Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
YÜK KONTROLÜ VE DENGE Üçüncü Düzey HY 301 5 3.00 3.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili TÜRKÇE
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT ÜZÜLMEZ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli YÜZYÜZE
Dersin Amacı Dersin Amacı Bu dersin amacı; sivil havacılık operasyonlarında hava araçlarının emniyetli bir şekilde uçabilmesi için kritik öneme sahip olan yük kontrolü ve denge prensiplerini öğretmektir. Öğrencilere uçağın ağırlık ve denge (Ağırlık Merkezi / Center of Gravity - CG) hesaplamalarını hatasız yapabilme, üretici ve otoritelerce belirlenen yapısal limitleri kavrama ve standartlara uygun olarak Yükleme ve Denge Formu (Loadsheet) hazırlayabilme yetkinliğinin kazandırılması hedeflenmektedir.
Dersin Tanımı Bu ders; uçak ağırlık ve denge temel kavramları, fiziksel prensipler ve uçağın yapısal ağırlık kısıtlamaları (Maksimum Kalkış Ağırlığı - MTOW, Maksimum İniş Ağırlığı - MLW, Maksimum Sıfır Yakıt Ağırlığı - MZFW vb.) konularını kapsamaktadır. Ders içeriğinde yolcu, bagaj, kargo ve yakıt ağırlıklarının hesaplanması, ağırlık merkezi (CG) limitlerinin ve indeks değerlerinin saptanması yer alır. Ayrıca, denge grafikleri (Trim Sheet) kullanımı, manuel ve sistem destekli Loadsheet hazırlama süreçleri ile hatalı yükleme uygulamalarının uçuş emniyetine olan etkileri detaylı olarak incelenmektedir.

Dersin İçeriği
1 1. Hafta: Havacılık Terminolojisine Giriş, Temel Fiziksel Prensipler ve Ağırlık Kavramı
2 2. Hafta: Uçak Yapısal Ağırlık Limitleri (MTOW, MLW, MZFW, DOW, ZFW) ve Tanımlamalar
3 3. Hafta: Ağırlık Merkezi (Center of Gravity - CG) Kavramı, Momente Dayalı Denge Prensipleri
4 4. Hafta: Yolcu, Bagaj ve Kargo Ağırlıklarının Hesaplanması, Standart Ağırlık Uygulamaları
5 5. Hafta: Yakıt Hesaplamaları, Yakıt Yoğunluğu Etkileri ve Yakıt İndeksi
6 6. Hafta: Uçak Yükleme Prensipleri, Kargo Kompartımanları ve Zemin Yükü (Floor Load) Sınırları
7 7. Hafta: İndeks Kavramı ve Ortalama Aerodinamik Veter (MAC - Mean Aerodynamic Chord) Hesaplamaları
8 8. Hafta: Denge Grafiği (Trim Sheet) Yapısı, Okunması ve Manuel Denge Hesaplamaları
9 9. Hafta: Manuel Yükleme ve Denge Formu (Loadsheet) Hazırlama Süreçleri - Bölüm 1
10 10. Hafta: Manuel Yükleme ve Denge Formu (Loadsheet) Hazırlama Süreçleri - Bölüm 2
11 11. Hafta: Son Dakika Değişikliği (LMC - Last Minute Change) İşlemleri ve Hesaplamaları
12 12. Hafta: Sistem Destekli / Otomatik Loadsheet (DCS) Uygulamaları ve Yorumlanması
13 13. Hafta: Tehlikeli Maddeler (DGR) ve Özel Kargoların Yükleme ve Dengeye Etkileri
14 14. Hafta: Hatalı Yükleme Senaryoları, Uçak Kaza İncelemeleri ve Uçuş Emniyetine Etkileri
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Uçak ağırlık ve denge işlemlerinde kullanılan temel havacılık terminolojisini ve moment prensiplerini tanımlar.
2 Uçağın yapısal ağırlık kısıtlamalarını (Maksimum Kalkış Ağırlığı, Maksimum İniş Ağırlığı, Maksimum Sıfır Yakıt Ağırlığı vb.) açıklar ve operasyonel ağırlıkları hesaplar.
3 Yolcu, bagaj, kargo ve yakıt gibi unsurların uçak üzerindeki ağırlık ve indeks etkilerini standart prosedürlere göre hesaplar.
4 Uçağın ağırlık merkezini (Center of Gravity - CG) ve Ortalama Aerodinamik Veter (MAC) değerlerini bularak uçağın emniyet zarfı içinde olup olmadığını denetler.
5 Operasyonel kurallara uygun olarak manuel ve sistem destekli "Yükleme ve Denge Formu" (Loadsheet ve Trim Sheet) hazırlar ve yorumlar.
6 Operasyon sırasında meydana gelen değişiklikleri analiz ederek "Son Dakika Değişikliği" (LMC - Last Minute Change) prosedürlerini hesaplar ve uygular.
7 Hatalı ağırlık ve denge hesaplamalarının uçak performansına, yakıt tüketimine ve uçuş emniyetine olan etkilerini analiz eder.
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Lisans ve yüksek lisans düzeyinde edinilen yeterliliklere dayalı olarak bilgilerini geliştirebilme ve özgün çalışmalar yapabilecek seviyeye ulaşabilme
2 Edindikleri uzmanlık düzeyindeki teorik ve pratik bilgileri kullanabilme, elde ettiği sonuçları değerlendirme ve gerektiğinde uygulayabilme becerisine sahip olma
3 Matematik alanındaki bilgilerini farklı disiplinlerden edindiği bilgilerle bütünleştirerek yeni çalışmalar yapabilme
4 Uzmanlık gerektiren problemleri, bilimsel araştırma yöntemleri kullanarak analiz edebilme, yorumlayabilme ve çözüm üretebilme
5 Kendi alanında bağımsız olarak problemler kurgulama, bu problemlerin matematiksel modellerini oluşturarak çözümler üretebilme
6 Matematik alanında güncel gelişmeleri ve kendi çalışmalarını, kendi alanında ve alanı dışında çalışan araştırmacılara yazılı, sözlü ve görsel olarak aktarabilme
7 Yaptığı çalışmalarda, konusuyla ilgili verilerin derlenmesi,düzenlenmesi, yorumlanması ve kullanılması aşamalarında toplumsal ve bilimsel etik değerlere saygı göstermesi
8 Matematiksel bilgi birikimini teknolojide etkin ve verimli bir şekilde kullanabilme
9 Alanı ile ilgili ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılara katılarak bilgi paylaşımında bulunabilme
10 Kendi alanında veya diğer disiplinlerde bilgiye ulaşma yöntemlerini etkin ve etik değerlere uygun olarak kullanabilme.
11 Yaptığı özgün çalışmaları ulusal ve uluslararası bilimsel dergilerde yayınlayabilme
12 Alanında karşılaştığı yeni bir bilgiyi eleştirel yaklaşımlarla değerlendirerek anlayabilme, yorumlayabilme ve kullanbilme
13 Lisans ve lisansüstü düzeyde edinilen bilgiler temelinde bilgilerini geliştirebilme ve özgün çalışmalar yapabilecek düzeye ulaşabilme.
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 14 3 42
Ödevler 2 3 6
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 10 10
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 15 15
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     119
AKTS     5.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı FAA (Federal Aviation Administration) - Aircraft Weight and Balance Handbook (Doküman No: FAA-H-8083-1B). Sivil havacılık eğitimlerinde temel ve evrensel başvuru kaynağıdır. IATA (International Air Transport Association) - Airport Handling Manual (AHM). (Özellikle yük kontrolü, mesajlaşma ve loadsheet standartlarını belirleyen ilgili bölümleri). Eğitim Tipi Ağırlık ve Denge El Kitapları (WBM - Weight and Balance Manual): Uygulamalar için seçilmiş örnek bir ticari uçağa (örneğin Boeing 737-800 veya Airbus A320) ait eğitim dokümanları ve boş denge grafikleri (Trim Sheet).
Yardımcı Kaynaklar ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü) - Annex 6 (Operation of Aircraft): Hava aracı operasyonlarında ağırlık kısıtlamaları ve emniyet standartları. EASA (Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı) - Part-CAT (Commercial Air Transport): Ticari hava taşımacılığında ağırlık ve dengeye ilişkin operasyonel kural ve regülasyonlar. SHGM (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü) Mevzuatı: İlgili ulusal talimatlar ve yer hizmetleri (Yük Kontrol ve Haberleşme) yönetmelikleri. Ulusal Akademik Kaynaklar: Üniversitelerin havacılık fakülteleri (örneğin Anadolu Üniversitesi / Eskişehir Teknik Üniversitesi) tarafından yayınlanmış güncel "Yük Kontrol ve Denge" veya "Uçak Performansı ve Harekat" ders kitapları.

Ders İle İlgili Dosyalar