Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA KARACİĞER VE PANKREAS HASTALIKLARI Birinci Düzey VİH 616 1 6.00 6.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri Veteriner fakültesi mezunları derse kabul edilecektir.
Eğitimin Dili TÜRKÇE
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR KARACA BEKDİK
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR KARACA BEKDİK
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli Yüz yüze haftada 3 saat teorik
Dersin Amacı Bu dersin amacı; çiftlik hayvanlarında karaciğer ve pankreasın anatomik–fizyolojik özelliklerini öğretmek, bu organlara ait hastalıkların etiyolojisi, patogenezi, klinik bulguları, tanı yöntemleri, tedavi ve korunma yaklaşımları hakkında öğrencilere klinik yeterlilik kazandırmaktır.
Dersin Tanımı Bu ders hayvanlarda karaciğer ve pankreas da görülen problemleri öğreten derstir.

Dersin İçeriği
1 Karaciğer ve Pankreas Hastalıklarının Klinik Önemi (Karaciğer ve pankreasın çiftlik hayvanlarındaki önemi, Metabolik hastalıklarla ilişkisi, Sürü sağlığı açısından değerlendirme)
2 Karaciğerin Anatomisi ve Fizyolojisi (Hepatik dolaşım, Metabolik, detoksifikasyon ve sentez fonksiyonları)
3 Karaciğer Hastalıklarının Genel Patogenezi (Hepatoselüler hasar, Kolestaz, Fibrozis ve siroz)
4 Karaciğer Fonksiyon Testleri ve Laboratuvar Tanı (AST, GGT, ALP, bilirubin, Safra asitleri, Klinik yorumlama)
5 Sığır ve Koyunlarda Yağlı Karaciğer Sendromu (Negatif enerji dengesi, Ketozis ile ilişkisi, Tanı, Tedavi ve korunma)
6 Toksik ve Enfeksiyöz Karaciğer Hastalıkları (Bitkisel toksinler, Mikotoksinler, Bakteriyel ve viral hepatitler)
7 Paraziter Karaciğer Hastalıkları (Fasciolosis, Dicrocoeliosis, Ekonomik ve klinik etkiler)
8 Klinik vaka değerlendirmesi
9 Pankreasın Anatomisi ve Fizyolojisi (Ekzokrin ve endokrin pankreas, Sindirim ve metabolizma ilişkisi
10 Pankreas Hastalıkları (Ekzokrin) (Ekzokrin pankreas yetmezliği, Pankreatitis (akut–kronik) )
11 Pankreas Hastalıkları (Endokrin) (Diabetes mellitus, İnsülin direnci, Metabolik sendrom ilişkisi)
12 Karaciğer ve Pankreas Hastalıklarında Klinik Bulgular (İştahsızlık, İkterus, Sindirim bozuklukları)
13 Görüntüleme ve İleri Tanı Yöntemleri (Ultrasonografi, Biyopsi, Nekropsi bulguları)
14 Tedavi, Destekleyici Bakım ve Koruyucu Hekimlik (Besleme düzenlemeleri, İlaç tedavisi, Sürü yönetimi)
15 Vaka Sunumları ve Genel Değerlendirme (Klinik olgu tartışmaları, Genel tekrar, Sürü bazlı yaklaşım)
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Çiftlik hayvanlarında karaciğer ve pankreasın anatomik ve fizyolojik özelliklerini açıklayabilir.
2 Karaciğer ve pankreas hastalıklarının etiyoloji ve patogenezini analiz edebilir.
3 Karaciğer fonksiyon testlerini yorumlayabilir.
4 Metabolik hastalıklarla karaciğer–pankreas ilişkisini değerlendirebilir.
5 Paraziter ve toksik karaciğer hastalıklarını tanımlayabilir.
6 Pankreasın ekzokrin ve endokrin hastalıklarını ayırt edebilir.
7 Klinik bulguları laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarıyla ilişkilendirebilir.
8 Karaciğer ve pankreas hastalıklarında ayırıcı tanı yapabilir.
9 Uygun tedavi ve destekleyici bakım planlarını oluşturabilir.
10 Sürü sağlığı açısından koruyucu hekimlik stratejileri geliştirebilir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Mesleki, hayvan refahı, müşteri, halk sağlığı, toplum ve çevre ile ilgili hususlar da dâhil olmak üzere veteriner hekimlerin içinde çalışması gereken etik ve yasal çerçeveyi anladığını gösterecek şekilde hareket etmek.
2 Bilimsel araştırma yöntemlerini, temel ve uygulamalı araştırmaların bilime katkısını ve 3R ilkesinin (Replacement, Reduction, Refinement) uygulanmasını anlamak.
3 Veteriner hekimliği uygulamaları ile ilgili organizasyon, yönetim ve mevzuat hakkında temel bilgi sahibi olduğunu göstermek.
4 Veteriner hekimin faaliyet gösterdiği ekonomik ve duygusal bağlamı anlamak.
5 Veteriner hekimin çalıştığı yerde kendisinin, hastaların, müşterilerin, meslektaşlarının ve çevrenin sağlık ve biyogüvenliğini korumak, izlemek ve geliştirilmesine katkıda bulunmak
6 Kalite güvence ilkeleri hakkında bilgi sahibi olduğunu göstermek; mesleki uygulamalarında risk yönetimi ilkelerini uygulamak.
7 İlgili kitleye uygun bir dil kullanarak, gizlilik ve mahremiyete tam saygı göstererek müşteriler, halk, profesyonel meslektaşlar ve sorumlu makamlarla etkili bir şekilde iletişim kurabilmek.
8 İletişim, liderlik, yönetim, ekip çalışması, karşılıklı saygı ve diğer sosyal beceriler dahil olmak üzere kişiler arası etkili etkileşim ilkelerini uygulamak.
9 Doğru klinik ve müşteri kayıtlarını, gerektiğinde vaka raporlarını ilgilileri için tatmin edici bir biçimde hazırlamak.
10 Hizmetlerin sunumunda multidisipliner bir ekibin üyesi olarak etkin bir şekilde çalışmak ve tüm ekip üyelerinin katkısını kabul etmek.
11 Literatürü ve sunumları eleştirel bir gözle inceleyebilmek ve değerlendirebilmek.
12 Veteriner iyi klinik uygulamaları ile araştırma temelli ve kanıta dayalı veteriner hekimliği sağlamak için “Tek Sağlık” ilkelerini anlamak ve uygulamak.
13 Kanıtları eleştirel ve akılcı bir şekilde analiz etme, yetersiz olunan konularla başa çıkma, beklenmedik durumlarla başa çıkma, bilgi ve becerileri çeşitli senaryolara ve bağlamlara uyarlama becerisini göstermek.
14 Hayvanların, insanların ve çevrenin sağlık, güvenlik ve refahının yanı sıra Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini teşvik etmek amacıyla veteriner hekimliği mesleğinin ve Tek Sağlık kavramının ilerlemesine katkıda bulunmak.
15 Kişisel ve mesleki sınırlarını tanımak ve gerektiğinde profesyonel tavsiye, yardım ve destek alacağını bilme becerisini göstermek.
16 Yaşam boyu öğrenmeye ve mesleki gelişime bağlılık göstermek. Bu, mesleki deneyimin kaydedilmesini, paylaşılmasını, performans ve yetkinliği geliştirmek için önlemler alınmasını içerir.
17 Mesleki performansı iyileştirmek için düzenli olarak öz denetim ve akran grubu incelemesi gibi süreçlere katılmak.
18 Hayvan ya da hayvan gruplarında bulunan hayvanların geçmişi ile ilgili ilgili doğru elde edebilmek.
19 Hasta hayvanları güvenli bir şekilde ve hayvana saygı göstererek tutmak ve zapt etmek, bu tekniklerin uygulanması için yardımcı personellere talimat vermek.
20 Eksiksiz bir klinik muayene gerçekleştirmek ve klinik karar verme becerisini göstermek.
21 Uygun tedavi planları geliştirmek, mevcut kaynaklar ile uygun halk sağlığı ve çevresel hususları göz önünde bulundurarak bakımları altındaki hayvanın yararına olacak şekilde tedavi uygulamak.
22 Acil bir durumda müdahale etmek ve yaygın hayvan türlerinde ilk yardım uygulamak. Durumsal aciliyete öncelik vermek ve kaynakları buna göre tahsis etmek.
23 Bir hayvanın ya da hayvan grubunun fiziksel, refah ve beslenme durumunu değerlendirmek ve müşteriye hayvancılık, besleme, üreme, üretim, refah, bireysel sağlık, sürü sağlığı ve halk sağlığı ilkeleri hakkında tavsiyelerde bulunmak.
24 Örnekleri toplamak, muhafaza etmek ve nakletmek, uygun teşhis testlerini seçmek, test sonuçlarını yorumlamak ve sınırlamalarını anlamak.
25 Meslektaşlarla açık bir şekilde iletişim kurmak, sevk ve teşhis hizmetlerinde iş birliği yapmak.
26 Temel tanı ekipmanlarını kullanmak, hastalara iyi sağlık ve güvenlik uygulamaları kapsamında ve de mevcut yönetmeliklere uygun şekilde etkili bir muayene gerçekleştirmek.
27 Dijital araçların ve yapay zekânın veteriner hekimliğe katkısını bilmek ve kullanmak.
28 İhbarı mecburi, rapor edilebilir ve zoonotik hastalıkların yanı sıra hayvanlara yönelik kötü muamele durumlarla ilgili belirtileri tanımak ve ilgili makamlara bildirmek de dahil olmak üzere uygun önlemleri almak.
29 Hayvan bakımı ve refahı, hayvan hareketleri, bildirilmesi zorunlu ve rapor edilebilir hastalıklar, antimikrobiyallerin bilinçli kullanımı da dahil olmak üzere ilaçların kullanımı ile ilgili bilgi ve mevzuata ilişkin uygun kaynaklara erişmek.
30 İlaçları mevzuata ve en son kılavuzlara uygun olarak doğru ve sorumlu bir şekilde reçete etmek ve dağıtmak.
31 Şüpheli advers ilaç reaksiyonlarını uygun kanallar aracılığıyla ilgili resmi kurumlara bildirmek.
32 Biyogüvenlik için protokoller hazırlamak, çalıştığı yerin biyogüvenliğini değerlendirmek ve protokolleri doğru şekilde uygulamak.
33 Aseptik prosedürleri uygun şekilde gerçekleştirmek
34 Sedasyon, genel ve bölgesel anesteziyi güvenli bir şekilde uygulamak; kimyasal hareketsizleştirme yöntemlerini uygulamak.
35 Ağrıyı önlemek, değerlendirmek ve yönetmek.
36 Ötenazinin ne zaman uygun olduğunu bilmek, bunu hayvana ve sahiplerine saygı göstererek, uygun bir yöntem kullanarak, orada bulunanların güvenliğini de göz önünde bulundurarak gerçekleştirmek; karkasın etik ve yasal olarak imha edilmesi konusunda tavsiyelerde bulunmak.
37 Örnek alma, sevk etme ve raporlama dahil olmak üzere tüm yaygın hayvan türlerinde nekropsi yapmak.
38 Refah unsurlarına dikkat etmek, sistematik kaba post-mortem muayene ve gözlemleri kaydetmek, dokuları örnekleme, saklama ve taşıma dahil olmak üzere gıda üreten hayvanların anti-mortem muayenesini yapmak.
39 İlgili gıda teknolojisi de dahil olmak üzere, hayvansal kaynaklı ürünlerin kalite ve güvenliğini etkileyen koşulları doğru bir şekilde belirlemek için gıda ve yem denetimi yapmak.
40 İnsan sağlığının korunması, muhafazası ve iyileştirilmesine katkıda bulunma kapsamında hayvanlar, hayvansal ürünler ve yan ürünlerle doğrudan ya da dolaylı ilgisi olan koşulları belirleyerek halk sağlığını korumak.
41 Kabul edilmiş hayvan sağlığı, hayvan refahı, halk sağlığı ve çevre sağlığı standartları doğrultusunda, hastalığa ve türe uygun önleyici ve eradikasyon programları hakkında tavsiyelerde bulunmak ve bunları uygulamak.
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 15 3 45
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 10 3 30
Ödevler 12 3 36
Sunum / Seminer hazırlama 5 3 15
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 0 0 0
Ara sınavlar 0 0 0
Proje (Yarıyıl ödevi) 2 3 6
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 2 3 6
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 3 3
Yarıyıl sonu sınavı 1 3 3
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     144
AKTS     6.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 0 0
Kısa sınav 0 0
Ödev 1 40
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Gül Y., 2002. Geviş Getiren Hayvanların İç Hastalıkları, Özkan Matbaacılık Ltd. Şti., Ankara.
Yardımcı Kaynaklar Alaçam E., Şahal M., 1997. Sığır Hastalıkları, Medisan, Ankara. Smith B.P., 1996. Large Animal Internal Medicine, Mosby, London, Boston, Philadelphia. Ok, M. 2005. Veteriner Nöroloji. Selçuk Üniversitesi Basımevi-Konya Aziz Arda sancak, Mehmet Sağlam Klinik Pratikte At Hekimliği (çeviri) 2007 medipres Matbaacılık Ltd. Şti., Malatya

Ders İle İlgili Dosyalar