Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
BİTKİ DOKU KÜLTÜRÜ TEKNİKLERİ Birinci Düzey TBT601 1 7.50 7.50 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri --
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAY
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAY
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli Yüz yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, bitki doku kültürüne ilişkin teorik altyapıyı derinlemesine kavratmak, ileri düzey doku kültürü teknikleri ve bunların biyoteknolojik uygulamaları hakkında özgün araştırmalar yapabilme yeterliliği kazandırmak ve öğrencilerin bu alandaki bilimsel literatürü eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmelerini sağlamaktır.
Dersin Tanımı Bitki doku kültürü, steril (aseptik) laboratuvar koşullarında, kontrollü yapay bir besin ortamında; bitkiye ait hücre, doku, organ veya rejeneratif kapasiteye sahip herhangi bir vejetatif ya da generatif kısımdan (örneğin yaprak, gövde, meristem, anter, embriyo, protoplast) yeni bitkiler, bitkisel yapılar veya sekonder metabolitler elde etmeye yönelik bir biyoteknolojik tekniktir. Bu yöntem, totipotensiye dayalı olarak bitkisel hücrelerin farklılaşma ve yeniden organizasyon yeteneğinden faydalanarak in vitro koşullarda bitki rejenerasyonu sağlar. Araştırma, ıslah, genetik mühendisliği, patojen eliminasyonu ve metabolit üretimi gibi pek çok uygulama alanında vazgeçilmezdir.

Dersin İçeriği
1 Doku Kültürüne Giriş: Kavramsal Çerçeve ve Tarihsel Gelişim (Doku kültürü tekniklerinin kuramsal temelleri, Totipotensi, diferensiasyon, dediferensiasyon kavramları, Tarihsel kırılma noktaları ve teknolojik evrim)
2 Steril Teknikler ve Laboratuvar Altyapısı: İleri Düzey Uygulamalar (Aseptik alan tasarımı, laminar flow optimizasyonu, Kontaminasyon tipleri ve önleme stratejileri) *Endojen kontaminantların yönetimi
3 Besin Ortamları: Formülasyon, Modifikasyon ve Rasyonel Tasarım (MS, B5, N6 gibi ortamların karşılaştırılması, Bitki türü, doku tipi ve amaca göre ortam modifikasyonu, Osmotik denge, pH ve fitohormon ilişkisi)
4 Organogenez: Moleküler ve Morfolojik Temeller (Doğrudan ve dolaylı organogenez, Fitohormon etkileşimleri (oksin/sitokinin oranı, Gen ekspresyonu ve sinyal iletimi)
5 Somatik Embriyogenez: Hücresel Programlama ve Uygulamalar (Somatik embriyo gelişim evreleri, Embriyogenezi tetikleyen epigenetik faktörler, Endosperm ile ilişkili beslenme stratejileri)
6 Kallus ve Hücre Süspansiyon Kültürleri: Yapısal Özellikler ve Kullanım Alanları (Kallus tipi ve kültür stabilitesi, Süspansiyon kültürlerinde büyüme kinetiği, Sekonder metabolit üretimi için optimizasyon)
7 Haploid Bitki Üretimi: Androgenez, Gynogenez ve Dihaploidizasyon (Anter ve mikrospora dayalı teknikler, Kromozom katlanması ve homozigot hat eldesi, Melezleme engellerinin aşılması)
8 Genel Tekrar ve Ara Sınav
9 Protoplast Kültürü ve Somatik Melezleme (Hücre duvarı enzimatik sindirimi ve protoplast izolasyonu, PEG ve elektrofüzyon teknikleri, Somatik hibritlerin seçimi ve analizi)
10 Embriyo Kültürü ve Embriyo Kurtarma Teknikleri (Zigotik embriyo izolasyonu, Post-zygotik uyuşmazlıkların aşılması, Embriyo nörs sistemleri)
11 Somaklonal Varyasyon: Genetik ve Epigenetik Etmenler (Fenotipik varyasyonların nedenleri, Stabilite testleri ve moleküler belirteç kullanımı, Bitki ıslahında uygulama olanakları)
12 Mikroçoğaltım Stratejileri: Fazlar ve Protokoller (Aşamalar: Eksplant hazırlığı, çoğaltım, köklendirme, aklimatizasyon, Vitrifikasyon ve fenolik kararma kontrolü, Ticarileşme potansiyeli ve genetik doğrulama)
13 Germplazm Muhafazası ve İn Vitro Konservasyon Teknikleri (Yavaş büyüme, düşük sıcaklık, cryopreservation, Genetik stabilite ve canlılık testleri, Ex situ koruma stratejileri ile entegrasyon)
14 Sekonder Metabolit Üretimi: Biyoteknolojik ve Endüstriyel Yaklaşımlar (Alkaloid, fenolik, terpenoid üretimi, Elicitör kullanımı ve hücre hattı seçimi, Ölçek büyütme, biyo-reaktör uygulamaları ve sürdürülebilirliği)
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Bitki doku kültürü tekniklerinin teorik temellerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir ve ileri düzey laboratuvar uygulamalarını planlayarak uygular.
2 Aseptik tekniklerin biyolojik ve teknik gerekçelerini açıklar; laboratuvar ortamında kontaminasyon kontrol stratejileri geliştirir.
3 Bitki biyoteknolojisinde doku kültürü yöntemlerinin araştırma, ıslah ve endüstriyel uygulamalardaki yerini analiz eder.
4 Sterilizasyon protokollerinin mikrobiyolojik temellerini açıklar; farklı materyal ve koşullara uygun sterilizasyon stratejileri oluşturur.
5 Bitki eksplantlarının seçim kriterlerini bilimsel dayanaklarıyla belirler, uygun kültüre alma yöntemini deneysel amaçlara göre kurgular.
6 Farklı doku kültürü tekniklerini (organogenez, somatik embriyogenez, protoplast füzyonu vb.) karşılaştırarak protokol geliştirme yetkinliği kazanır.
7 In vitro kültür sistemlerinden elde edilen varyasyonları moleküler ve epigenetik düzeyde analiz eder, genetik stabiliteyi değerlendirir.
8 Bitki hücre, doku ve organ kültürleri aracılığıyla sekonder metabolit üretimi, genetik transformasyon ve germplazm muhafazası gibi özel uygulamalara yönelik deneysel planlamalar yapar.
9 Bitki doku kültürü literatürünü takip eder, bilimsel araştırmaları yorumlar ve kendi tez/proje çalışmasına uygun özgün hipotezler geliştirir.
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 İngilizcenin biçim, anlam ve kullanım bilgisine sahiptir. (PY1) Sosyal ve akademik ortamlarda, İngilizce yazılı ya da sözlü dili bağlama uygun kullanır. (PY2)
2 Bilimsel bilginin kaynağı, sınırları, kapsamı, güvenilirliği ve geçerliliğinin değerlendirilmesi konusunda bilgi sahibidir.(PY3)
3 Bilgi ve iletişim teknolojilerini uzaktan dil öğretiminde etkin kullanabilme bilgisine sahiptir.(PY4) Uzaktan dil öğretiminde bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin şekilde kullanır.(PY5) İngiliz Dili Eğitimi alanında doğru ve pratik bilgiye ulaşma yollarını etkin bir şekilde kullanır.(PY33) İngiliz Dili Eğitimi alanında gerekebilecek bilişim ve bilgi teknolojilerini etkin şekilde kullanır.(PY34)
4 İngiliz ve Amerikan edebiyatının dönemleri hakkında bilgi sahibidir. Bu dönemlerin ve çocuk edebiyatının yazar, şair ve eserlerini tanır.(PY6) İngiliz ve Amerikan edebiyatının çeşitli dönemlerine ait roman, hikâye ve şiir çözümlemeleri yapar ve bu bilgisini dil öğretimi ile ilişkilendirir.(PY7)
5 Ulusal ve uluslararası dil-kültür karşılaştırması yapar.(PY8) Farklı kültürlerde yaşayabilir, yaşadığı sosyal çevrede toplumsal sorumluluk alır, bu çevre için proje bazında etkinlikler düzenler, uygular ve sonuçlarını paylaşır.(PY38)
6 Eğitim tarihi, psikolojisi, felsefesi ve sosyolojisinin temel kavramları hakkında fikir sahibidir.(PY9) Eğitim tarihi, psikolojisi, felsefesi ve sosyolojisinin temel kavramları üzerinde incelemeler, karşılaştırmalar ve ilişkilendirmeler yapar.(PY10)
7 Atatürk ilke ve inkılaplarının önemini, süreçsel gelişimini ve sonuçlarını bilir. (PY11)
8 İngiliz Dili ve Eğitimi alanında geçmiş ve güncel tüm yaklaşım, yöntem ve teknikler hakkında bilgi sahibidir.(PY12) Öğretim ilke ve yöntemleri, öğretim programları ve ölçme-değerlendirme bilgisini dil öğretimi alanıyla ilişkilendirir.(PY13)
9 Bireyin bilişsel, duyuşsal ve fiziksel gelişim özelliklerini, öğrenme özelliklerini ve güçlüklerini tanır ve öğretim süreciyle ilişkilendirir.(PY14) Öğrenme stil ve stratejilerini bilir; bireysel farklılıklara duyarlıdır ve özel gereksinimli (öğrenme güçlüğü olan ya da fiziki engeli olan) bireylerin farklı ihtiyaçlarını karşılayan bir öğretim süreci planlar.(PY15) İngilizcenin öğretiminde bireysel farklılıklara ve öğrenci gereksinimlerine dayalı uygun yöntem seçer. (PY26) Tüm yöntem, teknik, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi, öğrenme stil ve stratejileri, gelişim özelliklerine ilişkin bilgiye sahiptir; okul-öncesi ve/veya okul çağındaki çocuklara ve yetişkinlere dil öğretiminde kullanır.(PY18)
10 Sınıf yönetimi bilgisine sahiptir; motive edici, donanımlı ve etkileşimin canlı ve sıcak olduğu bir sınıf ortamı kurar.(PY16) Çeşitli etkileşim yöntemlerini (bireysel, ikili ve grup çalışmaları, soru sorarak yönlendirme, keşfetmeyi sağlama, uygun geribildirim verme gibi) bilir ve kullanır.(PY17)
11 İngilizce müfredatına uygun ders kitabı seçme ve değerlendirme bilgisine sahiptir.(PY19)
12 Bir dil öğretmeni olarak mesleki gelişimin ve girişimci olmanın öneminin farkındadır.(PY21) Bir dil öğretmeni olarak mesleki gelişim ve girişimciliğin gereği olarak hizmet-içi eğitimlere ve sempozyumlara katılır; meslek eğitimine katkı sağlayan kitaplar okur, alanındaki güncel ve teknolojik gelişmeleri takip eder. (PY22) İngiliz Dili Eğitimi alanında elde ettiği bilgi ve becerileri farklı açılardan ve eleştirel bir bakış açısı ile değerlendirir.(PY31) İngiliz Dili Eğitimi alanında kendi eksikliklerini (öğretim teknikleri, teknoloji kullanımı, temel beceriler gibi) belirler, özerk bir birey olarak kendi öğrenmesinde sorumluluk alır ve yaşam boyu öğrenmeyle alakalı olarak olumlu bir tutum sergiler.(PY32) Ulusal ve evrensel ölçekte gündemde yer alan olaylara ilişkin duyarlık gösterir, gelişmeleri takip eder ve sanatsal-kültürel faaliyetlere etkin olarak katılır. (PY35) Etik, bilimsel ve kültürel değerlere uygun olarak hareket eder; sahip olduğu dış görünümü, insan ilişkileri becerileri, demokrasi bilinci, bulunduğu ortamlardaki tavır ve davranışları, konuşma ve iletişim tarzı ile yaşadığı topluma örnek olur.(PY40)
13 Sahip olduğu alan ve pedagojik bilgiler ile farklı eğitim-öğretim ortamlarında uygulamalar düzenler, geliştirir ve paylaşır.(PY44) İngiliz Dili Eğitimi alanında edindiği tüm kuramsal ve olgusal bilgileri kullanarak öğretim sürecini değerlendirir. (PY24) İngiliz Dili Eğitimi alanında edindiği tüm kuramsal ve olgusal bilgileri kullanarak öğretim sürecinde karşılaştığı sorunları tanımlar, analiz eder ve kanıta dayalı çözüm sunar. (PY25)
14 Dersin amaç ve hedeflerini, öğrencilerin yaş, ilgi, ihtiyaç ve dil seviyelerine göre belirler ve bu hedeflere uygun özgün materyaller geliştirir ve/veya uyarlar.(PY20) Dört temel dil becerisini içeren ders planları tasarlar.(PY23) Öğrenci kazanımlarını farklı ve çok yönlü olarak değerlendirir. (PY27) İngilizcenin edinim ve öğreniminde alanın hedef ve kazanımlarına yönelik kuramsal ve olgusal bilgisini kullanır ve bu süreci en etkili kılan yaklaşımı, yöntemi ve tekniği seçer. (PY28) İngiliz Dili Eğitimi alanı ile ilgili ileri düzeydeki bir çalışmayı (ders planı, materyal geliştirme, ders yürütme gibi ) bağımsız ve gönüllü olarak yürütür.(PY29)
15 İngiliz Dili Eğitimi alanında ilgili kişi, kurum ve kuruluşları bilgilendirir, işbirliği kurar, yazılı veya sözlü bir biçimde karşılaşılan sorunlara ilişkin çözüm önerileri getirir.(PY36) Nicel ve nitel verilerden yararlanarak İngiliz Dili Eğitimi alanıyla ilgili görüşlerini ve çeşitli problemlerle alakalı çözüm önerilerini ilgili kişi veya kurumlarla paylaşır. (PY37) Türk Eğitim sistemini ve Milli Eğitim Bakanlığının işleyişini tanır; bu kurumların çalışma kültürü (okul yönetimi, zümre çalışmaları, okul-aile işbirliği) hakkında bilgi elde eder.(PY43)
16 İngilizce dışında ikinci bir yabancı dili en az A2/B1 (Avrupa Dil Portföyü-CEFR) düzeyinde kullanarak iletişim kurar.(PY39)
17 Mili Eğitim Temel Kanunu’nda yer alan çeşitli ulusal ve evrensel duyarlıkların ve değerlerin bilincine sahiptir(PY42)
18 Kişilerarası ve kurumlar arası etkileşim kurarak güvenli sınıf ve okul ortamı kurulmasında ve bu ortamın devam ettirilmesinde etkin rol alır, çevre koruma ve iş sağlığı ve güvenliği hususunda yeterli bilince sahiptir.(PY41) İngiliz Dili Eğitimi alanı ile ilgili sınıf içi ve dışı uygulamalarda ortaya çıkan problemleri çözmek için bireysel ya da bir grup ile işbirliği içinde hareket eder ve çözüm üretmek için sorumluluk alır.(PY30)
19 Dilbilimin alt alanları ve dilin bileşenleri hakkında bilgi sahibidir. Sesbilim, biçimbilim, sözdizim, anlambilim,toplumsal dilbilim, edimbilim vb. alanlarındaki kuramsal ve olgusal bilgisini dil öğretiminde kullanır.(PY45)
20 ---
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 4 4 16
Ödevler 4 4 16
Sunum / Seminer hazırlama 4 4 16
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 6 4 24
Ara sınavlar 1 3 3
Proje (Yarıyıl ödevi) 1 5 5
Laboratuvar 2 4 8
Arazi çalışması 2 6 12
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 6 4 24
Yarıyıl sonu sınavı 1 3 3
Araştırma 4 6 24
Toplam iş yükü     193
AKTS     7.50

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Bitki Biyoteknolojisi I Doku Kültürü ve Uygulamaları, 2001. M. Babaoğlu, E. Gürel, S. Özcan. S. U. Vakfı Yayınları, Konya. pp.1-456.
Yardımcı Kaynaklar Bitki Biyoteknolojisi, 1999. R. Hatipoğlu, Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Genel Yayın No: 190 Ders Kitapları Yayın No:A-58.

Ders İle İlgili Dosyalar