Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
YABANİ HAYVAN HASTALIKLARI Birinci Düzey 5.1.10 Zorunlu 9 2.00 2.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri Yok
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE TÜFEKÇİ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DOÇ. DR. ÜYESİ EMRE TÜFEKÇİ
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli Yüz yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, yaban hayvanlarının türlere özgü anatomik, fizyolojik ve biyolojik özellikleri doğrultusunda sağlıklarının korunması, hastalıklarının önlenmesi, tanı ve tedavi yaklaşımlarının değerlendirilmesi konusunda öğrencilere temel bilgi ve becerilerin kazandırılmasıdır. Ders kapsamında yaban hayvanlarında klinik muayene, beslenme, ilaç kullanımı, enfeksiyöz ve paraziter hastalıklar, koruyucu hekimlik, acil müdahaleler, anestezi, cerrahi, nekropsi, toksikoloji, zoonozlar, rehabilitasyon ve doğaya yeniden kazandırma uygulamalarına ilişkin temel yaklaşımların öğretilmesi amaçlanmaktadır.
Dersin Tanımı Bu ders, yaban hayvanlarının sağlık ve hastalık durumlarının değerlendirilmesine yönelik temel prensipleri kapsamaktadır. Ders kapsamında yaban hayvanlarında hematolojik ve biyokimyasal parametreler, beslenme, ilaç uygulamaları, klinik yaklaşım, koruyucu hekimlik ve aşılama, enfeksiyöz ve paraziter hastalıklar, nekropsi, zehirlenmeler, zoonozlar, anestezi ve cerrahi uygulamalar, göz hastalıkları, rehabilitasyon ve doğaya salım, venomlar, reprodüksiyon, hayvan refahı ve yaban hayatını etkileyen güncel çevresel faktörler ele alınmaktadır.

Dersin İçeriği
1 Yaban hayvanlarında temel değerlendirme ve ilgili temel yaklaşımlar
2 Yaban hayvanlarında beslenme
3 Yaban hayvanlarında klinik yaklaşım ve hasta yönetimi
4 Yaban hayvanlarında ilaç kullanımı ve ilgili uygulamalar
5 Yaban hayvanlarında paraziter hastalıklar
6 Yaban hayvanlarında paraziter hastalıklar
7 Yaban hayvanlarında bakteriyel hastalıklar
8 Yaban hayvanlarında zehirlenmeler ve toksikolojik yaklaşımlar
9 Yaban hayvanlarında zoonozlar
10 Yaban hayvanlarında anestezi ve cerrahi uygulamalar
11 Yaban hayvanlarında göz hastalıkları
12 Yaban hayvanlarında aşılama ve koruyucu hekimlik
13 Yaban hayvanlarında rehabilitasyon
14 Yaban hayvanlarında üreme ve ilgili özel konular
15 Yaban hayvanlarında üreme ve ilgili özel konular
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Yaban hayvanlarının türlere özgü biyolojik, fizyolojik ve klinik özelliklerini açıklar.
2 Yaban hayvanlarında klinik muayene, anamnez alma ve temel sağlık değerlendirmesi yöntemlerini tanımlar ve uygular.
3 Yaban hayvanlarında hematolojik ve biyokimyasal parametreleri değerlendirerek elde edilen bulguları klinik açıdan yorumlar.
4 Yaban hayvanlarının beslenme gereksinimlerini ve beslenme yönetimini tür, yaş ve fizyolojik duruma göre değerlendirir.
5 Yaban hayvanlarında ilaçların güvenli ve uygun kullanımına ilişkin temel prensipleri açıklar ve ilaç uygulamalarını değerlendirir.
6 Yaban hayvanlarında görülen viral, bakteriyel ve paraziter hastalıkların epidemiyolojisi, klinik bulguları, tanı ve korunma yöntemlerini açıklar.
7 Yaban hayvanlarında zehirlenmeler ve zoonotik hastalıklar açısından riskleri değerlendirir ve temel korunma yaklaşımlarını açıklar.
8 Yaban hayvanlarında anestezi, cerrahi, nekropsi ve acil müdahale uygulamalarının temel prensiplerini açıklar.
9 Hastalık veya travma nedeniyle bakıma alınan yaban hayvanlarında rehabilitasyon, tedavi, bakım ve doğaya yeniden kazandırma süreçlerini değerlendirir.
10 Yaban hayvanlarında koruyucu hekimlik, hayvan refahı, reprodüksiyon ve çevresel değişimlerin sağlık üzerine etkilerini değerlendirerek yaban hayvanlarının sağlık ve refahının korunmasına yönelik uygun yaklaşımlar geliştirir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Mesleki, hayvan refahı, müşteri, halk sağlığı, toplum ve çevre ile ilgili hususlar da dâhil olmak üzere veteriner hekimlerin içinde çalışması gereken etik ve yasal çerçeveyi anladığını gösterecek şekilde hareket etmek.
2 Bilimsel araştırma yöntemlerini, temel ve uygulamalı araştırmaların bilime katkısını ve 3R ilkesinin (Replacement, Reduction, Refinement) uygulanmasını anlamak.
3 Veteriner hekimliği uygulamaları ile ilgili organizasyon, yönetim ve mevzuat hakkında temel bilgi sahibi olduğunu göstermek.
4 Veteriner hekimin faaliyet gösterdiği ekonomik ve duygusal bağlamı anlamak.
5 Veteriner hekimin çalıştığı yerde kendisinin, hastaların, müşterilerin, meslektaşlarının ve çevrenin sağlık ve biyogüvenliğini korumak, izlemek ve geliştirilmesine katkıda bulunmak
6 Kalite güvence ilkeleri hakkında bilgi sahibi olduğunu göstermek; mesleki uygulamalarında risk yönetimi ilkelerini uygulamak.
7 İlgili kitleye uygun bir dil kullanarak, gizlilik ve mahremiyete tam saygı göstererek müşteriler, halk, profesyonel meslektaşlar ve sorumlu makamlarla etkili bir şekilde iletişim kurabilmek.
8 İletişim, liderlik, yönetim, ekip çalışması, karşılıklı saygı ve diğer sosyal beceriler dahil olmak üzere kişiler arası etkili etkileşim ilkelerini uygulamak.
9 Doğru klinik ve müşteri kayıtlarını, gerektiğinde vaka raporlarını ilgilileri için tatmin edici bir biçimde hazırlamak.
10 Hizmetlerin sunumunda multidisipliner bir ekibin üyesi olarak etkin bir şekilde çalışmak ve tüm ekip üyelerinin katkısını kabul etmek.
11 Literatürü ve sunumları eleştirel bir gözle inceleyebilmek ve değerlendirebilmek.
12 Veteriner iyi klinik uygulamaları ile araştırma temelli ve kanıta dayalı veteriner hekimliği sağlamak için “Tek Sağlık” ilkelerini anlamak ve uygulamak.
13 Kanıtları eleştirel ve akılcı bir şekilde analiz etme, yetersiz olunan konularla başa çıkma, beklenmedik durumlarla başa çıkma, bilgi ve becerileri çeşitli senaryolara ve bağlamlara uyarlama becerisini göstermek.
14 Hayvanların, insanların ve çevrenin sağlık, güvenlik ve refahının yanı sıra Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini teşvik etmek amacıyla veteriner hekimliği mesleğinin ve Tek Sağlık kavramının ilerlemesine katkıda bulunmak.
15 Kişisel ve mesleki sınırlarını tanımak ve gerektiğinde profesyonel tavsiye, yardım ve destek alacağını bilme becerisini göstermek.
16 Yaşam boyu öğrenmeye ve mesleki gelişime bağlılık göstermek. Bu, mesleki deneyimin kaydedilmesini, paylaşılmasını, performans ve yetkinliği geliştirmek için önlemler alınmasını içerir.
17 Mesleki performansı iyileştirmek için düzenli olarak öz denetim ve akran grubu incelemesi gibi süreçlere katılmak.
18 Hayvan ya da hayvan gruplarında bulunan hayvanların geçmişi ile ilgili ilgili doğru elde edebilmek.
19 Hasta hayvanları güvenli bir şekilde ve hayvana saygı göstererek tutmak ve zapt etmek, bu tekniklerin uygulanması için yardımcı personellere talimat vermek.
20 Eksiksiz bir klinik muayene gerçekleştirmek ve klinik karar verme becerisini göstermek.
21 Uygun tedavi planları geliştirmek, mevcut kaynaklar ile uygun halk sağlığı ve çevresel hususları göz önünde bulundurarak bakımları altındaki hayvanın yararına olacak şekilde tedavi uygulamak.
22 Acil bir durumda müdahale etmek ve yaygın hayvan türlerinde ilk yardım uygulamak. Durumsal aciliyete öncelik vermek ve kaynakları buna göre tahsis etmek.
23 Bir hayvanın ya da hayvan grubunun fiziksel, refah ve beslenme durumunu değerlendirmek ve müşteriye hayvancılık, besleme, üreme, üretim, refah, bireysel sağlık, sürü sağlığı ve halk sağlığı ilkeleri hakkında tavsiyelerde bulunmak.
24 Örnekleri toplamak, muhafaza etmek ve nakletmek, uygun teşhis testlerini seçmek, test sonuçlarını yorumlamak ve sınırlamalarını anlamak.
25 Meslektaşlarla açık bir şekilde iletişim kurmak, sevk ve teşhis hizmetlerinde iş birliği yapmak.
26 Temel tanı ekipmanlarını kullanmak, hastalara iyi sağlık ve güvenlik uygulamaları kapsamında ve de mevcut yönetmeliklere uygun şekilde etkili bir muayene gerçekleştirmek.
27 Dijital araçların ve yapay zekânın veteriner hekimliğe katkısını bilmek ve kullanmak.
28 İhbarı mecburi, rapor edilebilir ve zoonotik hastalıkların yanı sıra hayvanlara yönelik kötü muamele durumlarla ilgili belirtileri tanımak ve ilgili makamlara bildirmek de dahil olmak üzere uygun önlemleri almak.
29 Hayvan bakımı ve refahı, hayvan hareketleri, bildirilmesi zorunlu ve rapor edilebilir hastalıklar, antimikrobiyallerin bilinçli kullanımı da dahil olmak üzere ilaçların kullanımı ile ilgili bilgi ve mevzuata ilişkin uygun kaynaklara erişmek.
30 İlaçları mevzuata ve en son kılavuzlara uygun olarak doğru ve sorumlu bir şekilde reçete etmek ve dağıtmak.
31 Şüpheli advers ilaç reaksiyonlarını uygun kanallar aracılığıyla ilgili resmi kurumlara bildirmek.
32 Biyogüvenlik için protokoller hazırlamak, çalıştığı yerin biyogüvenliğini değerlendirmek ve protokolleri doğru şekilde uygulamak.
33 Aseptik prosedürleri uygun şekilde gerçekleştirmek
34 Sedasyon, genel ve bölgesel anesteziyi güvenli bir şekilde uygulamak; kimyasal hareketsizleştirme yöntemlerini uygulamak.
35 Ağrıyı önlemek, değerlendirmek ve yönetmek.
36 Ötenazinin ne zaman uygun olduğunu bilmek, bunu hayvana ve sahiplerine saygı göstererek, uygun bir yöntem kullanarak, orada bulunanların güvenliğini de göz önünde bulundurarak gerçekleştirmek; karkasın etik ve yasal olarak imha edilmesi konusunda tavsiyelerde bulunmak.
37 Örnek alma, sevk etme ve raporlama dahil olmak üzere tüm yaygın hayvan türlerinde nekropsi yapmak.
38 Refah unsurlarına dikkat etmek, sistematik kaba post-mortem muayene ve gözlemleri kaydetmek, dokuları örnekleme, saklama ve taşıma dahil olmak üzere gıda üreten hayvanların anti-mortem muayenesini yapmak.
39 İlgili gıda teknolojisi de dahil olmak üzere, hayvansal kaynaklı ürünlerin kalite ve güvenliğini etkileyen koşulları doğru bir şekilde belirlemek için gıda ve yem denetimi yapmak.
40 İnsan sağlığının korunması, muhafazası ve iyileştirilmesine katkıda bulunma kapsamında hayvanlar, hayvansal ürünler ve yan ürünlerle doğrudan ya da dolaylı ilgisi olan koşulları belirleyerek halk sağlığını korumak.
41 Kabul edilmiş hayvan sağlığı, hayvan refahı, halk sağlığı ve çevre sağlığı standartları doğrultusunda, hastalığa ve türe uygun önleyici ve eradikasyon programları hakkında tavsiyelerde bulunmak ve bunları uygulamak.
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 15 2 30
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 6 3 18
Ödevler 1 2 2
Sunum / Seminer hazırlama 1 3 3
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 2 3 6
Ara sınavlar 1 1 1
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 1 1 1
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 2 2 4
Yarıyıl sonu sınavı 2 2 4
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     69
AKTS     3.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 70
Kısa sınav 0 20
Ödev 1 10
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Ender YARSAN. (2026). Yaban Hayvanları Hekimliği. Güneş Tıp Kitabevi, Ankara. R. Eric Miller, Nadine Lamberski & Paul P. Calle (eds.) (2025) – Fowler''s Zoo and Wild Animal Medicine, Current Therapy, Volume 10
Yardımcı Kaynaklar Terio, McAloose & St. Leger (2018). Pathology of Wildlife and Zoo Animals. Academic Press

Ders İle İlgili Dosyalar