Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
HÜCRE YAŞLANMASI VE HÜCRE ÖLÜM MEKANİZMALARI İkinci Düzey MBG606 1 6.00 6.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör PROF. DR. ZÜHAL HAMURCU
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı PROF. DR. ZÜHAL HAMURCU
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı -
Dersin Veriliş Şekli Yüzyüze
Dersin Amacı Öğrencilerin hücresel yaşlanma ve hücre ölümünün moleküler temellerini, bu süreçleri düzenleyen sinyal yolaklarını ve aralarındaki etkileşimleri ileri düzeyde kavramalarını sağlamaktır. Hücresel stres yanıtlarının, yaşlanmanın ve farklı hücre ölüm mekanizmalarının fizyolojik ve patolojik süreçlerdeki rollerini eleştirel olarak değerlendirme; ilgili deneysel yaklaşımları karşılaştırma ve özgün araştırma hipotezleri geliştirme becerilerini kazandırmaktır. sinyal yolakları devreye girmekte, yaşlanma ve ölüm arasındaki ortak yolaklar hakkında bilgi vermek
Dersin Tanımı Bu ders, hücresel yaşlanma ve hücre ölüm mekanizmalarını moleküler ve hücresel düzeyde inceler. Telomer kısalması, DNA hasar yanıtı, epigenetik değişiklikler, mitokondriyal işlev bozukluğu, oksidatif stres, proteostaz ve yaşlanmayla ilişkili salgısal fenotip ele alınır. Apoptoz, nekroptoz, piroptoz, ferroptoz ve diğer düzenlenmiş hücre ölümü mekanizmaları ile otofajinin hücre sağkalımı ve ölümü üzerindeki bağlama bağlı etkileri değerlendirilir. Bu süreçlerin ortak düzenleyicileri, bağışıklık yanıtı, kanser ve yaşla ilişkili hastalıklarla bağlantıları; güncel bilimsel yayınlar, deneysel analiz yöntemleri ve olası terapötik yaklaşımlar üzerinden tartışılır.

Dersin İçeriği
1 Hücresel yaşlanmaya giriş: Replikatif ve stres kaynaklı senesens; hücresel yaşlanma ile organizma yaşlanması arasındaki ilişki
2 Telomer biyolojisi, telomeraz, DNA hasar yanıtı ve genomik kararsızlık
3 Hücre döngüsünün durdurulması ve senesensin düzenlenmesi: p53–p21 ve p16–RB yolakları
4 Yaşlanmada epigenetik değişiklikler, proteostaz kaybı ve besin algılama yolakları: mTOR, AMPK ve sirtuinler
5 Mitokondriyal işlev bozukluğu, oksidatif stres ve hücresel metabolizmanın yaşlanmadaki rolü
6 Senesensle ilişkili salgısal fenotip (SASP), inflamasyon, bağışıklık sistemi ve tümör mikroçevresi
7 Hücre ölümünün temel kavramları; kazara ve düzenlenmiş hücre ölümü, morfolojik ve moleküler ayrımlar
8 Apoptoz: İntrinsik ve ekstrinsik yolaklar, BCL-2 protein ailesi ve kaspazlar
9 Sınav
10 Sınav değerlendirme ve tartışma
11 Nekrotik hücre ölümü ve nekroptoz: RIPK1, RIPK3 ve MLKL aracılı mekanizmalar
12 Piroptoz: İnflamazomlar, inflamatuvar kaspazlar ve gasderminler
13 Ferroptoz: Demir metabolizması, lipid peroksidasyonu ve antioksidan savunma sistemleri
14 Otofaji ve mitofaji: Hücre sağkalımı, senesens ve otofajiye bağımlı hücre ölümü
15 Diğer hücre ölümü mekanizmaları: Parthanatos, bakıra bağımlı hücre ölümü
16 Hücre ölümü yolakları arasındaki etkileşimler; senesens–ölüm dengesi ve tedavi direnci
17 Hücresel yaşlanma ve ölümün deneysel analizi: Belirteçler, fonksiyonel testler ve mekanizmaya özgü doğrulama yaklaşımları
18 Sınav
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Hücresel senesensin temel özelliklerini, türlerini ve organizma yaşlanmasıyla ilişkisini açıklar.
2 Telomer biyolojisi, DNA hasar yanıtı ve epigenetik değişikliklerin hücresel yaşlanmadaki rollerini analiz eder.
3 Hücre döngüsü, metabolizma, mitokondriyal işlev ve proteostazı düzenleyen yolakların senesense katkılarını değerlendirir.
4 Senesensle ilişkili salgısal fenotipin inflamasyon, bağışıklık yanıtı ve tümör mikroçevresi üzerindeki etkilerini tartışır.
5 Apoptoz, nekroptoz, piroptoz ve ferroptoz mekanizmalarını moleküler düzenleyicileri ve işlevsel özellikleri açısından karşılaştırır.
6 Parthanatos, bakıra bağımlı hücre ölümü ve disülfidptoz mekanizmalarını ilgili bilimsel kanıtlar ve sınırlılıklar çerçevesinde tartışır.
7 Hücresel senesens ve farklı hücre ölümü mekanizmalarını ayırt etmek için uygun belirteçleri, deneysel yöntemleri ve doğrulama kontrollerini seçer.
8 Hücresel yaşlanma ve ölüm yolakları arasındaki etkileşimleri kanser, yaşla ilişkili hastalıklar ve tedavi yanıtı açısından analiz eder.
9 Güncel literatürü eleştirel olarak değerlendirerek hücresel yaşlanma veya hücre ölümünü hedefleyen özgün bir araştırma hipotezi ve bunu sınayacak deneysel yaklaşım geliştirir.
10 Hücre ölüm mekanizmalarındaki düzensizliklerin kanser, nörodejeneratif hastalıklar, kardiyovasküler hastalıklar, otoimmün ve inflamatuvar hastalıkların gelişimindeki rollerini değerlendirir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Avrasya coğrafyasını ve bu coğrafyada yaşayan toplumları tanır.
2 Türk Dünyasının tarihini bilir, Türk Dünyasında meydana gelen gelişmeleri takip eder ve varsa sorunlara çözüm üretir.
3 Avrasya bölgesi toplumlarının iktisat, uluslararası ilişkiler, dil, edebiyat, tarih, sanat tarihi, sosyoloji, coğrafya vb. alanlarda ortaya çıkan teorik ve pratik yenilikleri takip edebilmek, bu alanlarda yorum, analiz ve değerlendirme yapar.
4 Türk Dünyasının etkileşimde bulunduğu kültürler üzerine araştırmalar yapar ve bu hususta bilgi ve donanıma sahip olur.
5 Avrasya coğrafyasındaki dil, edebiyat, tarih, sanat, sanat tarihi, sosyoloji, iktisat, işletme, uluslararası ilişkiler, antropoloji vd. alanlarda gelişmiş bir duyarlılık ve birikime sahip olur.
6 Avrasya coğrafyasındaki siyasi, ekonomik ve sosyokültürel sorunlara dair temel bilgilere sahip olur ve bunlara çözüm önerileri sunabilme becerisi kazanır.
7 Avrasya coğrafyasındaki devletlerin birbirleri ile olan çok yönlü ve çok boyutlu ilişkilerini analiz eder.
8 Çağdaş Türk lehçe ve şivelerinden en az birini ileri düzeyde bilir. Rus, Çin, Fars ve Arap dillerinden birini de orta seviyede bilir.
9 Türk dünyasının siyasi ve ekonomik anlamda etkileşimde bulunduğu devletleri tanır ve onlar hakkında yeterli bilgi ve beceriye sahip olur.
10 Türk dünyası başta olmak üzere öteki komşu halkların dil, din, kültür, çevre, etnik ve sosyal sorunlarını tespit ve analiz edecek, çözümler sunacak seviyede bilgi ve becerisine sahip olur.
11 Alanla ilgili bilimsel araştırma projeleri yapabilecek bilgi ve donanıma sahip olmak, problem ve sorunlara çözüm üretecek şekilde model kurma ve hipotez geliştirebilme becerisi kazanır.
12 Bilimsel etik hususunda sorumluluk bilinci kazanır.
13 Avrasya coğrafyasında meydana gelen siyasi ve sosyal olaylara farklı perspektiflerden bakabilme becerisi geliştirir.
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 17 2 34
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 10 3 30
Ödevler 10 1 10
Sunum / Seminer hazırlama 10 2 20
Kısa sınavlar 1 1 1
Ara sınavlara hazırlık 9 3 27
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 10 2 20
Toplam iş yükü     146
AKTS     6.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 30
Kısa sınav 1 10
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Alberts ve arkadaşları, Molecular Biology of the Cell; ilgili hücresel yaşlanma, hücre döngüsü ve hücre ölümü bölümleri.
Yardımcı Kaynaklar Hücresel senesens, apoptoz, nekroptoz, piroptoz, ferroptoz, otofaji ve diğer düzenlenmiş hücre ölümü mekanizmalarına ilişkin özgün araştırma makaleleri ve derlemeler; Hücre Ölümü Adlandırma Komitesinin (NCCD) terminoloji ve sınıflandırma önerileri; hücresel yaşlanma ve ölümün hastalıklarla ilişkisini, deneysel analiz yöntemlerini ve terapötik hedeflerini ele alan bilimsel yayınlar.

Ders İle İlgili Dosyalar