Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
KADIN VE SANAT Birinci Düzey KAÇ 546 1 7.00 7.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri YOK
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör PROF. DR. AYGÜL AYKUT
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı PROF. DR. AYGÜL AYKUT
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı YOK
Dersin Veriliş Şekli Bu ders yüz yüze yürütülen; kuramsal anlatım, eleştirel tartışma, görsel çözümleme ve öğrenci katılımına dayalı etkileşimli öğretim yöntemlerinin birlikte kullanıldığı bir ders olarak verilmektedir. Ders kapsamında feminist sanat kuramı, görsel kültür çalışmaları ve toplumsal cinsiyet perspektifi çerçevesinde sanat eserleri incelenmekte; öğrencilerin ileri düzey eleştirel düşünme, yorumlama ve kuramsal çerçeve geliştirme becerilerini destekleyen bir yaklaşım benimsenmektedir. Ders sürecinde öğretim elemanı tarafından gerçekleştirilen kuramsal sunumların yanı sıra, öğrencilerin aktif katılımını teşvik eden görsel analizler, akademik metin okumaları, kavramsal tartışmalar ve öğrenci sunumları yer almaktadır. Ayrıca öğrencilerin seçili sanat eserleri, sanatçılar ve sergiler üzerinden toplumsal cinsiyet temsillerini çözümledikleri araştırma temelli çalışmalar dersin temel bileşenlerinden birini oluşturmaktadır.
Dersin Amacı Bu dersin amacı, sanat tarihi ve görsel kültür alanında kadın temsillerini toplumsal cinsiyet perspektifi çerçevesinde eleştirel bir bakışla incelemek; feminist sanat kuramları doğrultusunda sanat üretimi, temsil ve izleyici ilişkisini yeniden değerlendirebilen bireyler yetiştirmektir. Ders kapsamında öğrencilerin, sanat eserlerinde kadının temsiline ilişkin tarihsel ve ideolojik süreçleri analiz edebilmesi, görsel kültür ürünlerini toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında çözümleyebilmesi ve feminist eleştiri yöntemlerini kullanarak özgün yorumlar geliştirebilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca ders, öğrencilerin kuramsal bilgi ile görsel analiz arasında ilişki kurabilme, disiplinlerarası düşünme ve akademik araştırma becerlerini geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Dersin Tanımı Bu ders, sanat tarihinde ve çağdaş sanatta kadın temsillerini toplumsal cinsiyet perspektifi çerçevesinde ele alan; görsel kültür kuramı ve feminist sanat yaklaşımlarını inceleyen bir yüksek lisans dersidir. Ders kapsamında farklı dönem ve coğrafyalarda üretilmiş sanat eserleri üzerinden kadının temsili, beden politikaları, bakış (gaze), kimlik, iktidar ve ideoloji ilişkileri analiz edilmektedir. Ders, feminist sanat tarihi yazımı, kadın sanatçıların görünürlüğü, sanat kurumları ve sergileme pratikleri ile toplumsal cinsiyet ilişkileri arasındaki etkileşimleri tartışmaya açar. Ayrıca sinema, fotoğraf, performans ve yeni medya gibi farklı görsel kültür alanları üzerinden kadın imgesinin üretimi ve yeniden üretimi ele alınır. Kuramsal okumalar ve görsel analizler eşliğinde yürütülen ders, öğrencilerin sanat eserlerini ve görsel kültür ürünlerini eleştirel bir perspektifle değerlendirmelerine olanak tanır.

Dersin İçeriği
1 Derse giriş: Kavramsal çerçeve, temel kavramlar (toplumsal cinsiyet, temsil, ideoloji, görsel kültür)
2 Sanat tarihinde kadın temsiline giriş: Klasik dönemden modernizme kadın imgesi
3 “Bakış” kavramı (Male Gaze): Laura Mulvey ve görsel temsil kuramı
4 Kadın bedeni ve temsil: Nesneleştirme, ideal beden, estetik normlar
5 Feminist sanat kuramına giriş: Linda Nochlin, Griselda Pollock ve feminist eleştiri
6 Kadın sanatçıların görünürlüğü ve sanat tarihi yazımı: Kanon eleştirisi
7 Vize Sınavı
8 1970’ler sonrası feminist sanat hareketleri: Performans, beden sanatı ve direniş pratikleri
9 Kimlik, beden ve temsil: Irk, sınıf ve cinsiyet kesişimselliği (intersectionality)
10 Görsel kültürde kadın temsili: Sinema, reklam ve popüler kültür analizleri
11 Çağdaş sanatta kadın sanatçılar ve yeni ifade biçimleri
12 Mekân, sergileme ve temsil: Müze, galeri ve küratoryal pratiklerde toplumsal cinsiyet
13 Öğrenci sunumları ve seçili eserler üzerinden tartışmalar
14 Final Sınavı
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Sanat tarihinde ve görsel kültürde kadın temsillerini toplumsal cinsiyet kuramları çerçevesinde analiz eder.
2 Feminist sanat kuramının temel yaklaşımlarını (örneğin Linda Nochlin ve Griselda Pollock gibi kuramcılar bağlamında) açıklar ve tartışır.
3 Sanat eserlerinde kadın bedeninin temsiline ilişkin ideolojik ve estetik kodları çözümleyerek yorumlar.
4 Görsel kültür ürünlerini (sinema, reklam, medya vb.) toplumsal cinsiyet rolleri ve “bakış” kuramı çerçevesinde eleştirel olarak değerlendirir.
5 Farklı dönem ve coğrafyalarda kadın sanatçıların üretimlerini karşılaştırmalı olarak inceler ve yorumlar.
6 Kadın temsiline ilişkin tarihsel süreçleri ve sanat tarihi yazımındaki dönüşümleri tartışır ve eleştirir.
7 Feminist eleştiri yöntemlerini kullanarak seçili bir sanat eseri ya da görsel kültür ürününe yönelik özgün analiz geliştirir.
8 Sanat ve toplumsal cinsiyet ilişkisine dair kuramsal bilgileri kullanarak akademik düzeyde sözlü ve yazılı ifade üretir.
9 Sanat eserleri ve görsel kültür üzerinden toplumsal cinsiyet temsillerine ilişkin eleştirel ve etik bir bakış açısı geliştirir.
10 Toplumsal cinsiyet ve sanat ilişkisine dair özgün bir araştırma sorusu geliştirir ve bu doğrultuda kuramsal temelli bir analiz kurgular.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Bilimsel yöntem ve teknikleri kullanarak olay ve olguları kavrar. Bilimsel yöntem ve teknikleri kullanarak olay ve olguları inceler ve verileri yorumlar. Bilimsel yöntem ve teknikleri kullanarak olay ve olguları bağımsız olarak yürütmek, planlamak ve yönetmek için sorumluluk alır.
2 Öğretim program, strateji, yöntem ve tekniklerinin nasıl uygulanacağını bilir. Öğretim program, strateji, yöntem ve tekniklerini inceler, değerlendirir ve uygular. Öğretim program, strateji, yöntem ve tekniklerini bağımsız olarak yürütür, planlar ve yönetir.
3 Ölçme ve değerlendirme araçlarının nasıl uygulanacağını bilir. Ölçme ve değerlendirme araçlarını inceler, değerlendirir ve uygular. Ölçme ve değerlendirme araçlarını bağımsız olarak planlar ve geliştirir.
4 Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik ve Eğitim alanlarında bilgi edinir. Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik ve Eğitim alanlarında, edindiği bilgileri eleştirir ve değerlendirir, kavramlar arasında ilişki kurar, ihtiyaçlarını belirler, öğrenimini yaşam boyu sürdürür, gelişmeleri izler ve güncel bilgilere ulaşmada teknolojiyi kullanır. Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik ve Eğitim alanlarında bireysel ve/veya grup çalışmaları yapar.
5 Bilimin doğasını kavrar, bilginin kaynağı, sınırları, geçerlik ve güvenirliğinin nasıl değerlendirileceğini bilir. Bilimin doğasına yönelik uygulamalar yapar, bilginin kaynağına ulaşır, bilginin geçerlik ve güvenirliğini test eder. Bilimin doğasına yönelik uygulamalar yapmak, bilginin kaynağına ulaşmak ve bilginin geçerlik ve güvenirliğini test etmek için bireysel ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
6 Ulusal ve uluslararası projeler hakkında bilgi sahibi olur. Ulusal ve uluslararası projeler tasarlar. Bireysel ve grup çalışmalarında ulusal ve uluslararası projeleri bağımsız olarak yürütür, planlar ve yönetir.
7 Öğretim materyalleri planlama ve tasarlama hakkında bilgi sahibi olur. Öğretim materyalleri planlar ve tasarlar. Öğretim materyallerini planlamak ve tasarlamak için bireysel ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
8 Öğrenilen bilgilerin farklı derslerde nasıl kullanacağı hakkında bilgi sahibi olur. Öğrenilen bilgileri farklı derslerde uygular. Öğrenilen bilgileri farklı derslerde uygulayabilmek için bireysel ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır. Alanıyla ilgili konularda ilgili kişi ve kurumları bilgilendirir. Düşüncelerini ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini nicel ve nitel verilerle destekleyerek uzman olan ve olmayan kişilerle paylaşır.
9 Öğrenci gelişim düzeylerine bağlı olarak öğrenme özellikleri ve güçlükleri hakkında kuramsal ve olgusal bilgilere sahip olur. Öğrenci gelişim düzeylerine bağlı olarak öğrenme özellikleri ve güçlükleri hakkında kuramsal ve olgusal bilgileri kullanır ve çözüm önerisi geliştirir. Öğrenci gelişim düzeylerine bağlı olarak öğrenme özellikleri ve güçlükleri hakkında sorumluluk alır.
10 Öğretmenin rehberlik görevlerini bilir ve öğrenci tanıma yollarını kavrar. Öğretmenin rehberlik görevlerini uygular ve öğrenci tanıma yollarını kullanır. Öğretmenin rehberlik görevlerini uygulayabilmek ve öğrenci tanıma yollarını kullanabilmek için bireysel ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
11 Bir dersin nasıl planlanacağını, değerlendirileceğini ve yürütüleceğini bilir. Bilgi ve becerilerini kullanarak belirli bir dersi planlar, değerlendirir ve yürütür. Bilgi ve becerilerini kullanarak belirli bir dersi planlamak, değerlendirmek ve yürütmek için bağımsız ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
12 Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin nasıl takip edileceğini ve kullanılacağını kavrar. Bilimsel ve teknolojik gelişmeleri uygular. Bilimsel ve teknolojik gelişmeleri planlamak, değerlendirmek ve yürütmek için bağımsız ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
13 Türk Milli Eğitim sistemini, öğretmenlik mesleğini ve eğitim bilimleri alanını tüm yönleri ile tanır. Türk Milli Eğitim sistemini, öğretmenlik mesleğini ve eğitim bilimleri alanını tüm yönleri ile analiz eder ve değerlendirir. Türk Milli Eğitim sistemini, öğretmenlik mesleğini ve eğitim bilimleri alanını tüm yönleri ile analiz etmek ve değerlendirmek için bağımsız ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır. Milli Eğitim Temel Kanunu''''nda ifade edilen ulusal ve evrensel duyarlıkların bilincindedir.
14 Mesleki sorumluluk ve etik bilinci hakkında bilgi sahibi olur. Mesleki sorumluluk ve etik bilinci geliştirir. Mesleki sorumluluk ve etik bilinci hakkında karşılaşılan ve ön görülemeyen sorunları çözmek için sorumluluk alır. Demokrasi, insan hakları, toplumsal, bilimsel ve mesleki etik değerlere uygun davranır. Birey olarak ve alanıyla ilgili görev, hak ve sorumluluklarına ilişkin yasa yönetmelik ve mevzuata uygun davranır.
15 Felsefe, psikoloji, tarih, hukuk, antropoloji ve sosyoloji alanlarında geçen kavramların alanına nasıl uygulanacağını kavrar. Felsefe, psikoloji, tarih, hukuk, antropoloji ve sosyoloji alanlarında geçen kavramları alanına uygular. Felsefe, psikoloji, tarih, hukuk, antropoloji ve sosyoloji alanlarında geçen kavramların alanına uygulanmasında bireysel ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
16 Sınıf yönetiminin nasıl etkili olacağını kavrar. Sınıf yönetimini etkili olarak uygular. Sınıf yönetimini etkili uygulayabilmek için bağımsız ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
17 Atatürk ilke ve inkılaplarının önemini, gelişimini ve sonuçlarını kavrar. Atatürk ilke ve inkılaplarının önemini, gelişimini ve sonuçlarını alanına uygular. Atatürk ilke ve inkılaplarının önemini, gelişimini ve sonuçlarını alanına uygulamak için bağımsız ve/veya grup çalışmalarında sorumluluk alır.
18 Edindiği bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir. Öğrenme gereksinimlerini belirler ve öğrenmesini yönlendirir. Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu bir tutum geliştirir. Bilgiye ulaşma yollarını etkin bir şekilde kullanır.
19 Sanatsal ve kültürel etkinliklere etkin olarak katılır. Toplumun ve dünyanın gündemindeki olaylara/gelişmelere duyarlı olduğunu gösterir ve bu gelişmeleri izler. Toplumsal sorumluluk bilinciyle yaşadığı sosyal çevre için mesleki proje ve etkinlikler planlar ve uygular. Farklı kültürlerde yaşar ve sosyal yaşama uyum sağlar. Dış görünüm, tutum, tavır ve davranışları ile topluma örnek olur.
20 Bir yabancı dili en az Avrupa Dil portföyü B1 düzeyinde kullanarak alanında bilgileri izler ve meslektaşları ile iletişim kurar. Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansının ileri düzeyinde bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır. Kalite yönetimi ve süreçlerine uygun davranır ve katılır. Çevre koruma ve iş güvenliği konularında yeterli bilince sahiptir. Güvenli okul ortamının oluşturulması ve sürdürülebilmesi amacıyla kişisel ve kurumsal etkileşim kurar.
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 14 6 84
Ödevler 1 20 20
Sunum / Seminer hazırlama 1 15 15
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 15 15
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 0 30 0
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     180
AKTS     7.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 30
Kısa sınav 0 0
Ödev 1 20
Yarıyıl içi toplam   50
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   50
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   50
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Women, Art, and Society – Griselda Pollock Vision and Difference: Feminism, Femininity and Histories of Art – Griselda Pollock "Ways of Seeing – John Berger Gender Trouble – Judith Butler The Second Sex – Simone de Beauvoir Feminism is for Everybody – bell hooks" Why Have There Been No Great Women Artists? – Linda Nochlin Visual Pleasure and Narrative Cinema – Laura Mulvey Sanatın Öyküsü – E. H. Gombrich (eleştirel okuma amacıyla) Sanat ve Görsellik Üzerine – Hal Foster Feminist Teori: Marjdan Merkeze – bell hooks
Yardımcı Kaynaklar The Guerrilla Girls’ Bedside Companion to the History of Western Art – Guerrilla Girls Women Artists: The Linda Nochlin Reader – Linda Nochlin

Ders İle İlgili Dosyalar