ENGLISH
GİRİŞ
  • Ders Bilgi Paketi
  • Lisans >
  • Edebiyat Fakültesi >
  • Türk Dili ve Edebiyati
  • > OLASILIK
DBP Hakkında
Skip Navigation Links

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında
Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
OLASILIK Birinci Düzey MÖP 208 4 3.00 3.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri Dersin bir önkoşulu yoktur.
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör PROF. DR. FATMA BOZKURT
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı PROF. DR. Fatma BOZKURT YOUSEF
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı yok
Dersin Veriliş Şekli Yüz yüze
Dersin Amacı Bu dersin temel amacı, öğrencilere olasılık teorisinin temel kavram ve prensiplerini anlamaları, matematiksel modelleme becerisi kazanmaları ve bu bilgileri gerçek hayattaki problemleri çözmede uygulama yetkinliği kazandırmaktır. Dersin sonunda öğrencilerin aşağıdaki yeterliliklere sahip olmaları hedeflenmektedir: Kesikli ve sürekli rastgele olaylar için olasılık modelleri oluşturabilme. 1) Olasılık fonksiyonu ve olasılık yoğunluk fonksiyonu kavramlarını anlayabilme ve kullanabilme. 2) Koşullu olasılık kavramını anlayarak, notasyonlarını doğru şekilde uygulayabilme. 3) Gerçek hayattan seçilen problemlerde koşullu olasılığı etkin bir şekilde kullanarak çözümler üretebilme. 4) Belirli olasılık dağılımlarını tanıyabilme ve hangi durumlarda uygun olduklarını belirleyebilme. 5) Binom, Hipergeometrik ve Poisson dağılımlarının temel özelliklerini anlayarak, bu dağılımların uygulama alanlarını doğru bir şekilde ifade edebilme. 6) Üstel ve Normal dağılımların özelliklerini kavrayarak, bu dağılımların uygulama alanlarını kendi ifadeleriyle açıklayabilme.
Dersin Tanımı Bu ders, olasılık teorisinin temel kavramlarını ve uygulamalarını kapsamaktadır. Dersin içeriği şu başlıklardan oluşmaktadır: 1) Saymanın temel prensipleri, permütasyon ve kombinasyon kavramları ile bunların uygulamaları. 2) Binom teoremi ve olasılık kavramının temel ilkeleri. 3) Olasılıkla ilgili temel kavramlar, aksiyomlar ve koşullu olasılık prensipleri. 4) Bayes teoremi ve geometrik olasılık problemlerinin çözümü. 5) Rastgele değişken kavramı, olasılık fonksiyonu ve olasılık yoğunluk fonksiyonu. 6)Rastgele değişkenlerin beklenen değeri, varyansı ve moment üreten fonksiyonların incelenmesi. 7) Belirli kesikli olasılık dağılımları: Bernoulli, Binom, Geometrik, Hipergeometrik ve Poisson dağılımları. 8) Belirli sürekli olasılık dağılımları: Düzgün, Üstel ve Normal dağılımlar ile bu dağılımların özellikleri. Bu ders, öğrencilerin olasılık teorisini anlamalarını ve bu bilgiyi hem teorik hem de uygulamalı olarak kullanmalarını sağlamayı hedeflemektedir.

Dersin İçeriği
1 Saymanın temel prensipleri: Permütasyon ve kombinasyon kavramları ile uygulamaları.
2 Binom teoremi ve olasılık kavramının temel ilkeleri.
3 Olasılıkla ilgili temel kavramlar ve aksiyomlar.
4 Koşullu olasılık prensipleri ve Bayes teoremi.
5 Geometrik olasılık problemlerinin çözümü.
6 Rastgele değişken kavramı, olasılık fonksiyonu ve olasılık yoğunluk fonksiyonu.
7 Rastgele değişkenlerin beklenen değeri, varyansı ve moment üreten fonksiyonların incelenmesi - I.
8 Rastgele değişkenlerin beklenen değeri, varyansı ve moment üreten fonksiyonların incelenmesi - II.
9 VİZE HAFTASI
10 Kesikli olasılık dağılımları: Bernoulli ve Binom dağılımları.
11 Kesikli olasılık dağılımları: Geometrik ve Hipergeometrik dağılımlar.
12 Kesikli olasılık dağılımları: Poisson dağılımı.
13 Sürekli olasılık dağılımları: Düzgün dağılım ve özellikleri.
14 Sürekli olasılık dağılımları: Üstel dağılım ve özellikleri.
15 Sürekli olasılık dağılımları: Normal dağılım ve özellikleri - I.
16 Sürekli olasılık dağılımları: Normal dağılım ve özellikleri - II.
17 Öğrenilen kavramlar ve olasılık dağılımlarına yönelik problem çözme uygulamaları.
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Olasılığın Temel Kavramları ve Sayma Teknikleri: Olasılığa ilişkin temel kavramları tanımlayabilir. Faktöriyel, saymanın temel prensiplerini, permütasyon ve kombinasyon kavramlarını açıklayabilir ve uygulayabilir. Binom teoremi ile ilgili problemleri çözebilir.
2 Olasılık Teorisi ve Aksiyomları: Olasılık kavramını ve temel aksiyomlarını ifade edebilir. Rastgele olay ve örneklem uzayı kavramlarını tanımlayabilir. Olasılık tanımlarını ve ilgili teoremleri formüle edebilir.
3 Koşullu Olasılık ve Bayes Teoremi: Koşullu olasılık kavramını açıklayabilir ve ilgili olasılıkları hesaplayabilir. Toplam olasılık kuralı ve Bayes teoremini kullanarak olasılık hesaplamaları yapabilir.
4 Rastgele Değişkenler ve Dağılımlar: Rastgele değişken kavramını tanımlayabilir ve kesikli/sürekli rastgele değişkenlerin özelliklerini açıklayabilir. Olasılık fonksiyonu, olasılık yoğunluk fonksiyonu ve dağılım fonksiyonlarını formüle edebilir.
5 Beklenen Değer ve Momentler: Rastgele bir değişkenin beklenen değerini ve varyansını hesaplayabilir. Rastgele değişkenlerin momentlerini hesaplayabilir ve moment üreten fonksiyonları formüle edebilir.
6 Kesikli ve Sürekli Dağılımlar: Belirli kesikli dağılımları (Bernoulli, Binom, Geometrik, Hipergeometrik ve Poisson) tanımlayabilir ve bu dağılımlarla ilgili problemleri çözebilir. Belirli sürekli dağılımları (Düzgün, Üstel ve Normal) tanımlayabilir ve uygulama alanlarını ifade edebilir.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Türk Dili ve Edebiyatı alanında, edindiği bilgi ve becerileri kullanır. Sosyal bilimlerin diğer alanlarında yürütülen çalışmalarda ekip üyesi olarak sorumluluk alır.
2 Türk Dili ve Edebiyatı sahasına giren eserleri okuma, anlama, inceleme ve yorumlama konusunda kuram ve yöntemleri öğrenir ve bunları eserler üzerinde eleştirel bir bakış açısıyla uygular. Kişisel ve kurumsal gelişimini tamamlayarak planlar.
3 Türk Dili ve Edebiyatı alanında kazandığı bilgi, beceri ve yetkinliklerle yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir.
4 Türk Dili ve Edebiyatı alanında, bilgi ve internet teknolojilerini kullanarak nicel ve nitel verilerle bilgileri düzenler, iletir, saklar; kişi ve kurumlarla paylaşır.
5 Türk Dili ve Edebiyatı alanında yapılmış güncel araştırmaları takip edebilecek, meslektaşları ile iletişim kurabilecek düzeyde yabancı dil bilgisi edinir. Bu yabancı dil bilgisiyle kendi alanındaki bilgileri takip eder ve kullanır.
6 Beşeri bilimler alanındaki çeşitli sosyal, kültürel ve sanatsal etkinliklere katılır ve bu etkinliklerin düzenlenmesinde etkin rol alır.
7 Beşeri bilimler alanı ile ilgili bilgilerin uygulanması sürecinde etik ve ahlaki değerleri gözeterek kalite yönetim süreçlerine uygun davranır.
8 Beşeri bilimler alanında sosyal, kültürel hakların evrenselliğini destekler, sosyal adalet bilinci kazanır, tarihi ve kültürel mirasa sahip çıkar.
9 Türkçeyi doğru, güzel ve etkin kullanmayı öğrenerek iletişim kurma becerisini geliştirir. Anlama, yorumlama ve çözümleme yetkinliğine sahip olarak bu alandaki bilgisini araştırma ve geliştirme yönünde kullanır.
10 Türk dilinin tarihi lehçelerinin yazıldığı alfabeleri öğrenir. Bu alfabelerle yazılmış olan metinleri çevriyazıya ve Türkiye Türkçesi yazı diline aktararak metinler üzerinde kültürel, dini, dilbilimsel incelemeler ve değerlendirmeler yapar.
11 Türk dilinin çağdaş lehçelerinin yazıldığı alfabeleri öğrenir. Bu alfabelerle yazılmış olan metinleri çevriyazıya ve Türkiye Türkçesi yazı diline aktararak üzerinde dilbilimi ve dilbilgisi incelemeleri yapar.
12 Yeni Türk Edebiyatı alanının tarihi dönemlerine ve edebiyat tarihçiliğine uygun olarak, bilimsel bir şekilde incelemeler ve değerlendirmeler yapar. Dönemlerin tarihini, evrelerini, gelişimini, özelliklerini öğrenerek dönemlere hâkim olan başlıca akım, ekol, edebî çevre, yazar ve şairleri manzum ve mensur eserleriyle açıklar.
13 Eski Türk Edebiyatı tarihini araştırır ve öğrenir. Eski Türk edebiyatı manzum ve mensur metinlerini Osmanlı Türkçesi alfabesiyle okur ve günümüz harflerine aktarır. Bu metinler üzerinde nesre çeviri, şerh, yorum, tahlil ve inceleme çalışmaları yapar ve gerekli yöntemleri öğrenir. Eski Türk edebiyatında kullanılan nazım şekillerini kavrar ve aruz bilgisi edinir.
14 Türk halk edebiyatının ortaya çıkışını sağlayan sözlü, yazılı ve elektronik kültür ortamlarını kavrar; sözlü kültürün temel niteliklerini öğrenerek halk edebiyatı metinleri üzerinde inceleme ve değerlendirme yapar. Bu metinlerin hangi temel esaslar üzerine inşa edildiğini kavrayarak anonim, âşık ve tekke edebiyatı çevresinde şekillenen halk edebiyatının tarihi ve sosyo-kültürel gelişimine vakıf olur.
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 16 2 32
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 16 1 16
Ödevler 0 0 0
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 4 2 8
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 4 2 8
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     68
AKTS     3.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı 1) Karagöz, Y., & Güner, A. (2020). Olasılık ve İstatistik. Palme Yayıncılık. 2) Çınlar, E. (2004). Olasılık ve Stokastik Süreçler. Nobel Yayınları.
Yardımcı Kaynaklar 1) Ross, S. M. (2019). A First Course in Probability (10th Edition). Pearson Education 2) Feller, W. (1968). An Introduction to Probability Theory and Its Applications (Volumes 1 & 2). Wiley.

Ders İle İlgili Dosyalar