Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
BİLİMSEL SONUÇLARIN SUNUMU İkinci Düzey AUB 537 Seçmeli 1 7.50 7.50 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri Yok
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör ÖĞRETİM ÜYESİ NURTEN FİLİZ AK
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DR. ÖĞR. ÜYESİ NURTEN FİLİZ AK
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı Yok
Dersin Veriliş Şekli Yuz Yuze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, astronomi ve astrofizik alanında yüksek lisans düzeyindeki öğrencilerin bilimsel bir problemi bağımsız olarak tanımlayabilmeleri, bu problem için uygun bir bilimsel çalışma tasarlayabilmeleri, veri ve analiz yöntemlerini eleştirel biçimde seçip uygulayabilmeleri ve elde ettikleri sonuçları uluslararası bilimsel standartlara uygun şekilde raporlayıp sunabilmeleridir.Ders, öğrencilerin sonucun güvenilirliğini, sınırlarını ve varsayımlarını tartışabilen araştırmacılar olarak yetişmesini hedefler.
Dersin Tanımı Bu derste bilimsel düşünme biçimi ve gözlem–hipotez döngüsü ele alınır. Bilimsel çalışma tasarımı, H₀ hipotezi ve amaç–hedef kurgusu örnek çalışmalar üzerinden incelenir. Veri ve örneklem seçiminde yanlılıklar, seçim ve arka plan etkileri tartışılır. Temel istatistiksel kavramlar (dağılımlar, olasılık yoğunlukları, tek boyutlu testler, korelasyon ve regresyon analizleri) astronomi/astrofizik bağlamında uygulanır. Öğrenciler ders boyunca örnek bir bilimsel çalışmayı tasarlar, analiz eder ve sonuçlarını makale, poster ve sözlü sunum formatlarında sunar.

Dersin İçeriği
1 Giriş: Bilimsel düşünme biçimi ve gözlem–hipotez döngüsü
2 Bilimsel problem tanımı ve hipotez kurgusu Bilimsel soru ile ilginç fikir arasındaki fark. H₀ ve H₁ hipotezleri, test edilebilirlik, fiziksel anlamlılık. Literatürden iyi ve kötü örnekler.
3 Amaç ve hedeflerin yapılandırılması Ana amaç–alt hedef ayrımı, ölçülebilir hedefler, başarısızlık senaryolarının önceden düşünülmesi.
4 Veri, örneklem ve seçim etkileri Yanlılık türleri, seçim etkisi, bütüncüllük, arka plan katkıları. Basit bir örnek veri seti üzerinde uygulama.
5 Örnek bilimsel çalışma: tasarım aşaması Öğrenciler küçük gruplar halinde bir bilimsel problem seçer. Hipotez, veri türü, olası yanlılıklar ve beklenen sonuçlar yazılı hale getirilir. Bu çalışma ders boyunca taşınacak “ana dosya” olur.
6 Veri dağılımları ve olasılık kavramları pdf, cdf, pmf kavramları; astronomide sık görülen dağılımlar. Dağılımın fiziksel süreçle ilişkisi: Gauss, power-law gibi temel dağılımlar
7 Belirsizlik, hata ve ölçüm Rastgele ve sistematik hatalar, hata yayılımı, üst limit ve non-detection kavramı. “Sonuç var mı?” sorusunun istatistiksel karşılığı.
8 Tek boyutlu istatistiksel testler ve dağılım karşılaştırmaları Normalite testleri, parametrik–nonparametrik ayrımı, p-değeri ne söyler ne söylemez. Fiziksel anlamlılık ile istatistiksel anlamlılığın ayrımı
9 Korelasyon, regresyon ve model kavramı Korelasyon ≠ nedensellik. Lineer ve lineer olmayan regresyon, overfitting. Fiziksel model ile ampirik model arasındaki fark. χ² ve likelihood’a giriş.
10 Örnek bilimsel çalışma: analiz uygulaması Öğrenciler kendi seçtikleri problem için uygun analizleri uygular. Sonuçların sınırları, belirsizlikleri ve varsayımları özellikle vurgulanır.
11 Bilimsel sonuçların raporlanması Sonuç nasıl yazılır, nasıl yazılmaz. Şekil ve tablo tasarımı, alt başlık ve açıklama yazımı. “Bu sonuç neyi gösteriyor, neyi göstermiyor?” sorgusu. LaTeX ile uygulamalar (Sunum hazırlamak)
12 Bilimsel özgeçmiş, Poster, bildiri ve sözlü sunum Hikâye anlatımı, görsel ekonomi, dinleyici psikolojisi. Aynı çalışmanın poster ve sözlü sunumda neden farklı anlatılması gerektiği
13 Makale ve tez formatında sunum + bilimsel etik Makale yapısı, hakem gözüyle okuma. Tekrar üretilebilirlik, veri/kod paylaşımı, cherry-picking ve p-hacking. Bilimde dürüstlüğün teknik boyutu.
14 Örnek bilimsel çalışmanın sunumu (Final) Öğrenciler çalışmalarını makale/poster/sunum formatında sunar. Değerlendirme sadece sonuç üzerinden değil, düşünme süreci üzerinden yapılır.
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Bilimsel bir problemi açık, test edilebilir ve fiziksel olarak anlamlı biçimde tanımlayabilir
2 H₀ ve alternatif hipotezleri doğru şekilde kurar ve sınırlarını tartışabilir.
3 Veri setlerindeki seçim etkilerini, yanlılıkları ve arkaplan katkılarını tanımlar ve değerlendirir.
4 Temel istatistiksel analizleri (dağılım testleri, korelasyon, regresyon) astronomik veriler üzerinde uygular.
5 Analiz sonuçlarını fiziksel yorumla ilişkilendirir ve istatistiksel anlamlılık ile fiziksel anlamlılık arasındaki farkı ayırt eder.
6 Bilimsel sonuçları makale, poster ve sözlü sunum formatlarında, alan standartlarına uygun biçimde sunar. Bir bilimsel çalışmanın güçlü ve zayıf yönlerini eleştirel bakışla değerlendirir.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Alanıyla ilgili bilim dallarını ve kullanılmakta olan kuramsal ve gözlemsel yöntemleri bilmek ve uygulamak.
2 Fizik, Matematik, Uzay Bilimleri ve Teknolojileri konularında, edindiği bilgileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirmek, ihtiyaçları belirlemek, öğrenimini yaşam boyu sürdürmeye çalışmak, gelişmeleri izlemek ve güncel bilgilere ulaşmada teknolojiyi etkin biçimde kullanmak.
3 Astronomi ve Uzay Bilimleri ile ilgili alanlarda tez çalışmaları projeler yapmak, konulara ilişkin düşüncelerini ve sorunlara ilişkin çözüm yollarını, nicel ve nitel verilerle desteklemek.
4 Sözlü ve yazılı iletişim kurmak; en az bir yabancı dili kullanarak bilgi ve iletişim teknolojileri alanındaki gelişmeleri ve meslektaşları ile iletişim becerileri geliştirmek.
5 Astronomi ve Uzay Bilimleri alanında kazanılan becerilere yönelik bilimsel ve teknolojik materyalleri tasarlamak ve geliştirmek.
6 Toplumsal sorumluluk bilinci ile yaşadığı sosyal çevre için proje ve etkinlikler düzenleme ve bunları uygulama.
7 Yazılı, kalıcı, güvenilir ve doğru kaynaklardan bilgiye erişebilme ve bilgi kaynaklarını kullanabilme.
8 Disiplin içi ve disiplinler arası grup çalışmaları yapabilme, etkin çalışabilme ve zamanı etkin kullanabilme
9 Sorumluluk alma, bağımsız davranma ve yaratıcılık becerisi kazanma.
10 Mesleki sorumluluk ve etik bilinci geliştirmek.
11 Temel fiziksel etkileşimlerle ışınım süreçleri arasında bağlantı kurarak kaydedilen fotonlardan kaynağın özelliklerine ve evrimine ilişkin bilgi türetebilme.
12 Bir bütün olarak evrenin ve içerdiği cisimlerin yapısı, oluşumu ve evrimini bilimsel yöntemlerle çok yönlü değerlendirebilme.
13 Verinin toplanması, analiz edilmesi ve yorumlanması ile ilgili süreçleri kavrayıp uygulayabilme.
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 10 3 30
Ödevler 5 1 5
Sunum / Seminer hazırlama 5 3 15
Kısa sınavlar 3 3 9
Ara sınavlara hazırlık 3 3 9
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 2 7 14
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 2 5 10
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 10 5 50
Toplam iş yükü     188
AKTS     7.50

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 0 0
Kısa sınav 0 0
Ödev 1 100
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı --
Yardımcı Kaynaklar --

Ders İle İlgili Dosyalar