Erciyes University - Info Package

Dersin Adı	Dersin Seviyesi	Dersin Kodu	Dersin Tipi	Dersin Dönemi	Yerel Kredi	AKTS Kredisi	Ders Bilgileri
FARMASÖTİK BOTANİK	Birinci Düzey	FBK 201	Zorunlu	4	3.00	3.00	Yazdır

Dersin Tanımı

Ön Koşul Dersleri	Yok
Eğitimin Dili	Türkçe
Koordinatör	DOÇ. DR. SELEN İLGÜN
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı	DR. ÖĞR. ÜYESİ SELEN İLGÜN
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı	Yok
Dersin Veriliş Şekli	Teorik, sunu
Dersin Amacı	Dersin amacı eczacı adaylarına, ilaç olarak kullanılan yada drog veren bitkileri yani kısa bir deyimle tıbbi bitkileri öğretmektir. Bunun dışında eczacı adayı, yararlı (besin, baharat, boya gibi) bitkiler ile zehirli olanları da öğrenmeli, özellikle kendi ülkesinde yetişenler hakkında geniş bilgiye sahip olmalı, bu bitkilerin yetiştikleri yöreleri, kullanılışlarını bilmelidir. Ayrıca belirli ölçüde ülke florasını da tanımalıdır.
Dersin Tanımı	Doğrudan ilaç ya da ilaç yapımında kullanılan bitkileri inceleyen bilim koludur. Bu incelemeyi yaparken bitkilerin bitki sistematiğindeki yerini esas alarak özel yapılarını, ilaç yapımında kullanılan kısımlarını, yani drogları, kullanımlarına neden olan etken maddelerin başlıcalarını, ayrıca hem bu maddelerin hem de drogların etkisini belirtmeye birinci derecede önem verir.

Dersin İçeriği

1	Bitki Sistematiği (Canlıların sınıflandırılması; Canlıların isimlendirilmesi; Bitkilerin tayini; Canlıların betimlenmesi; Drogların isimlendirilmesi; Canlılar aleminin grupları; Canlılar aleminin isimleri).
2	Bölüm: Bacteriophyta (Bölünen Bitkiler) (Bakteri tanımı; Bakteri hücresinin yapısı; Bakterilerin optimum şartları; Bakterilerin tokisiste bakımından farklılıkları; Bakteri şekilleri; Pseudomonales, Eubacteriales ve Actinomycetales ordolarındaki bakterilerin isimleri ve etkileri; Bakterilerin eczacılıktaki kullanımları).
3	Bölüm: Cyanophyta (Mavi-Yeşil algler) Bölüm: Phycophyta (Algler, Su yosunları) Algin tanımı, yapısı ve yaşam koşulları Spirulinaceae familyasından mavi-yeşil alglerin yapısı, görevi ve etkileri Alglerin kamçı taşımalarına ve içerdikleri renk maddelerine göre sınıflandırılması
4	Bölüm: Mycophyta (Mantarlar) Mantarın tanımı, yapısı, üremesi ve içerdiği başlıca maddeler hakkında fikir sahibi olur. Mantarların iki ana sınıfı olan Phycomycetes (Algimsi mantarlar) ve Eumycetes (Gerçek mantarlar)''''ın genel özelliklerini, elde edilen drogları, içerdiği maddeleri ile etki ve kullanımlarını bilir ve örneklerle açıklar. Eumycetes sınıfının Ascomycetes ve Basidiomycetes alt sınıflarını yapısal özelliklerini, mantar örnekleri ile birlikte kavrar. Yenen ve zehirli mantarları görsel ve yapısal olarak tanır, yetişme şartlarını, etken madde ve etkilerini bilir.
5	Bölüm: Cryptogamae Lichenes Likenin tanımını, yaşam koşullarını, üremesini ve yapısını bilir. Habitatına göre likenleri gruplandırabilir ve örnek verebilir. Şekillerine göre likenleri gruplandırabilir ve örnekler verebilir. Likenlerin eczacılık ve farklı kullanım alanları ile ilgili bilgileri edinir. Eczacılıkta kullanılan ve kodekslere alınmış liken türlerinin drog adlarını, içerdikleri başlıca etken maddeleri ve etkilerini bilir. Alt Bölüm: Bryophyta (Karayosunları) Karayosunlarının genel özellikleri, habitatları, üremeleri ve hayat devirleri hakkında bilgi sahibi olur. Hepaticae (Karaciğer Yosunları) ve Musci (Yaprak Yosunları) sınıfları hakkında genel bilgi edinir.
6	Alt Bölüm: Pteridophyta (Borulu Kriptogamlar, Eğreltiler) Eğreltilerin yaşam döngüsü ve sınıfları hakkında bilgi sahibi olur. Eğreltilerin eczacılık açısından önemli üç sınıfı (Equisetatae, Lycopodiatae ve Filicatae) ve üç takımı (Equisetales, Lycopodiales ve Filicales) hakkında bilgi edinir. Bu takım ve sınıflarda yer alan eczacılık açısından önemli eğrelti türlerinin drogları ve etkilerini kavrar.
7	Bölüm: Spermatophyta (Tohumlu Bitkiler, Çiçekli Bitkiler) Çiçekli bitkilerin genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur. Açık tohumlu bitkiler kapsamında yer alan Cycadaceae, Ginkgoaceae, Coniferae, Taxaceae, Araucariaceae, Pinaceae, Cupressaceae ve Ephedraceae familyaları hakkında bilgi sahibi olur. Familyaların cins ve tür anahtarlarını kavrar. Bu familyalardan Türkiye''''de ve dünyada yetişen önemli türlerin yayılışlarını, droglarını ve etkilerini ayrıntılı bir şekide kavrar.
8	Ara Sınav
9	Bölüm: Spermatophyta (Tohumlu Bitkiler, Çiçekli Bitkiler) Çiçekli bitkilerin genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur. Açık tohumlu bitkiler kapsamında yer alan Cycadaceae, Ginkgoaceae, Coniferae, Taxaceae, Araucariaceae, Pinaceae, Cupressaceae ve Ephedraceae familyaları hakkında bilgi sahibi olur. Familyaların cins ve tür anahtarlarını kavrar. Bu familyalardan Türkiye''''de ve dünyada yetişen önemli türlerin yayılışlarını, droglarını ve etkilerini ayrıntılı bir şekide kavrar.
10	Alt Bölüm: Angiospermae (Kapalı Tohumlu Bitkiler) Sınıf: Monokotiledon (Bir Çim Yapraklı Bitkiler, Tek Çenekliler) Kapalı tohumlu bitkilerin genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur. Monokotiledon sınıfında yer alan Gramineae, Palmae, Araceae, Bromeliaceae, Liliaceae, Dioscoreaceae, familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur. Monokotiledon sınıfında yer alan Amaryllidaceae, Iridaceae, Orchidaceae, Musaceae, Zingiberaceae, Maranthaceae familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur.
11	Sınıf: Dikotiledon (İki Çenekliler) Altsınıf: Apetalae (Petalsizler) İki çenekli bitkilerin genel özelliklerini bilir ve tek çenekli bitkiler ile olan farklılıklarını kavrar. Petalsizler alt sınıfında yer alan Casuarinaceae, Piperaceae, Salicaceae, Juglandaceae, Corylaceae, Betulaceae, Fagaceae, Moraceae, Cannabinaceae, Urticaceae, Santalaceae, Loranthaceae, Aristolochiaceae, Polygonaceae, Caryophyllaceae, Phytolaccaceae, Portulaccaceae, Chenopodiaceae familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur.
12	Sınıf: Dikotiledon (İki Çenekliler) Altsınıf: Dialypetalae (Ayrıpetalliler) Ayrıpetalliler alt sınıfında yer alan Ranunculaceae, Magnoliaceae, Monimiaceae, Nymphaceae, Berberidaceae, Menispermaceae, Anonaceae, Myristicaceae, Lauraceae, Papaveraceae familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur. Ayrıpetalliler alt sınıfında yer alan Fumariaceae, Capparaceae, Cruciferae, Sarraceniaceae, Nepenthaceae, Droeraceae, Crasullaceae, Grossulariaceae, Hamamelidaceae, Platanaceae familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur.
13	Sınıf: Dikotiledon (İki Çenekliler) Altsınıf: Dialypetalae (Ayrıpetalliler) Ayrıpetalliler alt sınıfında yer alan Rosaceae, Leguminosae, Cistaceae, Tamaricaceae, Hypericaceae, Violaceae, Theaceae, Passifloraceae, Actinidiaceae, Flacourtiaceae familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur. Ayrıpetalliler alt sınıfında yer alan Caricaceae, Opuntiaceae, Malvaceae, Tliaceae, Sterculiaceae, Meliaceae, Simaroubaceae, Burseraceae, Rutaceae, Geraniaceae, Polygalaceae, Mlapighiaceae, Erythroxylaceae, familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur.
14	Sınıf: Dikotiledon (İki Çenekliler) Altsınıf: Dialypetalae (Ayrıpetalliler) Ayrıpetalliler alt sınıfında yer alan Euphorbiaceae, Linaceae, Zygophyllaceae, Sapindaceae, Buxaceae, Salvadoraceae, Aceraceae, Anacardiaceae, Hippocastanaceae, Rhamnaceae, Vitaceae, Aquifoliaceae, Myrtaceae, Punicaceae, Lythraceae, Onagraceae, Thymelaeaceae, Elaeagnaceae, Proteaceae, Cornaceae, Araliaceae, Umbelliferae familyalarının yayılışları ve genel özellikleri hakkında bilgi sahibi olur. Sınıf: Dikotiledon (İki Çenekliler) Altsınıf: Sympetalae (Birleşikpetalliler) Birleşikpetalliler altsınıfında yer alan Ericaceae, Primulaceae, Ebenaceae, Sapotaceae, Styracaceae, Oleaceae, Loganiaceae, Gentianaceae, Apocynaceae familyalarının genel özelliklerini, yayılışlarını ve eczacılık açısından önemli droglarını, etkilerini ve etken maddelerini bilir. Sınıf: Dikotiledon (İki Çenekliler) Altsınıf: Sympetalae (Birleşikpetalliler) Birleşikpetalliler altsınıfında yer alan Ericaceae, Primulaceae, Ebenaceae, Sapotaceae, Styracaceae, Oleaceae, Loganiaceae, Gentianaceae, Apocynaceae familyalarının genel özelliklerini, yayılışlarını ve eczacılık açısından önemli droglarını, etkilerini ve etken maddelerini bilir.
15	Sınıf: Dikotiledon (İki Çenekliler) Altsınıf: Sympetalae (Birleşikpetalliler) Birleşikpetalliler altsınıfında yer alan Asclepiadaceae, Convolvulaceae, Boraginaceae, Solanaceae, Labiatae, Verbenaceae, Scrophulariaceae, Acanthaceae, Pedaliaceae familyalarının genel özelliklerini, yayılışlarını ve eczacılık açısından önemli droglarını, etkilerini ve etken maddelerini bilir. Birleşikpetalliler altsınıfında yer alan Plantaginaceae, Rubiaceae, Caprifoliaceae, Valerianaceae, Cucurbitaceae, Campanulaceae, Compositae familyalarının genel özelliklerini, yayılışlarını ve eczacılık açısından önemli droglarını, etkilerini ve etken maddelerini bilir.
16	Yarıyıl Sonu sınavı
17	Bütünleme sınavı
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları

1	Canlıların sınıflandırılması, isimlendirilmesi ve betimlenmesi ile ilgili tanımları bilir. Bitkilerin tayininde kullanılacak başlıca kaynakların neler olduğunu bilir ve yorumlar. Drogların isimlendirilmesindeki kuralları örnekleri ile birlikte açıklar. Canlılar aleminin gruplarını sıralar, isimlerini bilir tanımlar ve örnekler ile açıklar.
2	Bakteriyi tanımlar, bakteri tiplerini, optimum yaşam şartlarını ve yapısını bilir. Pseudomonales, Eubacteriales ve Actinomycetales ordolarındaki bakterilerin isimlerini ve etkilerini bilir. Bakterilerin eczacılıktaki kullanımlarına göre kaça ayrıldığını bilir, örnekleri ve etkileri ile birlikte açıklar.
3	Mavi-yeşil alglerin tanımını, yapısını ve optimum yaşam koşullarını bilir. Spirulinaceae familyasından mavi-yeşil alglerin yapısını, görevlerini ve etkilerini bilir ve açıklar.
4	Alglerin kamçı taşımalarına ve içerdikleri renk maddelerine göre sınıflarını bilir, bu sınıflarda yer alan alg türlerinin özelliklerini, içerdikleri maddelerini, eczacılıkta ve varsa diğer alanlarda kullanımlarını bilir ve açıklar.
5	Mantarların tanımı ve genel özellikleri ile birlikte eczacılıkta drog olarak kullanımlarını, zehirli ve yenilebilen mantarları bilir ve açıklar.
6	Liken tanımı ve genel özellikleri ile birlikte eczacılıkta drog olarak kullanılan türleri ve farklı alanlardaki kullanımlarını bilir ve açıklar.
7	Karayosunlarının hayat döngüleri ve genel özelliklerini bilir ve açıklar.
8	Eğreltilerin sistematik bir sınıflandırma ile özelliklerini, eczacılıkta kullanım alanları ve droglarını etki ve etken maddelerini bilir ve açıklar.
9	Bölüm olarak Çiçekli bitkilerin genel özelliklerini alt bölüm olarak açık ve kapalı tohumlu bitkilerin kapsamındaki familyaların genel özellikleri ile birlikte drog veren türleri etki ve etken maddelerini bilir ve açıklar.
10	Bu familyalardan Türkiye''de ve dünyada yetişen önemli türlerin yayılışlarını, droglarını ve etkilerini ayrıntılı bir şekilde bilir ve açıklar.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi

1	Eczacılık mesleğini, mevcut yasalar ve mevzuat doğrultusunda, etik ve deontolojik ilkeler çerçevesinde uygulayabilme ve gerektiğinde bu anlamda inisiyatif kullanabilme
2	Edinmiş olduğu bilgileri toplumun sağlık düzeyinin ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi için kullanabilme
3	Eczacılık meslek uygulamalarındaki süreçleri ve kişiler arası ilişkileri yönetebilme ve iletişim yeteneklerini kullanabilme
4	Meslek uygulama alanlarındaki çalışma süreçlerini planlayabilme, ekip üyesi olabilme, ortak çalışmalara katılabilme ve bu çalışmaları yönetebilme
5	Evrensel ve ulusal sağlık sorunlarının farkında olarak sağlık hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik politikalar üretebilme
6	İnsan sağlığının temelini oluşturan biyolojik sistemlerin işleyişi, sürdürülmesi ve patolojisine yönelik kavramlara sahip olabilme
7	Temel ve uygulamalı fen bilimlerini eczacılık meslek uygulamaları ile birleştirerek eczacılık alanında kullanabilme
8	Eczacılık alanında sahip olduğu bilgileri, farklı disiplinlerden gelen bilgilerle bütünleştirip yorumlayabilme, analiz edebilme ve çözüm önerileri getirebilme
9	Doğal, sentetik ve biyolojik kaynaklı ilaç etkin ve yardımcı maddelerinin araştırılması, geliştirilmesi ve üretilmesi konularında yeterli bilgi ve uygulama becerilerine sahip olabilme
10	Farmasötik preparatların ve tıbbi ürünlerin araştırılması, geliştirilmesi ve üretilmesi konularında yeterli bilgi ve uygulama becerilerine sahip olabilme
11	İlaç etkin ve yardımcı maddelerinin, farmasötik preparatların ve tıbbi ürünlerin fiziksel, kimyasal, biyolojik, mikrobiyolojik ve toksikolojik analizleri konusunda yeterli bilgi ve uygulama becerisine sahip olabilme
12	Birinci basamak sağlık hizmetinin gerektirdiği eczacılık hizmetlerini sunabilme
13	İlaçların hastaya sunulmasından önce, reçeteyi oluşturan ilaçların en uygun dozu, uygulama yolları ve geçimsizlikleri konusunda gerekli bilgiye sahip olma ve bu bilgileri kullanabilme
14	İlaçların ve tıbbi ürünlerin metabolizmaları, etkileri ve kullanımları ile ilgili bilgileri kullanarak hastaların reçetelerini doğru ve uygun olarak karşılayabilme
15	İlaçların en uygun şekilde kullanımını sağlamak ve teşvik etmek amacıyla farmasötik bakım ve klinik eczacılık uygulamaları çerçevesinde hasta kayıtlarını yönetebilme; hasta, hekim ve diğer sağlık personeline ilaçlar konusunda danışmanlık hizmeti verebilme
16	İlaçların en uygun şekilde kullanımını sağlamak ve teşvik etmek amacıyla, farmasötik bakım ve klinik eczacılık uygulamaları çerçevesinde ilaç tedavisinin hasta boyutunda değerlendirilmesi, değiştirilmesi ve karar verilmesi aşamalarına katılabilme ve bu alanda yeterli bilgi ve uygulama becerilerine sahip olabilme
17	Doğru ilaç kullanımını teşvik etmek üzere kullanımındaki eğilimleri izleme, değerlendirme ve çözüm geliştirebilme becerilerine sahip olabilme
18	İlaçlar ve sağlık alanında eğitim verebilme, danışmanlık ve denetim yapabilme
19	Eczacılık meslek uygulama alanlarının gerektirdiği çeşitli teknolojik araçlar, bilgi kaynakları ve yazılımlar konusunda yeterli bilgi ve uygulama becerilerine sahip olabilme
20	En az bir yabancı dili kullanarak eczacılık uygulama alanlarındaki bilgi ve gelişmeleri izleyebilme ve meslektaşları ile iletişim kurabilme Yaşam boyu öğrenmenin bilincinde olarak, eczacılık meslek uygulamaları, bilim, teknoloji, çağdaş düşünce ve davranış boyutunda güncel bilgilere sahip olabilme, bu bilgileri geliştirebilme ve derinleştirebilme
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü

	Sayısı	Süresi (saat)	Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim	14	3	42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme)	5	1	5
Ödevler	0	0	0
Sunum / Seminer hazırlama	0	0	0
Kısa sınavlar	0	0	0
Ara sınavlara hazırlık	1	3	3
Ara sınavlar	1	1	1
Proje (Yarıyıl ödevi)	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Arazi çalışması	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık	1	3	3
Yarıyıl sonu sınavı	1	1	1
Araştırma	3	3	9
Toplam iş yükü			64
AKTS			3.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler

Yarıyıl içi değerlendirme	Sayısı	Katkı Yüzdesi
Ara sınav	1	40
Kısa sınav	0	0
Ödev	0	0
Yarıyıl içi toplam		40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı		40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı		60
Genel toplam		100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri

Ders kitabı	Tanker, N., Koyuncu, M., Coşkun, M. (2014) Farmasötik Botanik Ders Kitabı, Ankara, Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları No: 105.
Yardımcı Kaynaklar	Tanker, M., Farmasötik Botanik Uygulama (2016) Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları No: 113

Ders İle İlgili Dosyalar

DBP Hakkında

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında