Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
BATILILAŞMA DÖNEMİ OSMANLI MİMARİSİ I Birinci Düzey SNT431 Seçmeli 7 4.00 4.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri YOK
Eğitimin Dili TÜRKÇE
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı Yok. (Öğrenci Görüşme Saatleri Salı 12.00 - 13.00)
Dersin Veriliş Şekli YÜZ YÜZE
Dersin Amacı Osmanlı sanatına batı kökenli sanat akımlarının tesir etmeye başladığı 18. yüzyılın ilk çeyreğinden başlayarak Cumhuriyet dönemine kadar ki değişim, dönüşüm ve gelişim sürecinin ortaya konması bu dersin temel amacıdır.
Dersin Tanımı Osmanlı sanatına batı kökenli sanat akımlarının tesir etmeye başladığı 18. yüzyılın ilk çeyreğinden başlayarak Cumhuriyet dönemine kadar ki değişim, dönüşüm ve gelişim sürecinin ortaya konması bu dersin temel amacıdır.

Dersin İçeriği
1 Batılılaşma Kavramı ve Osmanlı Mimarisinde Zihniyet Değişimi Bu haftada Batılılaşma olgusu, Osmanlı mimarisinde yalnızca üslup değişimi olarak değil; siyasal, askerî ve kültürel dönüşümün mekâna yansıması olarak ele alınır. Klasik Osmanlı mimarisinin düzen, oran ve merkezîyet anlayışının çözülme süreci değerlendirilir.
2 Lale Devri ve Mimari Ortam (1718–1730) Lale Devri mimarisi, saray çevresi merkezli Batılılaşma bağlamında ele alınır. Bu dönemde süslemenin ön plana çıkışı, yüzey hareketliliği ve mimaride temsil anlayışı değerlendirilir.
3 III. Ahmed Çeşmesi III. Ahmed Çeşmesi üzerinden Lale Devri estetik anlayışı incelenir. Yapının cephe düzeni, süsleme programı ve kamusal alanla ilişkisi değerlendirilir.
4 Gülnuş Emetullah Sultan Yeni Valide Camii ve Külliyesi Kadın baniliği bağlamında Batılılaşma süreci ele alınır. Külliye, klasik plan anlayışı ile Batılı süsleme unsurlarının birlikteliği açısından değerlendirilir.
5 Damat İbrahim Paşa Külliyesi Batılılaşma sürecinin taşraya yayılımı incelenir. Yapının temsil gücü, mimari dili ve külliye organizasyonu ele alınır
6 Hekimoğlu Ali Paşa Külliyesi Geçiş dönemi yapısı olarak Hekimoğlu Ali Paşa Külliyesi değerlendirilir. Klasik plan anlayışının korunması ve süsleme anlayışındaki değişim vurgulanır.
7 Çeşme Mimarisi ve Kamusal Alan I. Mahmud Çeşmesi, Azapkapı Çeşmesi ve Bereketzade Çeşmesi üzerinden Batılılaşma Dönemi çeşme mimarisi ele alınır. Çeşmelerin dönemsel ve tipolojik gelişimi, mimari üslup farklılıkları ve benzerlikleri, kamusal alanla ilişkileri ve mimari düzenin gözlemlenmesi tartışılır.
8 Ara Sınav
9 Hacı Beşir Ağa Külliyesi Sivil bürokrasi kökenli banilerin mimariye etkisi değerlendirilir. Külliye, fonksiyonel çeşitlilik ve süsleme anlayışı bakımından incelenir.
10 Seyyid Hasan Paşa Külliyesi Geç XVIII. yüzyılda külliye anlayışındaki dönüşüm ele alınır. Ölçek, cephe düzeni ve süsleme özellikleri değerlendirilir.
11 Nuruosmaniye Külliyesi Osmanlı Baroğu’nun en önemli örneklerinden biri olarak Nuruosmaniye Külliyesi ele alınır. Plan düzeni, cephe anlayışı ve mekânsal kurgu incelenir.
12 III. Mustafa ve I. Abdülhamid Dönemi Mimarlığı Padişah dönemlerine göre mimari anlayıştaki farklılıklar ele alınır. Devletin siyasî durumu ile mimari temsil ilişkisi tartışılır.
13 III. Selim ve Nizam-ı Cedid Mimarlığı Batılılaşmanın kurumsallaşması süreci ele alınır. Askerî yapılar ve yeni mimari tipolojiler değerlendirilir.
14 Lale Devri’nden Tanzimat’a Genel Değerlendirme Dönemler arası süreklilik ve kopuşlar karşılaştırmalı olarak ele alınır. Batılılaşmanın Osmanlı mimarisindeki etkileri genel olarak değerlendirilir.
15 Yarıyıl Sonu Sınavı
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Batılılaşma kavramını tanımlayabilecek ve kaynaklarını sıralayabilecektir
2 Batılılaşmanın mimarideki etkilerini ayırt edebilecektir.
3 Dönem içerisindeki sanat akım ve üsluplarını tanımlayabilecektir.
4 Osmanlı mimarisindeki değişim, dönüşüm ve gelişmeyi ayırt edebilecektir.
5 Dönemin terminolojisini tanımlayabilecektir.
6 Batı kökenli sanat akımları ile geleneksel üslupları karşılaştırabilecektir.
7 Dönem örneklerini analiz edebilecektir.
8 Dönem sanatçılarını tanıyabilecektir.
9 Dönem eserlerini diğerlerinden ayırt edebilecektir.
10 Dönem eserlerini yorumlayabilecektir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Alanındaki bilgileri içeren ders kitapları ve diğer kaynaklarla desteklenen bilgilere sahip olma, sahip olduğu bu bilgileri yazılı ve sözlü olarak aktarabilme, edindiği bilgiyi alanında kullanabilme.
2 Sanat Tarihi araştırma yöntem ve tekniklerini kullanarak sanat eserini tanımlayabilme, sanat eserlerine dini, mitolojik ve ikonografik açıdan bakabilme, analiz ve yorum yapabilme.
3 Bir eserin öz niteliklerinden yola çıkarak dönemin genel özelliklerini ayırt edebilme ve farklı eserler arasında bağlantı kurabilme.
4 Farklı dillerde yer alan epigrafik ve paleografik yazıları okuyabilme ve disiplinler arası çalışma yaparak çözümleyebilme.
5 Bilimsel düşünme becerisi kazanarak analitik düşünebilme.
6 Alanı ile ilgili disiplinler arası etkileşimi kavrayabilme.
7 Alanı ile ilgili belgeleme, restitüsyon ve restorasyon yöntemlerini uygulayabilme, plan, kesit, izdüşümü gibi çizim tekniklerini kullanarak çizim yapabilme.
8 Yaşam boyu öğrenmeyle ilişkili olarak kendini sürekli olarak yenileyebilme
9 Kütüphane, arşiv, internet gibi kaynaklardan yararlanma biçimini öğrenme ve alanı ile ilgili gelişmeleri takip edebilme
10 Alan çalışmalarında arazinin yapısına uygun bir çalışma sistemi kurabilme.
11 Kültür varlıklarını koruma ve onarma ile ilgili edindiği bilgileri çağdaş gereksinimler doğrultusunda uygulayabilme, 2863 sayılı kanun çerçevesinde çalışma disiplini sağlayabilme.
12 Sanat eserlerinin ortaya çıkarılması, müze ve sergi gibi topluma açık ortamlarda sergilenmesine yönelik yöntemleri bilme ve uygulayabilme.
13 Çeşitli coğrafyaların uygarlık ve kültürleri arasında bağlantı kurabilme.
14 Sosyal, kültürel ve toplumsal sorumlulukları kavrama, benimseme ve uygulayabilme becerisi geliştirebilme.
15 İslami dönem Türk sanatının ortaya koyduğu kültürel mirası öğrenme, tanıma ve tanıtma yeteneği kazandırabilme
16 Tarih öncesi devirler dahil, Orta ve yeni çağlar boyunca Avrupa’daki mimari, resim ve heykel konularında bilgilendirme ve değişen üslupları tanıyabilme yeteneği kazandırabilme.
17 Mimari, seramik, halı-kilim vb. dokumalar, minyatür, hat, çini, maden, resim, heykel, kalem işi, sikke ve vb. başlıca Sanat Tarihi konularında bilgilendirebilme.
18 Sanat Tarihi alanında kültürel mirasın evrenselliğine inanarak kültürlere ve değerlere eşit mesafede olabilme.
19 Saha çalışmalarında Sanat Tarihi yöntem ve teknikleri ile bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanabilme.
20 Günümüzde karşılaşılan problemlerden yola çıkarak geçmiş ve bugün arasında bağlantı kurup, geleceğe dair çıkarımlarda bulunabilme.
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 13 2 26
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 13 1 13
Ödevler 3 3 9
Sunum / Seminer hazırlama 5 5 25
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 7 7
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 1 5 5
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 1 3 3
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 7 7
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 3 3 9
Toplam iş yükü     108
AKTS     4.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı -
Yardımcı Kaynaklar Doğan Kuban, Osmanlı Mimarisi, İstanbul, 2007

Ders İle İlgili Dosyalar