Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
UYGULAMADA FARMAKOGNOZİ Birinci Düzey ILA 624 1 8.00 8.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri
Eğitimin Dili
Koordinatör DOÇ. DR. LEYLA PAŞAYEVA FATULLAYEV
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli
Dersin Amacı
Dersin Tanımı

Dersin İçeriği
1 Farmakognoziye giriş ve uygulama alanları: drog–ekstre–fitoterapötik ürün sınıfları, temel terminoloji
2 Bitkisel drogların tanınması (makroskopik teşhis): yaprak–kök–kabuk–çiçek–meyve örnekleri
3 Drogların mikroskopik teşhisi: kesit/toz mikroskopisi, ayırt edici yapılar
4 Numune alma, kurutma, depolama ve stabilite: nem, su aktivitesi, raf ömrü etkileri
5 Ekstraksiyon teknikleri I: maserasyon, perkolasyon, Soxhlet, infüzyon–dekoksiyon (uygulama mantığı)
6 Ekstraksiyon teknikleri II: ultrasonik/mikrodalga destekli ekstraksiyon, çözücü seçimi, verim–seçicilik
7 Fitokimyasal tarama testleri: alkaloid, flavonoid, tanen, saponin, terpenoid vb. (kalitatif testler)
8 TLC/HPTLC ile kimliklendirme ve parmak izi: referans madde, Rf, görselleştirme, yorumlama
9 Fenolik–flavonoid içerik tayinleri: TPC/TFC, temel hesaplamalar ve hata kaynakları
10 Antioksidan kapasite testleri: DPPH, ABTS, FRAP, CUPRAC (uygulamada karşılaştırmalı okuma)
11 Enzim inhibisyon testleri (farmakognozi uygulaması): α-amilaz/α-glukozidaz, AChE, tirozinaz—IC₅₀ mantığı
12 Antimikrobiyal testler: MIC belirleme, agar difüzyon vs dilüsyon, standartlaştırma (inokulum, kontroller)
13 Kalite kontrol ve sahtecilik/tağşiş: monograf okuma, kontaminantlar (ağır metal, pestisit, mikotoksin), örnek vaka
14 Ürün geliştirme ve raporlama: standardizasyon, etiket okuma, veri sunumu (grafik/tablo), mini-proje sunumları
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Farmakognozinin temel kavramlarını (drog, ekstre, fraksiyon, marker, standardizasyon) doğru tanımlar ve örneklerle açıklar.
2 Bitkisel drogları makroskopik özelliklerine göre tanır; drog kısmı/bitki kısmı uyumsuzluklarını ayırt eder.
3 Drogların mikroskobik ayırt edici yapılarını (epidermis, stoma, trikom, kristal, nişasta vb.) gösterir ve teşhise katkısını yorumlar.
4 Numune alma–kurutma–depolama süreçlerinin kaliteye etkisini değerlendirir; uygun saklama koşullarını gerekçelendirir.
5 Ekstraksiyon yöntemlerini (infüzyon, dekoksiyon, maserasyon, perkolasyon, Soxhlet, ultrasonik vb.) amaçlarına göre seçer ve süreç parametrelerini açıklar.
6 Çözücü seçimini polarite–seçicilik–güvenlilik ekseninde yapar; ekstraksiyon verimi ve tekrar üretilebilirliği ile ilişkilendirir
7 Temel fitokimyasal gruplar için kalitatif tarama testlerini uygular ve sonuçları doğru yorumlar.
8 TLC/HPTLC ile kimliklendirme/fingerprint çalışması tasarlar; Rf, referans standardı ve görselleştirme adımlarını uygular.
9 TPC/TFC gibi toplam içerik tayinlerini gerçekleştirir; kalibrasyon eğrisi ve birim dönüşümleriyle sonuç hesaplar.
10 DPPH, ABTS, FRAP, CUPRAC gibi antioksidan testlerin prensiplerini karşılaştırır; ham veriden sonuç çıkarır ve sınırlılıklarını tartışır.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 PC1.1 Temel Bilim ve Matematik Uygulaması: Matematik ve fen bilimleri bilgisini mühendislik problemlerinin çözümünde uygulayabilme.
2 PC1.2 Disipline Özgü Bilgi ve Hesaplama: Disipline özgü bilgi ve yöntemleri kullanarak mühendislik çözümü geliştirme yetkinliği.
3 PC2.1 Problemi Tanımlama: Karmaşık mühendislik problemlerini tanımlayabilme, kapsamını belirleyebilme ve temel gereksinimleri ortaya koyabilme.
4 PC2.2 Teknik Problem Analizi: Temel bilim ve mühendislik bilgilerini kullanarak problemi formüle edebilme, bileşenlerine ayırarak sistematik şekilde analiz edebilme.
5 PC2.3 Problemin SKA Bağlamındaki Etkilerinin Analizi: Karmaşık mühendislik problemlerinin BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ile ilişkili yönlerini ve mevcut toplumsal, çevresel ve ekonomik etkilerini analiz edebilme.
6 PC3.1 Kısıtlar Altında Sistem Tasarımı: Tasarım gereksinimlerini belirleyerek, gerçekçi kısıtlar altında sistem, ürün veya süreç tasarlama.
7 PC3.2 Yaratıcı ve Yenilikçi Çözüm Tasarımı: Karmaşık mühendislik problemlerine yaratıcı ve yenilikçi çözümler geliştirebilme.
8 PC4.1 Modern Mühendislik Araçlarının Seçimi ve Kullanımı: Karmaşık mühendislik problemlerinin çözümü için uygun modern mühendislik ve bilişim araçlarını seçebilme ve etkin kullanabilme.
9 PC4.2 Modelleme ve Simülasyon Becerileri: Modelleme, simülasyon ve hesaplama araçlarını kullanarak mühendislik problemlerini analiz edebilme ve araçların sınırlamalarını değerlendirebilme.
10 PC5.1 Bilimsel Araştırma Yöntemlerini Uygulama: Literatür araştırması, deney tasarlama ve yapma, veri toplama konularında bilimsel yöntemleri uygulayabilme, hipotez oluşturabilme.
11 PC5.2 Veri Analizi ve Yorumlama: Deneysel verileri analiz edebilme, istatistiksel yöntemler kullanarak yorumlayabilme ve sonuç çıkarabilme.
12 PC6.1 Toplumsal, Çevresel ve Sürdürülebilirlik Etkilerinin Değerlendirilmesi: Mühendislik uygulamalarının topluma, sağlık ve güvenliğe, ekonomi ve çevreye olan etkilerini BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları bağlamında değerlendirebilme ve bu etkileri çözüm tasarımına yansıtabilme.
13 PC6.2 Hukuksal ve Ekonomik Sonuçları Değerlendirebilme: Mühendislik çözümlerinin hukuksal sonuçlarını ve ekonomik etkilerini analiz edebilme ve değerlendirebilme.
14 PC7.1 Mühendislik Etiği, Tarafsızlık ve Kapsayıcılık Bilinci: Etik sorumluluk, tarafsızlık ve kapsayıcılık ilkelerine uygun karar verebilme ve davranış sergileyebilme.
15 PC8.1 Etkin Takım Çalışması: Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda takım hedeflerine katkı sağlayabilme, rol ve sorumlulukları yerine getirebilme.
16 PC8.2 Liderlik ve Bireysel Sorumluluk: Takımı organize edebilme, karar alma süreçlerinde sorumluluk alabilme.
17 PC9.1 Hedef Kitleye Uygun Teknik İletişim: Farklı hedef kitlelerin özelliklerini (eğitim, dil, meslek) dikkate alarak teknik konularda anlaşılır sözlü ve yazılı iletişim kurabilme.
18 PC9.2 Teknik Raporlama ve Sunum: Teknik raporlar, dokümantasyonlar hazırlayabilme ve etkili sunumlar yapabilme.
19 PC10.1 Proje Planlama ve Yönetimi: Proje yönetimi ilkelerini uygulayabilme, zaman ve kaynak planlaması yapabilme, ekonomik yapılabilirlik analizi gerçekleştirebilme.
20 PC10.2 Girişimcilik ve Yenilikçi Çözüm Geliştirme: Girişimcilik fırsatlarını değerlendirebilme ve yenilikçi iş modelleri/ürünler geliştirebilme.
21 PC11.1 Teknolojik Değişime Uyum ve Eleştirel Değerlendirme: Yeni ve gelişmekte olan teknolojilere uyum sağlayabilme, teknolojik değişimleri sorgulayıcı ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilme.
22 PC11.2 Bağımsız ve Sürekli Öğrenme: Bağımsız olarak yeni bilgi ve becerileri öğrenebilme ve kendini sürekli geliştirebilme.
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 2 28
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 14 2 28
Ödevler 1 15 15
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 20 20
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 14 2 28
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 2 25 50
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 5 5 25
Toplam iş yükü     198
AKTS     8.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Turhan Baytop – Farmakognozi Ders Kitabı (Genel Farmakognozi), Mekin Tanker & Nevin Tanker – Farmakognozi 1, Farmakognozi ve Fitoterapi
Yardımcı Kaynaklar

Ders İle İlgili Dosyalar