Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
HAVACILIK EMNİYET YÖNETİM SİSTEMLERİ Birinci Düzey HY 108 2 4.00 4.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili TÜRKÇE
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT ÜZÜLMEZ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli yüzyüze
Dersin Amacı Dersin Amacı Bu dersin amacı; öğrencilere havacılık endüstrisinde uçuş emniyetinin sağlanması ve sürdürülmesi için uluslararası otoriteler tarafından zorunlu kılınan Emniyet Yönetim Sisteminin (Safety Management System - SMS) temel felsefesini, bileşenlerini ve uygulama yöntemlerini aktarmaktır. Geleceğin havacılık profesyonellerine proaktif ve öngörücü emniyet yaklaşımlarını kavratarak, organizasyonel düzeyde "Adil Kültür" (Just Culture) ve emniyet kültürü oluşturabilme yetkinliği kazandırmak hedeflenmektedir.
Dersin Tanımı Bu ders; ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü) standartları, özellikle Annex 19 ve Doc 9859 Emniyet Yönetimi El Kitabı çerçevesinde, havacılıkta emniyet kavramının tarihsel gelişimini ve SMS''in dört ana bileşenini (Emniyet Politikası, Emniyet Risk Yönetimi, Emniyet Güvencesi, Emniyet Teşviki) kapsar. Tehlike tanımlama, risk değerlendirme (Risk Matrisi), insan faktörleri (SHELL Modeli), İsviçre Peyniri kaza modeli, raporlama kültürleri ve acil durum müdahale planlaması gibi konular sektörel vaka analizleriyle incelenmektedir.

Dersin İçeriği
1 1. Hafta: Havacılık Emniyetine Giriş, Emniyet Kavramının Tarihsel Evrimi (Reaktif, Proaktif, Öngörücü Yaklaşımlar)
2 2. Hafta: İnsan Faktörleri ve Hata Yönetimi: SHELL Modeli ve Organizasyonel Kazalar (İsviçre Peyniri Modeli)
3 3. Hafta: ICAO Annex 19 Standartları ve Emniyet Yönetim Sistemi (SMS) Çerçevesi
4 4. Hafta: SMS 1. Bileşen: Emniyet Politikası, Hedefleri ve Üst Yönetimin Sorumlulukları
5 5. Hafta: SMS 2. Bileşen: Emniyet Risk Yönetimi - Tehlike (Hazard) Tanımlama Süreçleri
6 6. Hafta: Risk Değerlendirme Metodolojisi, Risk Matrisi ve Kabul Edilebilirlik Sınırları
7 7. Hafta: Risk Azaltma (Mitigation) Stratejileri ve Kontrol Önlemlerinin Geliştirilmesi
8 8. Hafta: SMS 3. Bileşen: Emniyet Güvencesi (Safety Assurance), Emniyet Performans Göstergeleri (SPI)
9 9. Hafta: Değişim Yönetimi (Management of Change) ve Sürekli İyileştirme Süreçleri
10 10. Hafta: SMS 4. Bileşen: Emniyet Teşviki (Safety Promotion), Emniyet Eğitimleri ve İletişim
11 11. Hafta: Kurumsal Emniyet Kültürü ve "Adil Kültür" (Just Culture) Konsepti
12 12. Hafta: Olay/Kaza Raporlama Sistemleri (Zorunlu ve Gönüllü Raporlama Mekanizmaları)
13 13. Hafta: Acil Durum Müdahale Planlaması (ERP - Emergency Response Plan)
14 14. Hafta: Havacılık Kaza Raporlarının İncelenmesi ve Kök Neden Analizleri (Vaka Çalışmaları)
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Havacılık emniyeti ile ilgili temel kavramları, teorik kaza modellerini ve insan faktörlerini açıklar.
2 ICAO standartları çerçevesinde Emniyet Yönetim Sisteminin (SMS) dört temel bileşenini ve kurumsal yapı içindeki işleyişini tanımlar.
3 Havacılık operasyonlarındaki potansiyel tehlikeleri belirler ve risk değerlendirme matrisi kullanarak analiz eder.
4 Tespit edilen emniyet risklerini kabul edilebilir seviyelere çekmek için uygun risk azaltma (mitigation) stratejileri geliştirir.
5 Organizasyonel kaza modellerini kullanarak geçmiş havacılık kazalarının kök nedenlerini analiz eder.
6 "Adil Kültür" konseptinin kurumsal emniyet performansına olan etkisini yorumlar ve etkin raporlama sistemlerinin önemini kavrar.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 İktisadi konular ile ilgili temel kavramları ve ekonomik göstergeleri açıklar.
2 İktisadi olayları, kavram ve teorileri kullanarak açıklar.
3 İktisadi teorilerin ve modellerin işleyişini açıklar ve uygun analiz araçları ile test eder.
4 İktisadi düşüncenin gelişimi ve modern düşünce sistemi içindeki yerini karşılaştırmalı olarak analiz eder ve açıklar.
5 Nitel ve nicel analiz yöntemleri ve araçları veri toplama, analiz etme ve yorumlamada kullanır.
6 Sayısal, sözel ve grafik halinde sunulan iktisadi bilgileri açıklar.
7 İktisadi konularda edindiği bilgi ve becerileri yazılı, sözlü ve görsel araçları kullanarak aktarır.
8 İktisat alanında bir yabancı dili kullanır ve yabancı literatürü takip eder.
9 Karşılaşılması öngörülmeyen karmaşık iktisadi durumlarda, yeni yaklaşımlar geliştirir ve çözüm üretebilir.
10 Bölgesel, ulusal ve küresel ölçekte karşılaşılan iktisadi sorunları analiz eder ve çözüm önerileri geliştirir.
11 İktisat alanının gerektirdiği düzeyde bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini ileri düzeyde kullanır.
12 Bağımsız ve özgün araştırma yapar ve alanındaki temel birincil kaynaklara ulaşır.
13 İktisat ile ilgili alt dallarda uzmanlaşır ve diğer sosyal bilimler alanları ile ilişki kurarak disiplinler arası analiz yapar.
14 Demokrasi, insan hakları, toplumsal ve bilimsel değerler ile mesleki etik ilkelerine uygun davranır.
15 İş hayatında karşılaşılan hukuksal sorunları çözer.
16 Sermaye piyasaları ile finansal teknikler konusunda sahip olduğu bilgileri kullanarak piyasalardaki gelişmeleri takip eder.
17 Ekonomideki karar birimlerinin davranışlarını bütüncül bir yaklaşımla analiz eder.
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 2 3 6
Ödevler 0 0 0
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 10 10
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 28 28
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     90
AKTS     4.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı ICAO Doc 9859 - Safety Management Manual (SMM). (Emniyet Yönetim Sisteminin temel evrensel kaynağıdır). ICAO Annex 19 - Safety Management. SHGM SHT-SMS Talimatı - Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Emniyet Yönetim Sistemi Talimatı.
Yardımcı Kaynaklar Cusick, S. K., Cortes, A. I., & Rodrigues, C. C. (2015). Commercial Aviation Safety (6th Edition). McGraw-Hill Education. Reason, J. (1997). Managing the Risks of Organizational Accidents. Routledge. Eurocontrol - Just Culture Guidance Material. Ulusal/Uluslararası kaza kırım raporları (NTSB, AAIB yayınları).

Ders İle İlgili Dosyalar