Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
TAYFBİLİME GİRİŞ Birinci Düzey AST306 Zorunlu 6 4.00 4.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri Yok
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör ÖĞRETİM ÜYESİ NURTEN FİLİZ AK
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DR.ÖĞRETİM ÜYESİ NURTEN FİLİZ AK
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı Yok
Dersin Veriliş Şekli Yüz yüze
Dersin Amacı Bu ders, öğrencilerin tayf kavramını anlamalarını, tayf oluşum süreçleri hakkında bilgi sahibi olmalarını ve astronomi araştırmalarında tayfsal çalışmaların yöntem ve sonuçlarını kavramalarını amaçlar.
Dersin Tanımı Bu ders içeriğinde tayf oluşum süreçleri, gözlenen tayfların bileşenleri ve bunları oluşturan mekanizmalara ek olarak astronomide gözlemsel olarak elde edilen çeşitli kaynakların farklı tayf yapıları ele alınmaktadır.

Dersin İçeriği
1 1- Elektromanyetik Tayf: Işık ve Işıma, Işığın Tane ve Dalga Yapısı, Işığın Dalga Boyu ve Enerjisi
2 Tayfın Oluşumu: Kirchhoff Işıma Yasaları, Güneşin ilk Tayfı ve Fraunhoffer Çizgileri, Bohr Atom Modeli, Hidrojen Tayfı Çizgi Serileri
3 Tayfın Bileşenleri: Sürekli Tayf, Planck Yasası ve Uygulamaları, Salma ve Soğurma Çizgilerinin Oluşumu, Bağlı Serbest Geçişler ve Düşmeler, Saçılma, Yeniden yakalama süreçleri
4 Çizgi Tayflarının Şiddeti: Saha Kanunu, Boltzman Kanunu, Saha ve Boltzman Uygulamaları
5 Tayf Çizgi Profilleri: Çizgi Şiddeti ve genişliği, Eşdeğer Genişlik, Gauss Profili, Büyüme Eğrisi
6 Çizgi Genişleten Mekanizmalar: Doğal Genişleme, Termal Genişleme, Doppler Genişlemesi, Hızlı Dönme, Türbülans, Zeeman ve Stark Etkisi
7 Çizgi oluşumu ve Çizgi Genişlemesi üzerine Uygulamalar Saha ve Boltzman Kanunlarının uygulamaları
8 Anakol Yıldızlarının Tayfı: Tayf Sınıflaması, H_R Diyagramı, Renk-Renk Diyagramı, Özel Tayf Sınıfları
9 VİZE SINAVI
10 Isısal Olmayan Işınım Türleri: Rölativisttik serbest-serbest ışınım, Senkrotron ışınımı ve öz soğurması, Gyro-Synchrotron ışınımı, Compton Saçılması
11 Dejenere Yıldızların Tayfı: Beyaz Cüceler, Nötron Yıldızları ve Yıldızıl Karadelikler, Yığılma diskinin tayfsal izleri, P Cyg Profili
12 Nebula ve Yıldızlar arası Ortam Tayfları: Moleküllerin Tayfı; Dönme ve Titreşme, Nebula Tayfları
13 Normal Galaksi Tayfları: Normal Galaksiler, Sarmal ve Eliptik Galaksilerin Tayfı, Tayf Hız profilleri
14 Aktif Galaksi Tayfları; Dar ve Geniş Salma Çizgileri, Geniş Salma Çizgilerinin kaynağı, Tayfsal Enerji Dağılımı, Flüoresan çizgileri
15 FİNAL SINAVI
16 ------
17 ------
18 ------
19 ------
20 ------

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Tayfın yapısı, oluşumu ve geçmişten günümüze tayf bilgisinin gelişimi hakkında bilgi edinir.
2 Hangi fiziksel süreçlerin tayfta nasıl etkiler oluşturduğunu ve bunların matematiksel tanımlarını öğrenir.
3 Elektromanyetik tayfın farklı bölgelerinden elde edilen tayfsal verilerin nasıl yorumlandığı ve gözlenen cisimler hakkında hangi bilgileri içerdiği konusunu öğrenir
4 Farklı kaynaklardan alınan tayfların benzer ve farklı özelliklerini belirleyebilir. Tayfsal verileri kullanarak cisimlerin fiziksel parametrelerinin nasıl belirlendiği ve sınıflaması hakkında bilgi edinir.
5 Tayf çizgilerini kullanarak derinlik, eşdeğer genişlik, radyal hız, bisektör modeli, sinyal gürültü oranı, element bollukları gibi parametreleri ölçebilir. Bu ölçümleri analiz ederek yorumlayabilir.
6 Gözlemsel verilerin analiz sonuçlarından yola çıkarak hipotez geliştirme ve test etme kavramlarını deneyimler. Verilerin analizi ve yorumlanması konusunda tecrübe kazanır. Elde ettiği verileri raporlar şeklinde sunar.
7 ------
8 ------
9 ------
10 ------

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Astronomi ve Uzay Bilimleri alanındaki tarihsel gelişimleri değerlendirip yorumlar.
2 Madde ve enerji arasındaki ilişki ve enerjiyi açıklar.
3 Evrenin yapısı, oluşumu, evrimini anlar; evrende bulunan gök cisimlerinin çeşitliliğini kuramsal ve gözlemsel olmak üzere bilimsel yöntemlerle çok yönlü değerlendirir.
4 Gök cisimlerinin; fiziksel ve kimyasal özellikleri ile konum ve şekillerini çeşitli koordinat ve ölçü sistemleriyle çok yönlü değerlendirir.
5 Güneş, Güneş sistemi üyeleri ile bunların yeryüzündeki etkilerini çok yönlü açıklar. Ötegezegen sistemlerinin özelliklerini anlar ve yorumlar.
6 Astronomi ve Uzay Bilimleri konularını anlayabilmek için temel fizik ve matematik bilgilerini kullanma becerisi kazanır.
7 Gözlem aletleri ve ölçüm teknikleri kullanma konusunda bilgi sahibi olur. Sayısal ve astronomik görüntülerin çeşitliliğini tanımlayarak bu görüntülerin işlenmesini gerçekleştirir. Gözlem aletleriyle kaydedilen fotonlardan kaynağın özelliklerine ve evrimine ilişkin bilgi türetir.
8 Astronomik verileri toplar, analiz eder, hata analizi yaparak teorik modeller ile sonuçları yorumlar.
9 Astronomi ve Uzay Bilimleri ile ilgili alanlarda projeler yapar, konulara ilişkin problemleri bilgisayar bilgisiyle analiz eder ve çözümü için çeşitli programlama dilleriyle programlar hazırlar.
10 Radyo bölgeden Gama’ya elektromanyetik tayfın her bölgesinden yerden ve uydulardan gelen verileri kullanıp, yorumlar. Yakın uzaya ait uzay havası, uydu yörüngeleri, uydu ve uzay teknolojileri hakkında bilgi sahibi olur.
11 Karşılaştığı problemleri çözmek için eleştirel ve yaratıcı düşünür ve çözüme ulaşırken farklı yöntem ve güncel teknikleri kullanır
12 Orta öğretimde astronomi, fen ve teknoloji, matematik, fizik ve bilişim konularında düşüncelerini ve bilgilerini toplumla paylaşma sorumluluğu kazanır
13 Kamu ve özel sektörde, bilgisayarlı hesaplama ve istatistik bilgisini kullanır ve paylaşır.
14 Topluma astronomi konularında bilgi ve düşüncelerini aktarır, doğru yönlendirmelerde bulunur.
15 Bütün temel bilimlere genel bir bakış açısı kazanır, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve mesleki bilgi ve becerilerini güncel tutma bilincine sahip olur. Disiplinler arası grup çalışmaları yapabilir ve zamanı etkin kullanabilir. Mesleki sorumluluk ve etik bilincini geliştirir.
16 Alanındaki en son gelişmeleri ve bilgileri takip edebilecek ve sözlü ve yazılı iletişim kuracak düzeyde en az bir yabancı dil bilgisine sahip olur, bilimsel çalışmalar yazar, sunar ve meslektaşları ile iletişim kurarak tartışır.
17 Ana dilinin yapı ve işleyiş özelliklerini, dil-düşünce bağlantısı açısından yazılı ve sözlü ifade vasıtası olarak Türkçeyi doğru ve güzel kullanır.
18 Ülkemizi, Atatürk''ün düşünce, görüş ve ilkeleri doğrultusunda gelişmiş seviyeye getirecek bilince sahip olur.
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 15 4 60
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 15 2 30
Ödevler 1 5 5
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 5 5
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 10 10
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     114
AKTS     5.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 80
Kısa sınav 0 0
Ödev 1 20
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı ----------------------
Yardımcı Kaynaklar Erika Böhm-Vitense, Yıldız Astrofiziğine Giriş I-II-III serileri

Ders İle İlgili Dosyalar