Erciyes University - Info Package

Dersin Adı	Dersin Seviyesi	Dersin Kodu	Dersin Tipi	Dersin Dönemi	Yerel Kredi	AKTS Kredisi	Ders Bilgileri
AĞIR METAL KİRLİLİĞİ	İkinci Düzey	TO 524	Seçmeli	2	7.50	7.50	Yazdır

Dersin Tanımı

Ön Koşul Dersleri	Yok
Eğitimin Dili	Türkçe
Koordinatör	PROF. DR. OSMAN SÖNMEZ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı	PROF. DR. OSMAN SÖNMEZ
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı	Arş. Gör Fatma Nur KILIÇ
Dersin Veriliş Şekli	Yüz yüze
Dersin Amacı	Öğrencilere ağır metallerin ekosistemdeki döngülerini, çevre ve canlı sağlığı üzerindeki toksikolojik risklerini kavratmaktır. Ağır metal kirliliğine maruz kalmış tarım alanları ve su kaynaklarının izlenmesi, analiz sonuçlarının ulusal/uluslararası mevzuatlar çerçevesinde değerlendirilmesi ve kirliliğin minimize edilmesi veya temizlenmesi için en uygun biyolojik, kimyasal veya fiziksel remediasyon yöntemlerini seçebilecek yetkinlikte uzmanlar yetiştirilmesi amaçlanmaktadır.
Dersin Tanımı	Toprak, su, atmosfer ve bitki ekosistemlerinde ağır metallerin ve metaloidlerin (Pb, Cd, As, Hg, Cr, Ni vb.) kaynakları, kimyasal formları ve davranış mekanizmalarının incelenmesidir. Ders kapsamında; jeojenik ve antropojenik (madencilik, endüstri, tarım) ağır metal girdileri, metallerin toprak bileşenleri tarafından tutulma/salınım dinamikleri, bitkiler tarafından alınım mekanizmaları ve besin zinciri üzerinden insan sağlığına etkileri ele alınmaktadır. Ayrıca, ağır metal kirliliğinin tespiti, yasal sınır değerleri ve kirlenmiş sahaların ıslahında kullanılan modern iyileştirme (remediasyon) teknolojileri dersin temel odağını oluşturur.

Dersin İçeriği

1	Ağır metal ve metaloid kavramları, periyodik cetveldeki yerleri ve çevre kirliliğindeki tarihsel süreçleri.
2	ndüstriyel faaliyetler, madencilik, kentsel atıklar, fosil yakıtlar ve tarımsal girdilerden (gübreler, pestisitler) kaynaklanan ağır metal emisyonları.-1
3	ndüstriyel faaliyetler, madencilik, kentsel atıklar, fosil yakıtlar ve tarımsal girdilerden (gübreler, pestisitler) kaynaklanan ağır metal emisyonları.-devamı
4	Metallerin toprak fazlarındaki dağılımı, pH, redoks potansiyeli ve organik madde ile olan kimyasal etkileşimleri.
5	Pb ve Cd elementlerinin kaynakları, topraktaki mobiliteleri (hareketlilikleri), bitkisel üretime ve insan sağlığına etkileri.
6	Metaloid olan As ve toksik bir metal olan Hg''nin çevre/su ekosistemlerindeki dönüşümleri, metilleşme süreçleri ve toksisiteleri.
7	Ara sınav
8	Endüstriyel kökenli bu metallerin toprak verimliliği, toprak mikroorganizmaları ve enzim aktiviteleri üzerindeki baskılayıcı etkileri.
9	Kök rizosfer bölgesindeki iyon değişimleri, metal taşıyıcı proteinler, hiperakümülatör (metalleri yüksek oranda biriktiren) bitkiler.
10	Ağır metallerin besin zinciri (toprak-bitki-hayvan-insan) yoluyla taşınması, kronik maruziyet ve insan organ sistemleri üzerindeki toksik etkileri.
11	Kirlenmiş sahalardan toprak ve bitki numunesi alma stratejileri; spektroskopik (AAS, ICP-OES/MS) analiz esasları.
12	Çevresel Risk Değerlendirmesi ve Mevzuat: Zenginleşme faktörü ($EF$), jeoakümülasyon indeksi ($I_{geo}$); ulusal ve uluslararası çevre mevzuatları ve yasal sınır değerler.
13	Fitoremediasyon Teknolojileri: Bitkilerle temizleme yaklaşımları (fitoekstraksiyon, fitostabilizasyon, fitovolatilizasyon) ve kirlenmiş sahaların yönetiminde gelecek eğilimler.
14	Final sınavı
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları

1	Türkçe: Çevre kirliliğine yol açan temel ağır metalleri ve metaloidleri sınıflandırır; bunların jeojenik (doğal) ve antropojenik (insan kaynaklı) kaynaklarını ayırt eder.
2	Ağır metallerin toprak çözeltisi ve katı fazı arasındaki adsorpsiyon, desorpsiyon, çökelme, şelatlaşma ve taşınım mekanizmalarını kimyasal parametrelere (pH, redoks vb.) göre açıklar.
3	Ağır metallerin kök rizosfer bölgesindeki biyoalınabilirlik mekanizmalarını, bitkiler tarafından alınım yollarını ve fitotoksisite semptomlarını analiz eder.
4	Ağır metallerin besin zincirinde (toprak-bitki-hayvan-insan) oluşturduğu biyoakümülasyon (biyolojik birikim) risklerini ve insan sağlığı üzerindeki kronik toksik etkilerini değerlendirir.
5	Ağır metal analiz yöntemlerinden (AAS, ICP-MS vb.) elde edilen laboratuvar verilerini kullanarak zenginleşme faktörü (EF) ve jeoakümülasyon indeksi gibi çevresel risk göstergelerini hesaplar ve yorumlar.
6	Kirlenmiş sahalardan elde edilen analiz sonuçlarını ulusal (Toprak Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği) ve uluslararası (WHO, EPA) çevre mevzuatları ile yasal sınır değerlere göre karşılaştırır.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi

1	Toprak Bilimi ve Bitki Besleme konularında evrensel boyutta bilgi sahibi olmak.
2	Toprak Bilimi ve Bitki Besleme konularında bağımsız araştırmalar yapabilme becerisini kazanmak.
3	Toprak Bilimi ve Bitki Besleme temelinde toprak, bitki, gübre, su ve çevresel atıkların analiz tekniklerini ileri düzeyde öğrenebilmek ve bu teknikleri toprak verimliliği ile ilgili sorunların çözümüne yönelik olarak kullanabilme becerisini kazanmak.
4	Doğal kaynakların izlenmesi ve planlanmasında Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri tekniklerini anlama ve kullanma becerisi kazanmak.
5	Arazi yönetimi ve kullanım planlaması konusunda temel kavramları ve kuramları anlama ve kullanma becerisi kazanmak.
6	Ülkemizde ve Dünya’da Toprak Bilimi ve Bitki Besleme alanındaki sorunları görebilme, analiz etme, çözüm üretme ve çözüm önerilerini yazılı ve sözlü olarak topluma aktarma becerisini kazanmak.k.
7	Toprak Bilimi ve Bitki Besleme alanındaki ulusal ve uluslararası yenilikleri takip etmek ve kendisini sürekli yenilemek ve geliştirme becerisini kazanmak.
8	Uzmanlık alanı ile ilgili konularda elde ettiği bilgi ve deneyimi topluma aktarabilmek ve yayabilme becerisini kazanmak.
9	Mesleki uygulamalar sırasında elde ettiği bulguları ülke çıkarları ile tarım ve çevre korumayı gözeterek uygulayabilme becerisini kazanmak.
10	Toprak ve Bitki Besleme ile ilgili karşılaştığı sorunlara bilimsel düzeyde yaklaşma, çözüm önerilerini yöntemleriyle birlikte sunabilme ve yöntemleri uygulayarak sonuçlarını değerlendirebilme becerisi kazanma.
11	Toprak, su ve diğer doğal kaynakların tanınması, planlanması, korunması ve sürdürülebilir kullanımı ile iş sağlığı ve güvenliği konularında bilgi sahibi olmak.
12	Ziraat Mühendisliği Mesleğinin etik değerlerine ve gerekli bilimsel formasyona sahip bireyler olarak takım çalışması içerisinde yer alabilmek ve gerektiğinde sorumluluk üstlenebilmek
13	Yazılı ve sözlü iletişimde Türk dilini etkin kullanabilmek; alanıyla ilgili uluslararası literatürü izleyebilme ve iletişim kurabilme açısından yabancı dil ve bilgisayar bilgisine sahip olmak.
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü

	Sayısı	Süresi (saat)	Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim	0	0	0
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme)	0	0	0
Ödevler	0	0	0
Sunum / Seminer hazırlama	0	0	0
Kısa sınavlar	0	0	0
Ara sınavlara hazırlık	0	0	0
Ara sınavlar	0	0	0
Proje (Yarıyıl ödevi)	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Arazi çalışması	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavı	0	0	0
Araştırma	0	0	0
Toplam iş yükü			0
AKTS			0.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler

Yarıyıl içi değerlendirme	Sayısı	Katkı Yüzdesi
Ara sınav	1	100
Kısa sınav	0	0
Ödev	0	0
Yarıyıl içi toplam		100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı		40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı		60
Genel toplam		100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri

Ders kitabı
Yardımcı Kaynaklar

Ders İle İlgili Dosyalar

DBP Hakkında

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında