Erciyes University - Info Package

Dersin Adı	Dersin Seviyesi	Dersin Kodu	Dersin Tipi	Dersin Dönemi	Yerel Kredi	AKTS Kredisi	Ders Bilgileri
TÜRK MİMARİSİNDE MALZEME VE SÜSLEME I	Birinci Düzey	SNT131	Zorunlu	1	4.00	4.00	Yazdır

Dersin Tanımı

Ön Koşul Dersleri	Yok.
Eğitimin Dili	Türkçe
Koordinatör	DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı	DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı	Yok. (Öğrenci Görüşme Saatleri Salı 12.00 - 13.00)
Dersin Veriliş Şekli	Kaynaklar eşliğinde eserler, fotoğraf ve çizimlerle desteklenerek anlatılacaktır.
Dersin Amacı	Türk Süsleme Sanatinin Tarihsel Gelişimi, Süsleme Alanlari Ve Gruplandirilmasi, Anadolu Türk Sanatinda Süsleme
Dersin Tanımı	Türk Sanatı’nda süsleme anlayışı, süslemenin tarihi gelişimi,motifler ve kullandıkları yerler, motiflerin kullanıldıkları yerlere göre aldığı değişimler, tarih içinde süsleme algısında meydana gelen degişimler ve Türk Süsleme sanatının dönemlere göre değişim ve gelişimi.

Dersin İçeriği

1	Bu hafta derse genel bir giriş yapılır. Mimari süsleme, bezeme, motif ve malzeme kavramları tanımlanır. Türk mimarisinde süslemenin yapıyla olan ilişkisi, estetik ve sembolik boyutlarıyla ele alınır. Dersin kapsamı, yöntemi ve değerlendirme ölçütleri öğrencilere açıklanır.
2	Türk mimarisinde kullanılan taş, tuğla, ahşap, alçı ve çini gibi temel yapı malzemeleri tanıtılır. Bu malzemelerin süsleme biçimlerini nasıl belirlediği örnekler üzerinden açıklanır. Ayrıca süsleme sanatının incelenmesinde kullanılan ikonografik ve stilistik yöntemlere değinilir. Türk süsleme sanatının tarihsel gelişimi, Türklerde süslemeciliğinin gelişimi genel hatlarıyla ele alınır.
3	Türk süsleme sanatı üzerine çalışan yerli ve yabancı araştırmacılar tanıtılır. Süsleme sanatının Orta Asya’dan itibaren geçirdiği tarihsel evreler genel hatlarıyla değerlendirilir.
4	Göktürk dönemi süsleme anlayışı balbal, kurgan buluntuları ve Orhun Yazıtları çerçevesinde ele alınır. Kül Tigin başlığı örneği üzerinden erken Türk sembol dili ve taş süsleme anlayışı incelenir.
5	Süslemenin oluşum süreci, motif ve tema kavramlarıyla birlikte ele alınır. Motiflere semantik bir bakış geliştirilerek süslemenin sadece bezeme değil, anlam taşıyan bir unsur olduğu vurgulanır.
6	Hun sanatında görülen hayvan üslubu ve süsleme anlayışı ele alınır. Metal eserler, taş bezemeler ve hayvan figürleri üzerinden Orta Asya Türk sanatının temel karakteri açıklanır.
7	Türk mimarisinde kullanılan bitkisel motifler detaylı olarak incelenir. Çiçekler, yapraklar, hayat ağacı ve ağaç motiflerinin sembolik anlamları ve mimarideki kullanımları değerlendirilir.
8	ARA SINAV
9	Uygur döneminde yerleşik hayatla birlikte gelişen süsleme anlayışı ele alınır. Tapınak bezemeleri, duvar resimleri ve Maniheist-Budist etkiler değerlendirilir.
10	Karahanlı Dönemi Süsleme Sanatı İslamiyet sonrası ilk Türk-İslam süsleme örnekleri ele alınır. Hazer Degaron, Talhatan Baba ve Muğak Attari camileri üzerinden tuğla süsleme ve geometrik motifler incelenir.
11	Karahanlı Türbe Mimarisi , Arap Ata, Ayşe Bibi, Balacı Hatun ve Özkent Türbeleri, Şah Fasıl Türbesi süsleme programları açısından değerlendirilir. Türbe mimarisinde malzeme ve süsleme ilişkisi ele alınır. Tirmiz Sarayı ve Rıbat-ı Melik yapıları üzrinde dönemsel gelişim ve tasvirsel gelişim programı incelenir.
12	Türk mimarisinde geometrik süslemenin temel prensipleri açıklanır. Çokgen ve dairesel düzenler, açık ve kapalı kompozisyon sistemleri örneklerle değerlendirilir. Mimari süslemede bordür ve geçme motiflerinin işlevi ele alınır. Bu motiflerin yapıyı bölme, çerçeveleme ve bütünleme özellikleri tartışılır.
13	Türk süsleme sanatında insan ve hayvan figürleri ele alınır. Figürlerin sembolik anlamları ve mimarideki kullanım biçimleri ikonografik açıdan değerlendirilir.
14	Gazneli Dönemi Süsleme Sanatı İslamiyet sonrası Türk-İslam süsleme örnekleri ele alınır. 3. Mesut Minaresi, Leşker-i Bazar Sarayı gibi döneme damga vuran ve güzümüzde ayakta kalabilmiş olan yapılar incelenerek dönemsel gelişim ve üslupsal birlik ve farklılıklar göz önüne getirilerek karşılaştırma yapılır.
15	YARIYIL SONU SINAVI
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları

1	Türk Sanatı’nda süsleme anlayışı, motif geçitleri ve kullandıkları yerler, semboller ve tarihi gelişimi, motiflerin kullanıldıkları yerlere göre aldığı değişimler, tarih içinde süsleme algısında meydana gelen degişimler ve nedenlerini kavratabilmek.
2	Türk Sanatı’nda Kullanılan Motiflerin Kökenleri ve Türk Süsleme Sanatında Ana İlkeleri Öğretmek.
3	Türk Süsleme Sanatında Desenlerin Işlenen Yüzeylere Geçirilmesi ve Kullanılan Yöntemler Hakkında Bilgi Edinmelerini sağlamak.
4	Türk Süsleme Sanatında Kullanılan Motif ve Desen GruplarıHakkında fikir kazandırmak.
5	Süslemenin Oluşumu Ve Motiflere Şematik Bir Bakış, Motifler ve Temaların Tanıtılması
6	Süsleme Sanatlarımızda Bitkisel Motifler (Hatai, Rumi, Palmet,Lotus…) Tanıtılması
7	Geometrik Motiflerin Kavratılması
8	Türk Süsleme Sanatında Figür ve Sembolleri Kavratabilmek.
9	Türk Süsleme Sanatında Hat Sanatını Öğretebilmek.
10	Ve Türk Süsleme Sanatında Diğer Temalar hakkında bilgi kazandırmak.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi

1	Alanındaki bilgileri içeren ders kitapları ve diğer kaynaklarla desteklenen bilgilere sahip olma, sahip olduğu bu bilgileri yazılı ve sözlü olarak aktarabilme, edindiği bilgiyi alanında kullanabilme.
2	Sanat Tarihi araştırma yöntem ve tekniklerini kullanarak sanat eserini tanımlayabilme, sanat eserlerine dini, mitolojik ve ikonografik açıdan bakabilme, analiz ve yorum yapabilme.
3	Bir eserin öz niteliklerinden yola çıkarak dönemin genel özelliklerini ayırt edebilme ve farklı eserler arasında bağlantı kurabilme.
4	Farklı dillerde yer alan epigrafik ve paleografik yazıları okuyabilme ve disiplinler arası çalışma yaparak çözümleyebilme.
5	Bilimsel düşünme becerisi kazanarak analitik düşünebilme.
6	Alanı ile ilgili disiplinler arası etkileşimi kavrayabilme.
7	Alanı ile ilgili belgeleme, restitüsyon ve restorasyon yöntemlerini uygulayabilme, plan, kesit, izdüşümü gibi çizim tekniklerini kullanarak çizim yapabilme.
8	Yaşam boyu öğrenmeyle ilişkili olarak kendini sürekli olarak yenileyebilme
9	Kütüphane, arşiv, internet gibi kaynaklardan yararlanma biçimini öğrenme ve alanı ile ilgili gelişmeleri takip edebilme
10	Alan çalışmalarında arazinin yapısına uygun bir çalışma sistemi kurabilme.
11	Kültür varlıklarını koruma ve onarma ile ilgili edindiği bilgileri çağdaş gereksinimler doğrultusunda uygulayabilme, 2863 sayılı kanun çerçevesinde çalışma disiplini sağlayabilme.
12	Sanat eserlerinin ortaya çıkarılması, müze ve sergi gibi topluma açık ortamlarda sergilenmesine yönelik yöntemleri bilme ve uygulayabilme.
13	Çeşitli coğrafyaların uygarlık ve kültürleri arasında bağlantı kurabilme.
14	Sosyal, kültürel ve toplumsal sorumlulukları kavrama, benimseme ve uygulayabilme becerisi geliştirebilme.
15	İslami dönem Türk sanatının ortaya koyduğu kültürel mirası öğrenme, tanıma ve tanıtma yeteneği kazandırabilme
16	Tarih öncesi devirler dahil, Orta ve yeni çağlar boyunca Avrupa’daki mimari, resim ve heykel konularında bilgilendirme ve değişen üslupları tanıyabilme yeteneği kazandırabilme.
17	Mimari, seramik, halı-kilim vb. dokumalar, minyatür, hat, çini, maden, resim, heykel, kalem işi, sikke ve vb. başlıca Sanat Tarihi konularında bilgilendirebilme.
18	Sanat Tarihi alanında kültürel mirasın evrenselliğine inanarak kültürlere ve değerlere eşit mesafede olabilme.
19	Saha çalışmalarında Sanat Tarihi yöntem ve teknikleri ile bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanabilme.
20	Günümüzde karşılaşılan problemlerden yola çıkarak geçmiş ve bugün arasında bağlantı kurup, geleceğe dair çıkarımlarda bulunabilme.
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü

	Sayısı	Süresi (saat)	Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim	13	2	26
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme)	6	4	24
Ödevler	3	3	9
Sunum / Seminer hazırlama	0	0	0
Kısa sınavlar	0	0	0
Ara sınavlara hazırlık	2	10	20
Ara sınavlar	1	2	2
Proje (Yarıyıl ödevi)	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Arazi çalışması	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık	1	12	12
Yarıyıl sonu sınavı	1	2	2
Araştırma	0	0	0
Toplam iş yükü			95
AKTS			4.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler

Yarıyıl içi değerlendirme	Sayısı	Katkı Yüzdesi
Ara sınav	1	40
Kısa sınav	0	0
Ödev	0	0
Yarıyıl içi toplam		40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı		40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı		60
Genel toplam		100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri

Ders kitabı	Türk mimarisinde süsleme sanatı. Author, Pelin Tolga. Publisher, Haşet. Original from, the University of Michigan. Digitized, Nov 24, 2009. Length, 144. ARSEVEN, Celal Esat, Les Arts Decoratifs Turcs, _stanbul, 1950. ________, Türk Sanatı Tarihi. Menseinden Bugüne Kadar Mimari, Heykel, Resim, Süsleme ve Tezyini Sanatlar, _stanbul, 1955-1959. İnci BİROL-Çiçek DERMAN, Türk Tezyini Sanatlarında Motifler, Ankara 1991. İnci Birol-Çiçek Derman, Türk Tezyini Sanatlarında Motifler, Istanbul 1991. Süheyl Ünver (Gülbün Mesara-Aykut Kazancıgil), Türk Süsleme Sanatları I-II, Istanbul 2010.
Yardımcı Kaynaklar	ÇAKMAKOGLU, Alev Kuru, “Orta Asya Türk Sanatında Palmet ve Lale Motiflerinin Degerlendirilmesi Hakkında Bir Deneme”, Belleten, LXI/230, Ankara ,Nisan 1997, 37-41. GÜNDOGDU, Hamza, Türk Mimarisinde Figürlü Tas Plastik, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamıs Doktora Tezi, İstanbul, 1979. MÜLAYİM, Selçuk,“ Selçuklu Palmet Motiflerinin Tipolojisi”, Anadolu (Anatolia), XX, Ankara, 1976-1977, 141-159. ________, Anadolu Türk Mimarisinde Geometrik Süslemeler. Selçuklu Çagı, Ankara, 1982. ________, “Türk Süsleme Sanatında Arabesk Problemi” Arkeoloji Sanat Tarihi Dergisi, 2, İzmir, 1983, 62-85. ________, “Ortaçag Anadolu Süslemeciliginde Geometrik Kompozisyonlar”, Boyut, 2, Ankara, Subat 1983, 4-5. ________, “Selçuklu Sanatında _nsan Figürünün _konografik Kaynagı”, Antalya III. Selçuklu Semineri , Bildiriler,10-11 Subat 1989, 91-95. ________, “Selçuklu Süsleme Sanatı”, Selçuklular Devrinde Kültür ve Medeniyet, Kayseri, 1992, 81-135. ________, “Yazının Dili” , Thema Larousse, _stanbul, 1993, 279. ________, “Anadolu’da Hayvan Üslubunun Bir Örnegi”, Folklor ve Etnografya Arastırmaları, _stanbul, 1984, 325-346. ________, “Rumi Motifinin Zoomorfik Kökeni Hakkında”, Uluslararası Osmanlı Öncesi Türk Kültürü Sempozyumu, 4-7 Eylül 1989, Ankara, 1997, 177-182. ________, “Selçuklu Sikkelerinde Yazı Dısı Unsurlar”,V.Selçuklu Semineri, 8-9 Aralık 1998 Antalya, 1999, 12-15. ________, “Selçuklu Toplumunun _konografik Hafızası”, Antalya IV. Selçuklu Semineri Bildirileri, 13-14 Mart 1992, Antalya, 1993, 62-69. ________, “Türk Süsleme Sanatlarında Arabesk Problemi”, Arkeoloji Sanat Tarihi Dergisi, II, _zmir, 1983, 65- ________, “Geometrik Kompozisyonların Çözümlenmesine Bir Yaklasım”, Arkeoloji Sanat Tarihi Dergisi, I, _zmir, 1982, 51-62. ________, “Plastik Sanatlarda Anlatım Biçimleri ve Üslup”, Arkeoloji Sanat Tarihi Dergisi, III, _zmir, 1984, 97-114. ________, “Selçuklu Geometrik Süslemeleri”, Sanat Tarihi Arastırmaları Dergisi, 3/9, _stanbul, Aralık 1990, 47-53.

Ders İle İlgili Dosyalar

DBP Hakkında

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında