Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
MÜHENDİSLİK SİSMOLOJİSİ İkinci Düzey İNŞ 524 Seçmeli 1 7.50 7.50 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri Yüksek Lisans ve Doktora Öğrencileri
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT EROL
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı ARŞ. GÖR. DR. AYKUT EROL
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı ARŞ. GÖR. DR. AYKUT EROL
Dersin Veriliş Şekli Teorik açıklamalar ve çeşitli örnek problemler haftada 3 saatlik derslerde işlenmektedir.
Dersin Amacı Bu dersin amacı, mühendislik sismolojisi ve geoteknik deprem mühendisliği alanlarında lisansüstü düzeyde teorik ve uygulamalı bilgi kazandırmaktır. Ders kapsamında deprem oluşum mekanizmaları, sismik dalga yayılımı, deprem parametrelerinin belirlenmesi ve kuvvetli yer hareketi kayıtlarının analizi ele alınacaktır. Ayrıca deprem etkisi altında zemin davranışı, zemin büyütmesi, sıvılaşma potansiyeli, mikrobölgeleme çalışmaları ve zemin–yapı etkileşimi gibi geoteknik deprem mühendisliği konularının anlaşılması hedeflenmektedir. Ders sonunda öğrencilerin deprem verilerini yorumlayabilme, zemin kaynaklı deprem etkilerini değerlendirebilme ve mühendislik uygulamalarında sismolojik verileri kullanabilme yetkinliğine sahip olmaları amaçlanmaktadır.
Dersin Tanımı Bu ders, mühendislik sismolojisinin temel prensipleri ile geoteknik deprem mühendisliği konularını kapsamaktadır. Ders kapsamında yerin iç yapısı, levha tektoniği ve fay sistemleri, deprem oluşum mekanizmaları ve deprem parametreleri ele alınmaktadır. Sismik dalgaların özellikleri, deprem kayıtlarının elde edilmesi ve kuvvetli yer hareketi verilerinin analizi incelenmektedir. Ayrıca deprem hareketinin zemin ortamındaki yayılımı, zemin dinamik özellikleri, zemin büyütmesi, sıvılaşma ve zemin–yapı etkileşimi gibi konular geoteknik bakış açısıyla değerlendirilmektedir. Ders kapsamında deprem tehlike analizi, mikrobölgeleme çalışmaları ve deprem verilerinin analizi ile mühendislik uygulamalarına yönelik değerlendirmeler yapılmaktadır. Ayrıca Türkiye’de meydana gelen önemli depremler ve bu depremlerin zemin davranışı üzerindeki etkileri incelenmektedir.

Dersin İçeriği
1 Yerin iç yapısı ve tektonik yapı. Levha tektoniği ve fay sistemleri. Depremlerin oluşum mekanizması. Deprem büyüklüğü, şiddeti ve sismik enerji kavramları. Deprem parametreleri ve temel sismolojik kavramlar.
2 Sismik dalgalar ve yayılım mekanizmaları. P, S ve yüzey dalgalarının özellikleri. Sismik dalga yayılımının jeolojik ortama bağlı değişimi. Sismik dalgaların zemin ortamında yayılımı.
3 Deprem kayıtları ve kuvvetli yer hareketi ölçümü. Sismometreler ve ivmeölçerler. Kuvvetli yer hareketi kayıtlarının işlenmesi ve yorumlanması. Deprem ivmesi, hız ve yer değiştirme parametreleri.
4 Deprem spektrumları ve spektral analiz. Tepki spektrumu kavramı. Zemin koşullarının spektrum üzerindeki etkileri. Yerel zemin sınıfları ve spektral büyütme etkileri.
5 Zemin dinamiğinin temel prensipleri. Zeminlerin dinamik özellikleri (Gmax, sönüm oranı vb.). Küçük deformasyon modülü ve sismik dalga hızları. Laboratuvar ve arazi deneyleri (resonant column, cross-hole vb.).
6 Zemin büyütmesi ve saha etkileri. Yerel zemin koşullarının deprem hareketine etkisi. Mikrobölgeleme çalışmaları ve deprem tehlike analizi.
7 Zemin sıvılaşması. Sıvılaşma mekanizması ve oluşum koşulları. SPT, CPT ve Vs temelli sıvılaşma değerlendirme yöntemleri.
8 Deprem etkisinde zemin davranışı. Döngüsel yükleme altında zemin davranışı. Dinamik zemin parametrelerinin belirlenmesi.
9 Zemin–yapı etkileşimi (Soil–Structure Interaction). Temel sistemlerinin deprem davranışı. Sığ ve derin temellerde sismik etkiler.
10 Deprem etkisinde şev stabilitesi ve zemin deformasyonları. Sismik şev stabilitesi. Newmark kayma bloğu yöntemi.
11 Deprem tehlike analizi. Olasılıksal deprem tehlike analizi (PSHA). Deterministik deprem tehlike analizi (DSHA).
12 Deprem verilerinin analizi ve yorumlanması. Deprem katalogları. Sismik parametrelerin istatistiksel analizi.
13 Deprem tahmini ve erken uyarı çalışmaları. Makine öğrenmesi ve veri analizi yaklaşımları ile deprem verilerinin değerlendirilmesi.
14 Türkiye’de önemli depremler ve zemin etkileri. Geoteknik açıdan deprem hasarlarının değerlendirilmesi. Deprem sonrası zemin problemleri ve mühendislik çözümleri.
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Deprem oluşum mekanizmaları, levha tektoniği ve fay sistemleri ile ilgili temel sismolojik kavramları açıklayabilme.
2 Sismik dalgaların özelliklerini, yayılım mekanizmalarını ve zemin ortamındaki davranışlarını analiz edebilme.
3 Kuvvetli yer hareketi kayıtlarını yorumlayabilme ve deprem ivmesi, hız ve yer değiştirmesi gibi parametreleri değerlendirebilme.
4 Deprem spektrumları ve spektral analiz yöntemlerini kullanarak deprem hareketinin mühendislik açısından değerlendirilmesini yapabilme.
5 Zeminlerin dinamik özelliklerini ve deprem etkisi altındaki davranışlarını geoteknik bakış açısıyla değerlendirebilme.
6 Deprem etkisi altında oluşabilecek zemin problemlerini (zemin büyütmesi, sıvılaşma, zemin deformasyonları vb.) analiz edebilme.
7 Zemin–yapı etkileşimini ve temel sistemlerinin deprem davranışını mühendislik prensipleri çerçevesinde değerlendirebilme.
8 Deprem tehlike analizi ve mikrobölgeleme çalışmalarının temel prensiplerini yorumlayabilme.
9 Deprem katalogları ve sismik verileri kullanarak deprem parametrelerinin analizini gerçekleştirebilme.
10 Deprem kaynaklı zemin hasarlarını ve mühendislik problemlerini değerlendirerek uygun çözüm yaklaşımları geliştirebilme.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 İnşaat mühendisliği alanında ileri düzey kuramsal ve uygulamalı bilgiye sahip olur ve bu bilgileri özgün problemlerin çözümünde etkin biçimde kullanır.
2 Mühendislik problemlerinin çözümünde disiplinler arası bilgi ve yaklaşımları etkin biçimde kullanır.
3 Güncel mühendislik teknolojilerini, hesaplama yöntemlerini ve sayısal analiz araçlarını etkin biçimde kullanır.
4 Dijital dönüşüm kapsamında gelişen bilgi teknolojilerini, yapay zeka, büyük veri, yapı bilgi modelleme ve benzeri yenilikçi yaklaşımları mühendislik uygulamalarına entegre eder.
5 Bilimsel ve teknolojik gelişmeleri sürekli takip ederek mesleki bilgi ve becerilerini yaşam boyu öğrenme anlayışı doğrultusunda geliştirir.
6 Ulusal ve uluslararası standartlar, teknik şartnameler ve yasal düzenlemeleri değerlendirerek mühendislik uygulamalarında etkin biçimde uygular.
7 Mühendislik uygulamalarında kalite, güvenlik, sürdürülebilirlik ve çevresel etkileri bütüncül bir yaklaşımla değerlendirir.
8 Kaynakların etkin kullanımı, ekonomik analiz ve risk değerlendirmesi ilkelerini dikkate alarak mühendislik kararları alır.
9 Karmaşık mühendislik projelerini planlama, yürütme, izleme ve değerlendirme süreçlerini etkin şekilde yönetir.
10 Belirsizlik içeren problemlerde analitik düşünme, eleştirel değerlendirme ve bilimsel karar verme becerilerini kullanır.
11 Bireysel ve disiplinler arası ekiplerde etkin görev alır; liderlik, koordinasyon ve iş birliği becerilerini kullanır.
12 Bilimsel araştırma ve mühendislik uygulamalarında yenilikçi, sürdürülebilir ve toplumsal fayda odaklı çözümler geliştirerek mesleğin ilerlemesine katkıda bulunur.
13 Yapım, ihale ve sözleşme süreçlerini etkin biçimde uygular.
14 Alanındaki karmaşık mühendislik problemlerini bilimsel yöntemlerle tanımlar, analiz eder, değerlendirir ve yenilikçi çözüm önerileri geliştirir.
15 Bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bağımsız araştırmalar planlar, yürütür ve sonuçlarını bilimsel ölçütlere uygun şekilde yorumlar.
16 Deneysel, analitik ve sayısal yöntemlerle veri üretir, analiz eder ve elde edilen bulguları mühendislik karar süreçlerine aktarır.
17 Bilimsel ve mesleki çalışmalarında etik ilkelere bağlı hareket eder; toplumsal, çevresel ve mesleki sorumluluklarının bilincinde olur.
18 Alanına ilişkin bilimsel bilgi üretir, araştırma çıktılarının uygulamaya aktarılmasına katkı sağlar ve özgün çalışmalar geliştirir.
19 Ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel araştırma projelerinde etkin görev alır ve araştırma süreçlerini yönetir.
20 Bilimsel bulgularını sözlü, yazılı ve görsel iletişim araçlarını kullanarak etkili biçimde sunar ve paylaşır.
21 Türkçe ve en az bir yabancı dili kullanarak bilimsel kaynakları takip eder, bilimsel iletişim kurar ve akademik yayın hazırlayabilir.
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 14 3 42
Ödevler 2 5 10
Sunum / Seminer hazırlama 1 5 5
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 5 5
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 10 10
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     118
AKTS     4.50

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 50
Kısa sınav 0 0
Ödev 1 50
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı DBYBHY (2007) yönetmeliği*Zekai Celep, Nahit Kumbasar; Deprem Mühendisliğine Giriş, İstanbul 1992, 2000.*Steven L.Kramer; Geoteknik Deprem Mühendisliği , Gazi Kitabevi, 2003, Ankara
Yardımcı Kaynaklar

Ders İle İlgili Dosyalar