ENGLISH
GİRİŞ
  • Ders Bilgi Paketi
  • Doktora >
  • Fen Bilimleri Enstitüsü >
  • Astronomi ve Uzay Bilimleri (doktora)
  • > TÜRK İSLAM EL SANATLARI I
DBP Hakkında
Skip Navigation Links

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında
Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
TÜRK İSLAM EL SANATLARI I Üçüncü Düzey SNT233 3 4.00 4.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili TÜRKÇE
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı Yok. (Öğrenci Görüşme Saatleri Salı 12.00 - 13.00)
Dersin Veriliş Şekli SÖZLÜ ANLATIM, GÖRSEL SUNUM
Dersin Amacı Mimariye bağlı olmayan ve taşınabilir özellik gösteren el sanatı ürünlerinin anlatılarak çoğu kullanım amaçlı olan el sanatı ürünlerinin yapım ve bezeme tekniklerinin öğretilmesi.
Dersin Tanımı Mimariye bağlı olmayan ve taşınabilir özellik gösteren el sanatı ürünlerinin anlatılarak çoğu kullanım amaçlı olan el sanatı ürünlerinin yapım ve bezeme tekniklerinin öğretilmesi.

Dersin İçeriği
1 Türk-İslam el sanatları kavramının tanımlanması; sanat–zanaat ayrımı ve geleneksel üretim kavramları. Türk-İslam sanatlarının tarihsel ve kültürel bağlam içerisinde gelişimi; İslam estetik anlayışının (tevhid, soyutlama, ritim, tekrar) sanat üretimine yansımalarının değerlendirilmesi. Türk sanat geleneğinin bu bağlamdaki yeri ve özgün katkılarının genel hatlarıyla ele alınması.
2 Türk-İslam Maden Sanatına Giriş Türk-İslam sanatında maden sanatının ortaya çıkışı; Orta Asya metal işçiliği geleneğinin İslam sonrası döneme etkileri. Maden sanatının günlük yaşam, saray kültürü ve dini mekânlardaki işlevleri.
3 Erken Dönem Türk-İslam Maden Sanatı Karahanlı, Gazneli ve Büyük Selçuklu dönemlerine ait maden eserlerin tanıtılması; malzeme, form ve teknik özelliklerin değerlendirilmesi. Erken örneklerin süsleme anlayışı üzerinden sembolik ve estetik yaklaşımların incelenmesi.
4 Selçuklu ve Osmanlı Dönemlerinde Maden Sanatı Anadolu Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde maden sanatının gelişimi; döküm, dövme, kakma, savat gibi tekniklerin karşılaştırmalı analizi. Saray üretimleri ile halk üretimleri arasındaki farkların ele alınması.
5 Türk-İslam Tekstil Sanatına Giriş Tekstil sanatının Türk kültüründeki yeri; Orta Asya dokuma geleneğinin İslam dünyasındaki devamlılığı. Kumaş üretiminin sosyal statü, iktidar ve kimlik göstergesi olarak değerlendirilmesi.
6 Erken Dönem ve Selçuklu Tekstil Sanatı Selçuklu dönemi kumaş örnekleri üzerinden malzeme (ipek, yün, pamuk), teknik ve motif repertuvarının incelenmesi. Tekstil sanatında geometrik ve bitkisel bezemenin anlamı.
7 Osmanlı Tekstil Sanatı Osmanlı saray atölyeleri (Ehl-i Hiref) bağlamında kumaş üretimi; kemha, seraser, çatma gibi dokuma türlerinin değerlendirilmesi. Desen, renk ve kompozisyon anlayışı.
8 ARA SINAV
9 Türk-İslam Seramik Sanatına Giriş Seramik ve çini kavramlarının tanımlanması; İslam dünyasında seramik üretiminin tarihsel gelişimi. Teknik ve işlev açısından seramiğin mimariyle ilişkisi.
10 Selçuklu Çini Sanatı Anadolu Selçuklu döneminde çini üretimi; minai, lüster, sır altı ve mozaik çini tekniklerinin incelenmesi. Mimari süsleme bağlamında çininin kullanımı.
11 Osmanlı Çini Sanatı İznik ve Kütahya çini üretim merkezleri; desen repertuvarı, renk anlayışı ve teknik gelişmeler. Osmanlı estetik anlayışının çini sanatına yansımaları.
12 Ebru Sanatına Giriş Ebru sanatının tanımı, kökeni ve Türk-İslam sanatları içerisindeki yeri. Ebrunun kitap sanatlarıyla ilişkisi ve estetik özellikleri.
13 Ebru Teknikleri ve Türleri Battal, gelgit, taraklı, hatip ve çiçekli ebru türlerinin tanıtılması; teknik uygulama süreçlerinin ve malzemenin değerlendirilmesi.
14 Ebru Sanatında Anlam ve Güncel Yorumlar Ebru sanatının sembolik boyutu; geleneksel üretim ile modern yorumların karşılaştırılması. Günümüzde ebru sanatının korunması ve aktarımı.
15 YARIYIL SONU SINAVI
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 El Sanatı kavramını öğrenecek sanat-zanaat ayrımını yapabilecektir.
2 Maden işlerinde kullanılan malzemeleri tanıyarak yapım ve süsleme tekniklerini öğrenecektir.
3 İslâm Maden sanatının ilk örnekleri görerek, Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemi eserlerini tanıyacaktır.
4 Osmanlı dönemi madeni eserlerini teknik ve bezeme özelliklerine göre diğerlerinden ayırabilecektir
5 Halı sanatı hakkında bilgi sahibi olarak halı dokuma teknikleri öğrenecektir.
6 Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu döneminde halı sanatı örneklerini tanıyacaktır.
7 Osmanlı Halı Sanatı ve Saray Halıcılığı Hakkında bilgi sahibi olacak, diğer dönem örneklerinden ayırabilecektir.
8 Osmanlı Saray Halıcılığı dışındaki üretimler ve seccadeler konusunda bilgi sahibi olacaktır.
9 Düz dokumalar hakkında bilgi sahibi olacak, halı ve düz dokuma arasındaki farkı ayırabilecektir.
10 Düz dokumaları, Kilim, cicim, zili, sumak gibi alt türlere ayırabilecektir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Seçtiği alanda araştırma yapabilme, deneme desenlerini oluşturabilme, tasarladıkları denemeleri gerçekleştirebilme, veri toplayabilme ve analiz edebilme, sonuçları yorumlayabilme ve araştırmaya dayalı çözüm önerileri geliştirebilme becerisi.
2 En az 1 yabancı dilde sözlü ve yazılı iletişim kurabilme; yaptığı çalışmalar veya hazırladığı ödevlerde yabancı yayınları kullanabilme bilgi ve becerisi kazanabilme.
3 Disiplinler arası çalışabilme becerisine sahip olmak ve farklı alanlardaki kuram, yöntem ve uygulamaları ilgili alana uyarlama becerisi kazanabilme.
4 Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği ve bunu gerçekleştirebilme.
5 Toplumsal duyarlılığa ve etik değerlere uyma bilincine sahip olabilme.
6 Astronomi ve Uzay Bilimleri disiplini ile ilişkili alanlardaki problemleri gerçekçi ve güncel kısıtlar ve koşulları kapsayacak şekilde, çağdaş teknikler kullanarak yorumlama, tanımlama, formüle etme ve bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini öğrenme, seçme, geliştirme ve uygulama becerisi.
7 Uzayı ve Evren''i bir bütün olarak algılayabilme, astronomik gözlemleri araştırmalarda kullanabilme.
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 13 2 26
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 13 1 13
Ödevler 3 3 9
Sunum / Seminer hazırlama 5 5 25
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 5 5
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 5 5
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 2 2 4
Toplam iş yükü     91
AKTS     4.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı -
Yardımcı Kaynaklar G.Öney, Anadolu Selçuklu Mimari Süslemesi ve El Sanatları, Ankara 1978. Ü.Erginsoy, İslâm Maden Sanatının Gelişmesi, İstanbul 1978. Ş.Yetkin, Türk Halı Sanatı, Ankara 1991. M.E. Özen, Türk Cild Sanatı, Ankara 1998. J.Raby-Z.Tanındı, Turkish Bookbinding in the 15 th. Century The Foundation of an Ottoman Court Style, London 1993. B.Mahir, “II. Bayezid Dönemi Nakkaşhanesinin Osmanlı Tezhip Sanatına Katkıları”, Türkiyemiz, S.60, (Şubat 1990), s.4–13. Z.Tanındı, “Tezhip Sanatı”, Başlangıcından Bugüne Türk Sanatı, Ankara 1993, s.397–406. Ş.Yetkin, “Türk Kumaş Sanatı”, Başlangıcından Bugüne Türk Sanatı, Ankara 1993, s.329–342. B.Mahir, “Osmanlı Sanatında Saz Üslûbundan Anlaşılan”, Topkapı Sarayı Müzesi Yıllık–2, İstanbul 1987, s.123–141. B.Mahir, “Saray Nakkaşhanesinin Ünlü Ressamı Şah Kulu ve Eserleri”, Topkapı Sarayı Müzesi Yıllık–1, İstanbul 1986, s.113-130.

Ders İle İlgili Dosyalar