgeler ve transkripsiyon faktörlerinin işlevleri incelenir. RNA işlenmesi, alternatif kesilip birleştirme, RNA taşınması ve kararlılığı, kodlamayan RNA’lar, translasyonun kontrolü ve proteinlerin posttranslasyonel düzenlenmesi değerlendirilir. Gen düzenleme ağlarının hücresel farklılaşma, stres yanıtı ve hastalıklarla ilişkileri tartışılır. Gen anlatımını incelemeye ve değiştirmeye yönelik moleküler yöntemler, transkriptomik ve epigenomik analizler ile işlevsel doğrulama yaklaşımları bilimsel yayınlar üzerinden değerlendirilir.

Dersin İçeriği
1 Gen anlatımının temel ilkeleri ve düzenleme düzeyleri; prokaryotik ve ökaryotik sistemlerin karşılaştırılması
2 Prokaryotlarda transkripsiyonun düzenlenmesi: Operonlar, baskılayıcılar, aktivatörler ve çevresel yanıtlar
3 Ökaryotlarda transkripsiyon: RNA polimerazlar, genel transkripsiyon faktörleri ve başlangıç kompleksinin oluşumu
4 Promotörler, güçlendiriciler, susturucular ve yalıtıcı bölgeler; düzenleyici DNA–protein etkileşimleri
5 Kromatin organizasyonu, nükleozom dinamikleri ve kromatin yeniden düzenleme kompleksleri
6 Epigenetik kontrol: DNA metilasyonu, histon değişiklikleri ve epigenetik kalıtım
7 Genomun üç boyutlu organizasyonu ve uzak düzenleyici bölgeler arasındaki etkileşimler
8 Transkripsiyon faktörleri, hücresel sinyal yolakları ve gen düzenleme ağları
9 Sınav
10 Sınav sonrası değerlendirme ve tartışma
11 RNA işlenmesi: Başlık eklenmesi, poliadenilasyon ve alternatif kesilip birleştirme
12 RNA’nın hücre içi taşınması, lokalizasyonu, kararlılığı ve yıkımı; RNA kalite kontrol mekanizmaları
13 Kodlamayan RNA’lar: miRNA, siRNA ve uzun kodlamayan RNA’ların gen anlatımındaki rolleri
14 Translasyonun kontrolü: Başlatma faktörleri, ribozomlar ve hücresel stres yanıtları
15 Posttranslasyonel düzenleme: Protein modifikasyonları, hücre içi lokalizasyon ve protein yıkımı
16 Gelişim, hücresel farklılaşma ve yeniden programlanmada gen anlatımının düzenlenmesi
17 Gen anlatımı bozukluklarının kanser, kalıtsal hastalıklar ve diğer patolojik süreçlerle ilişkis
18 Sınav
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Prokaryotik ve ökaryotik sistemlerde gen anlatımının düzenlenme mekanizmalarını karşılaştırır.
2 Transkripsiyonun başlatılması ve kontrolünde RNA polimerazların, transkripsiyon faktörlerinin ve düzenleyici DNA bölgelerinin işlevlerini analiz eder.
3 Kromatin yapısı, epigenetik değişiklikler ve genomun üç boyutlu organizasyonunun gen anlatımı üzerindeki etkilerini değerlendirir.
4 RNA işlenmesi, alternatif kesilip birleştirme, taşınma, lokalizasyon ve yıkım mekanizmalarının gen anlatımına katkılarını açıklar.
5 Küçük ve uzun kodlamayan RNA’ların gen düzenleme ağlarındaki rollerini karşılaştırır.
6 Translasyonun kontrolü ve posttranslasyonel düzenlemelerin protein düzeyi ve işlevi üzerindeki etkilerini analiz eder.
7 Hücresel sinyal yolakları ile gen düzenleme ağları arasındaki ilişkileri farklılaşma, yeniden programlanma ve stres yanıtı bağlamında değerlendirir.
8 Gen anlatımındaki düzensizliklerin kanser ve diğer hastalıkların moleküler temelleriyle ilişkisini tartışır.
9 Gen anlatımını incelemek ve değiştirmek için kullanılan yöntemleri araştırma sorusuna uygunlukları, gerekli kontrolleri ve sınırlılıkları açısından değerlendirir.
10 Bilimsel literatürü eleştirel olarak sentezleyerek gen anlatımının düzenlenmesine yönelik özgün bir hipotez ve bunu sınayacak deneysel tasarım geliştirir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Lisans derecesi yeterlilikleri üzerine kurulan, aynı ya da farklı bir alandaki bilgilerin genişletilmesi ve derinleştirilmesi ile birlikte bilgiyi değerlendirme,yorumlama ve uygulama yapma gibi bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgiye ulaşır
2 Biyoloji alanındaki sınırlı ya da eksik verileri kullanarak bilimsel yöntemlerle bilgiyi geliştirir, bilimsel, toplumsal ve etik sorumluluk ile kullanır
3 Biyoloji alanındaki bir problemi, bağımsız olarak kurgulayarak, çözüm yöntemi geliştirir, çözer, sonuçları değerlendirerek, gerektiğinde uygular
4 Biyoloji alanındaki güncel gelişmeleri ve kendi çalışmalarını, alanındaki ve dışındaki gruplara, yazılı, sözlü ve görsel olarak sistemli bir şekilde aktarır
5 Biyoloji alanındaki uygulamalarda karşılaşacağı öngörülmeyen karmaşık durumlarda, yeni stratejik yaklaşımlar geliştirir ve sorumluluk alarak çözüm üretir
6 Biyoloji alanı ile ilgili konularda strateji, politika ve uygulama planları geliştirir ve elde edilen sonuçları, kalite süreçleri çerçevesinde değerlendirir
7 En az bir yabancı dilde sözlü ve yazılı iletişim yeteneğine sahip olur (Avrupa Dil Portföyü B2 Genel Düzeyi)
8 Biyoloji alanının gerektirdiği bilgisayar yazılımı ve donanımı bilgisi ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır ve geliştirir
9 Biyoloji alanı ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, duyurulması aşamalarında bilimsel, sosyal ve etik değerleri gözeterek bu değerleri öğretir ve denetler
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 17 2 34
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 10 2 20
Ödevler 10 1 10
Sunum / Seminer hazırlama 10 2 20
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 10 3 30
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 10 2 20
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 10 1 10
Toplam iş yükü     148
AKTS     6.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   0
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   60

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Alberts ve arkadaşları, Molecular Biology of the Cell;
Yardımcı Kaynaklar Lodish ve arkadaşları, Molecular Cell Biology

Ders İle İlgili Dosyalar