Erciyes University - Info Package

Dersin Adı	Dersin Seviyesi	Dersin Kodu	Dersin Tipi	Dersin Dönemi	Yerel Kredi	AKTS Kredisi	Ders Bilgileri
TOKSİKOLOJİ VE ÇEVRE BİLİMİ	Birinci Düzey	4.1.05		7	4.00	4.00	Yazdır

Dersin Tanımı

Ön Koşul Dersleri	YOK
Eğitimin Dili	TÜRKÇE
Koordinatör	DOÇ. DR. MUHAMMET YASİN TEKELİ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı	PROF. DR. BİLAL CEM LİMAN, PROF. DR. GÖKHAN ERASLAN, PROF. DR. MURAT KANBUR, PROF. DR. FERİDE KOÇ, DOÇ. DR. MUHAMMET YASİN TEKELİ
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı	ARAŞ. GÖR. METİN ÇELİK
Dersin Veriliş Şekli	Dersler teorik ve uygulama şeklinde verilecektir. Multimedia olanakları kullanılacaktır.
Dersin Amacı	Bu derste öğrencilere toksikolojide genel kavramlar, toksisite testleri, zehirlenmeyi etkileyen faktörler, zehirlerin toksikokinetiği, zehirlerin etki şekilleri, zehirlenmelerin sebepleri, zehirlenmelerin klinik teşhisi, zehirlerin izolasyon ve identifikasyonu, zehirlenmelerin sağaltımı, metaller ve diğer inorganik maddeler, bitkisel zehirler, pestisitler, mikotoksinler, zehirli mantarlar, doping için kullanılan maddeler, hayvanların yakalanması ve insancıl yolla öldürülmesi, kanatlılarda gelişme geriliğine ve verim kaybına yol açan maddeler, genetik toksikoloji, gıda kirliliği, immunotoksikoloji, forensik toksikoloji, çevre bilimi ve çevre toksikolojisi ile ilgili bilgiler verilecektir.
Dersin Tanımı	Toksik maddelerin (ağır metaller, bitkisel zehirler, organik maddeler, gıda ve yem katkı maddeleri, pestisitler, doğal toksinler, mikotoksinler vb.) tanımlanması ve karakterizasyonu; bunların fiziksel ve kimyasal özellikleri; toksikokinetik (emilim, dağılım, metabolizma ve atılım) ve toksikodinamik özellikleri (toksik etki mekanizması); doping ve ötenazide kullanılan maddeler; gıda değeri taşıyan hayvanlarda kalıntıya yol açan maddelerin zehirliliği; zehirlenmelerin tanı, tedavi ve önlenmesi ile toksisite testlerinin prensipleri genel özellikleriyle geniş bir şekilde anlatılmaktadır.

Dersin İçeriği

1	TEORİK 1) Dersin tanıtımı, amaçları ve kazanımlarının açıklanması 2) Toksikolojiye Giriş, Zehirlenme Tipleri, Zehirlerin Etkileri ve Zehirler Arasında Etkileşmeler, Zehirlenme ve Zehirlilik Denemeleri PRATİK 1) Toksikoloji laboratuvarının tanıtımı ve biyogüvenlik kuralları 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
2	TEORİK Doz-Yoğunluk ve Doz-Etki İlişkisi, Zehirlenme ve Zehirliliği Etkileyen Faktörler PRATİK 1) Laboratuvarda kullanılan kimyasal maddelerin etiket bilgileri ve olası etkileşim riskleri 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
3	TEORİK 1) Toksikokinetik PRATİK 1) Toksikolojik analizlerde izlenecek yol, analizi etkileyen faktörler ve analitik bulguların değerlendirilmesi 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması) 3) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
4	TEORİK 1) Zehirlenmelerde teşhis ve analiz için numunenin seçimi, alınması, korunması, tutanak tutma ve laboratuvara gönderilmesi PRATİK 1) Zehirlenmelerde teşhis ve analiz için numunenin seçimi, alınması, korunması, tutanak tutma ve laboratuvara gönderilmesi 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
5	TEORİK1) Metaller (alüminyum, antimon, arsenik, bakır, bizmut, bor, cıva, çinko, flor, fosfor, iyot, kadmiyum) PRATİK 11) Metal zehirlenmelerinde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
6	TEORİK 1) Metaller (kalsiyum, kobalt, krom, kurşun, kükürt, magnezyum, molibden, nikel, selenyum), 2) Diğer İnorganik Maddeler ve Radyoetkin Maddeler PRATİK 1) Diğer inorganik maddeler ve radyoetkin maddelerle zehirlenmelerde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
7	TEORİK 1) Organik Maddeler, Zehirli Gaz, Buhar ve Tanecikler PRATİK 1) Organik madde kaynaklı zehirlenmelerde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması) 3) Ara sınava hazırlık için soru cevap ve interaktif uygulama
8	TEORİK 1) Bitkisel Zehirler (alkaloidler, glikozidler, glukosinolatlar, fenolik bileşikler, ışığa duyarlı kılan bitkiler, östrojenik bitkiler, zehirli peptid ve proteinler, alışılmamış amino asitler, vitamin zehirlenmesi, vitamin kullanımını bozan maddeler, mineral kullanımını bozan maddeler, zehirli yağ asitleri, reçineli maddeler, diğer maddeler) PRATİK 1) Bitkisel kaynaklı zehirlenmelerde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
9	TEORİK 1)Pestisitler (giriş, insektisitler) 2) Pestisidler (Sıçan Zehirleri, Molluskisidler, Fungusidler, Yabani Ot İlaçlar, Herbisidler, Herbisid Safenerler, Bitki Gelişme Düzenleyicileri, Algisidier) PRATİK 1) Pestisit kaynaklı zehirlenmelerde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
10	TEORİK 1) Mikotoksinler PRATİK 1) Mikotoksin kaynaklı zehirlenmelerde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
11	TEORİK 1) Şapkalı Mantar Zehirleri, Zehirli Hayvanlar ve Zehirleri, Doping İçin Kullanılan Maddeler PRATİK 1) Şapkalı mantar ve hayvansal zehirlerle zehirlenmelerde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
12	TEORİK 1) Hayvanlarda Ötenazi, Kanatlılarda Gelişme Geriliğine ve Verim Kaybına Yol Açan Maddeler, Evde karşılaşılan maddeler PRATİK 1) Şapkalı mantar ve hayvansal zehirlerle zehirlenmelerde sağaltım protokolü hazırlama ve reçete yazma 2) Ötenazi protokolü hazırlama 3) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
13	TEORİK 1) Veteriner hekimliği ilaçları, Çevre Toksikolojisi PRATİK 1) Veteriner ilaç zehirlenmelerinde antidotal sağaltım seçenekleri 2) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması)
14	TEORİK 1) İmmunotoksikoloji, Gıda Kirliliği PRATİK 1) Öğrenci semineri sunumu (Ödev sunumu ve kendi kendine öğrenme çalışması) 2) Final sınavına hazırlık için soru cevap ve interaktif uygulamalar
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları

1	Toksik maddelerin (ağır metaller, bitkisel zehirler, organik maddeler, gıda ve yem katkı maddeleri, pestisitler, doğal toksinler, mikotoksinler vb.) fiziksel ve kimyasal özellikleri; toksikokinetik ve toksikodinamik özelliklerini öğrenir.
2	Zehirlenmelerde anamnez (saha araştırması, hasta sahibinden bilgi alma vb) bilgilerini alabilir. Zehirlenmelerin teşhisi ile ilgili genel bir yaklaşım sergiler.
3	Zehirlenmelerin sebeplerini, tanısını ve sağaltımında kullanılan başlıca antidotları bilir. Zehirlenmelerde ilk müdahaleyi yapabilir, tedavi protokolü hazırlayabilir.
4	Zehirlenmelerde laboratuvara gönderilecek marazi maddeleri belirler ve bunları uygun bir şekilde alıp laboratuvara gönderebilir. Zehirlenme durumlarda laboratuvara gönderilen marazi maddenin ne şekilde alınıp hangi koşullar altında gönderileceğini bilir
5	Hayvansal kaynaklı zehirlenmelerde en uygun tedavi seçeneklerini bilir. Zehirlenmelerle ilgili rapor hazırlayabilir.
6	Doping ve ötenazide kullanılan maddeleri bilir.
7	Kanatlılarda gelişme geriliğine ve verim kaybına yol açan maddeleri bilir.
8	Genetik hasara ve çevre kirliliğine yol açan toksik maddeleri bilir ve çevre korumada aktif rolünü üstlenir. Veteriner hekimliği ilaçlarının kullanılması sırasında ortaya çıkabilecek zehirli etkileri bilir.
9	Gıda değeri olan hayvansal ürünlerdeki veteriner ilaç ve kimyasal kalıntılarının yönetmeliklere göre risk değerlendirilmesini bilir ve tedavisini bu doğrultuda gerçekleştirir.
10	Kandan toksik madde ekstrakisyonunu, kromotografi (gaz ve likid) cihazlarında yapılan analizleri ve sonuçların değerlendirilmesini bilir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi

1	PY 1a) Matematik, fen bilimleri , temel mühendislik, bilgisayarla hesaplama ve harita mühendisliği disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi sahibi olması.
2	PY 1b) Matematik, fen bilimleri , temel mühendislik, bilgisayarla hesaplama ve harita mühendisliği alanlarındaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri, karmaşık mühendislik problemlerinin çözümünde kullanabilme becerisine sahip olması.
3	PY 2 Karmaşık mühendislik problemlerini, temel bilim, matematik ve mühendislik bilgilerini kullanarak ve ele alınan problemle ilgili BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını gözeterek tanımlama, formüle etme ve çözme becerisine sahip olması ve bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisine sahip olması.
4	PY 3 Karmaşık bir sistemi, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi kısıtlar ve koşullar altında, belirli gereksinimleri karşılayacak şekilde üretici çözümler tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini mevcut ve gelecekteki gereksinimleri karşılayacak biçimde uygulama becerisine sahip olması.
5	PY 4 Mühendislik uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan tahmin ve modelleme de dahil olmak üzere, uygun kaynakları, modern teknik ve araçları seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini sınırlamalarının da farkında olarak seçme ve etkin bir şekilde kullanma becerisine sahip olması.
6	PY 5 Karmaşık mühendislik problemlerinin incelenmesi için literatür araştırması, deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama dâhil, araştırma yöntemlerini kullanma becerisi.
7	PY 6 a Mühendislik uygulamalarının BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları çerçevesinde, topluma, sağlık ve güvenliğe, ekonomi ile çevreye olan etkileri ve sürdürülebilirlik üzerindeki rolü hakkında bilgi sahibi olması
8	PY 6 b Mühendislik çözümlerinin hukuki sonuçlarına dair farkındalık oluşturulması.
9	PY 7 Mühendislik meslek ilkelerine uygun hareket etme ve etik sorumluluk bilinci; hiçbir konuda ayrımcılık yapmadan, tarafsız olma ve çeşitliliği kapsayıcı olma konularında farkındalık geliştirilmesi.
10	PY 8 Bireysel olarak ya da disiplin içi ve disiplinler arası takımlarda (yüz yüze, uzaktan veya hibrit) takım üyesi ya da lideri olarak etkin bir şekilde çalışma becerisi.
11	PY 9 a Hedef kitlenin çeşitli farklılıklarını (eğitim, dil, meslek gibi) dikkate alarak, sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az bir yabancı dil bilgisi; teknik konularda sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi;
12	PY 9 b Etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi.
13	PY 10 a Proje yönetimi, ekonomik yapılabilirlik analizi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi sahibi olması
14	PY 10 b Girişimcilik, yenilikçilik hakkında farkındalık; sürdürülebilir kalkınma hakkında bilgi sahibi olması.
15	PY 11 a Bağımsız ve sürekli öğrenmenin gerekliliği konusunda farkındalık sahibi olması
16	PY 11 b Yeni ve gelişmekte olan bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme, kendini sürekli yenileme ve teknolojik değişimlerle ilgili sorgulayıcı düşünebilmeyi kapsayan yaşam boyu öğrenme becerisine sahip olması.
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü

	Sayısı	Süresi (saat)	Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim	30	1	30
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme)	10	2	20
Ödevler	0	0	0
Sunum / Seminer hazırlama	10	1	10
Kısa sınavlar	0	0	0
Ara sınavlara hazırlık	2	1	2
Ara sınavlar	1	2	2
Proje (Yarıyıl ödevi)	0	0	0
Laboratuvar	15	2	30
Arazi çalışması	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık	2	1	2
Yarıyıl sonu sınavı	1	2	2
Araştırma	2	1	2
Toplam iş yükü			100
AKTS			4.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler

Yarıyıl içi değerlendirme	Sayısı	Katkı Yüzdesi
Ara sınav	1	70
Kısa sınav	0	0
Ödev	1	30
Yarıyıl içi toplam		100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı		40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı		60
Genel toplam		100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri

Ders kitabı	Kaya S. Veteriner Hekimliğinde Toksikoloji, , 4. baskı; 2006; Medisan Yayınevi - Ankara
Yardımcı Kaynaklar	Veteriner Klinik Toksikoloji (ŞANLI, Y.,2002, Ankara)

Ders İle İlgili Dosyalar

DBP Hakkında

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında