Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
YÜK KONTROLÜ VE DENGE Birinci Düzey HY 301 Zorunlu 5 3.00 3.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili TÜRKÇE
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT ÜZÜLMEZ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli YÜZYÜZE
Dersin Amacı Dersin Amacı Bu dersin amacı; sivil havacılık operasyonlarında hava araçlarının emniyetli bir şekilde uçabilmesi için kritik öneme sahip olan yük kontrolü ve denge prensiplerini öğretmektir. Öğrencilere uçağın ağırlık ve denge (Ağırlık Merkezi / Center of Gravity - CG) hesaplamalarını hatasız yapabilme, üretici ve otoritelerce belirlenen yapısal limitleri kavrama ve standartlara uygun olarak Yükleme ve Denge Formu (Loadsheet) hazırlayabilme yetkinliğinin kazandırılması hedeflenmektedir.
Dersin Tanımı Bu ders; uçak ağırlık ve denge temel kavramları, fiziksel prensipler ve uçağın yapısal ağırlık kısıtlamaları (Maksimum Kalkış Ağırlığı - MTOW, Maksimum İniş Ağırlığı - MLW, Maksimum Sıfır Yakıt Ağırlığı - MZFW vb.) konularını kapsamaktadır. Ders içeriğinde yolcu, bagaj, kargo ve yakıt ağırlıklarının hesaplanması, ağırlık merkezi (CG) limitlerinin ve indeks değerlerinin saptanması yer alır. Ayrıca, denge grafikleri (Trim Sheet) kullanımı, manuel ve sistem destekli Loadsheet hazırlama süreçleri ile hatalı yükleme uygulamalarının uçuş emniyetine olan etkileri detaylı olarak incelenmektedir.

Dersin İçeriği
1 1. Hafta: Havacılık Terminolojisine Giriş, Temel Fiziksel Prensipler ve Ağırlık Kavramı
2 2. Hafta: Uçak Yapısal Ağırlık Limitleri (MTOW, MLW, MZFW, DOW, ZFW) ve Tanımlamalar
3 3. Hafta: Ağırlık Merkezi (Center of Gravity - CG) Kavramı, Momente Dayalı Denge Prensipleri
4 4. Hafta: Yolcu, Bagaj ve Kargo Ağırlıklarının Hesaplanması, Standart Ağırlık Uygulamaları
5 5. Hafta: Yakıt Hesaplamaları, Yakıt Yoğunluğu Etkileri ve Yakıt İndeksi
6 6. Hafta: Uçak Yükleme Prensipleri, Kargo Kompartımanları ve Zemin Yükü (Floor Load) Sınırları
7 7. Hafta: İndeks Kavramı ve Ortalama Aerodinamik Veter (MAC - Mean Aerodynamic Chord) Hesaplamaları
8 8. Hafta: Denge Grafiği (Trim Sheet) Yapısı, Okunması ve Manuel Denge Hesaplamaları
9 9. Hafta: Manuel Yükleme ve Denge Formu (Loadsheet) Hazırlama Süreçleri - Bölüm 1
10 10. Hafta: Manuel Yükleme ve Denge Formu (Loadsheet) Hazırlama Süreçleri - Bölüm 2
11 11. Hafta: Son Dakika Değişikliği (LMC - Last Minute Change) İşlemleri ve Hesaplamaları
12 12. Hafta: Sistem Destekli / Otomatik Loadsheet (DCS) Uygulamaları ve Yorumlanması
13 13. Hafta: Tehlikeli Maddeler (DGR) ve Özel Kargoların Yükleme ve Dengeye Etkileri
14 14. Hafta: Hatalı Yükleme Senaryoları, Uçak Kaza İncelemeleri ve Uçuş Emniyetine Etkileri
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Uçak ağırlık ve denge işlemlerinde kullanılan temel havacılık terminolojisini ve moment prensiplerini tanımlar.
2 Uçağın yapısal ağırlık kısıtlamalarını (Maksimum Kalkış Ağırlığı, Maksimum İniş Ağırlığı, Maksimum Sıfır Yakıt Ağırlığı vb.) açıklar ve operasyonel ağırlıkları hesaplar.
3 Yolcu, bagaj, kargo ve yakıt gibi unsurların uçak üzerindeki ağırlık ve indeks etkilerini standart prosedürlere göre hesaplar.
4 Uçağın ağırlık merkezini (Center of Gravity - CG) ve Ortalama Aerodinamik Veter (MAC) değerlerini bularak uçağın emniyet zarfı içinde olup olmadığını denetler.
5 Operasyonel kurallara uygun olarak manuel ve sistem destekli "Yükleme ve Denge Formu" (Loadsheet ve Trim Sheet) hazırlar ve yorumlar.
6 Operasyon sırasında meydana gelen değişiklikleri analiz ederek "Son Dakika Değişikliği" (LMC - Last Minute Change) prosedürlerini hesaplar ve uygular.
7 Hatalı ağırlık ve denge hesaplamalarının uçak performansına, yakıt tüketimine ve uçuş emniyetine olan etkilerini analiz eder.
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Hava taşımacılığı operasyonlarının içinde bulunduğu hukuksal, toplumsal ve çevresel çerçevenin gerektirdiği bilgilere derinlemesine sahip olmak.
2 Hava taşımacılığı ve işletmecilik ile ilgili temel konularda yeterli hukuksal bilgi birikimine sahip olmak.
3 Hava taşımacılığına ilişkin bilgileri ekip arkadaşlarına aktarabilmek.
4 Hava taşımacılığı sistemini, bir sistem bileşenini ya da sürecini analiz etmek ve istenen gereksinimleri karşılamak üzere gerçekçi kısıtlar altında tasarlamak; bu doğrultuda modern tasarım yöntemlerini uygulamak
5 Karar, uygulama ve davranışlarında hava taşımacılığına ilişkin edindiği bilgileri kullanmak suretiyle verileri yorumlayabilme, analiz edebilme, sorunları tanımlayabilme ve çözüm önerileri getirebilme becerisine sahip olmak; bunun için gerekli olan modern ve teknik araçları seçmek ve kullanmak
6 Hava taşımacılığına ilişkin kuramsal ve uygulamalı bilgileri işletme yönetimi çözümleri için birlikte kullanmak; bunun için ilgili temel problemleri saptamak, tanımlamak, formüle etmek ve çözmek; bu amaçla uygun analitik yöntemler ve modelleme tekniklerini seçmek ve uygulamak
7 Hava taşımacılığındaki örgütler/kurumlar için amaç ve hedef belirlemek.
8 Hava taşımacılığı alanındaki konularda kapsamlı bir çalışmayı bağımsız olarak yürütmek; bunun için bilgiye erişmek ve bu amaçla kaynak araştırması yapmak, veri tabanları ve diğer bilgi kaynaklarını kullanmak.
9 Takım çalışmalarını planlamak, yönlendirmek, bu takımlarda etkin olarak çalışmak.
10 Alanında edindiği bilgileri/becerileri eleştirel yaklaşımla değerlendirmek.
11 Hava taşımacılığı ile ilgili edindiği bilgi ve beceriler düzeyindeki düşüncelerini ve önerilerini hava taşımacılığı ile ilgili kişi ve kurumlarla etkin iletişim kurarak, yazılı /sözlü olarak nicel/nitel verilerle destekleyerek paylaşmak.
12 Bilgi iletişim sistemleri hakkında ileri düzeyde yetkinliğe sahip olmak
13 Hava taşımacılığı ile ilgili alanındaki güncel bilgileri içeren kitaplar, araç-gereçler ve diğer kaynaklarla desteklenen ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgilere sahip olmak.
14 Alanındaki bilgileri ve gelişmeleri izleyebilecek ve meslektaşlarıyla paylaşabilecek bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyinde kullanmak
15 Etik değerlerle ilgili sorumluluk bilincine sahip olmak.
16 Hava taşımacılığı sektöründeki işletmelerin yönetimi, iş yeri uygulamaları, çalışanların sağlığı, çevre ve iş güvenliği konularında bilince ve bu alanlardaki uygulamaların hukuksal sonuçları hakkında farkındalığa sahip olmak
17 Girişimcilik ve yenilikçilik konularının farkında olmak.
18 Hava taşımacılığı sektöründe yer alan havacılık işletmeleri ile sürdürülebilir iletişim kurmak. Havacılık sektöründeki yeni gelişmeleri takip ve teşvik etmek.
19 Havacılık sektöründeki örgütlere ilişkin eleştirel bakış açısına sahip olmak.
20 Havacılık sektöründeki örgütlere amaç ve hedefleri doğrultusunda katma değer sağlamak.Sektör paydaşlarıyla ilişkileri etkin biçimde yürütmek.
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 14 3 42
Ödevler 2 3 6
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 10 10
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 15 15
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     119
AKTS     5.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı FAA (Federal Aviation Administration) - Aircraft Weight and Balance Handbook (Doküman No: FAA-H-8083-1B). Sivil havacılık eğitimlerinde temel ve evrensel başvuru kaynağıdır. IATA (International Air Transport Association) - Airport Handling Manual (AHM). (Özellikle yük kontrolü, mesajlaşma ve loadsheet standartlarını belirleyen ilgili bölümleri). Eğitim Tipi Ağırlık ve Denge El Kitapları (WBM - Weight and Balance Manual): Uygulamalar için seçilmiş örnek bir ticari uçağa (örneğin Boeing 737-800 veya Airbus A320) ait eğitim dokümanları ve boş denge grafikleri (Trim Sheet).
Yardımcı Kaynaklar ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü) - Annex 6 (Operation of Aircraft): Hava aracı operasyonlarında ağırlık kısıtlamaları ve emniyet standartları. EASA (Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı) - Part-CAT (Commercial Air Transport): Ticari hava taşımacılığında ağırlık ve dengeye ilişkin operasyonel kural ve regülasyonlar. SHGM (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü) Mevzuatı: İlgili ulusal talimatlar ve yer hizmetleri (Yük Kontrol ve Haberleşme) yönetmelikleri. Ulusal Akademik Kaynaklar: Üniversitelerin havacılık fakülteleri (örneğin Anadolu Üniversitesi / Eskişehir Teknik Üniversitesi) tarafından yayınlanmış güncel "Yük Kontrol ve Denge" veya "Uçak Performansı ve Harekat" ders kitapları.

Ders İle İlgili Dosyalar