Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
KALITIM MODELLERİ Üçüncü Düzey MBG619 1 8.00 8.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri YOK
Eğitimin Dili TÜRKÇE
Koordinatör PROF. DR. ELİF FUNDA ŞENER
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı PROF. DR. ELİF FUNDA ŞENER
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı YOK
Dersin Veriliş Şekli YÜZYÜZE
Dersin Amacı Öğrencilere klasik ve Mendel dışı kalıtım modelleri, bu modellerin moleküler ve genetik temelleri, genotip-fenotip ilişkileri ve kalıtsal hastalıkların nesiller boyunca aktarılma mekanizmaları hakkında ileri düzeyde bilgi kazandırmak; farklı kalıtım modellerini karşılaştırma, aile ağacı analizlerini yorumlama ve kalıtımı etkileyen genetik, epigenetik ve çevresel faktörleri değerlendirme becerilerini geliştirmektir.
Dersin Tanımı Genetik biliminin tarihsel gelişimi, Mendel genetiği ve temel kalıtım prensipleri, otozomal dominant ve resesif kalıtım, cinsiyet kromozomlarına bağlı kalıtım, penetrans ve değişken ekspresivite, genetik heterojenite, pleiotropi, gen bağlantısı ve rekombinasyon, mitokondriyal kalıtım, genomik imprinting, uniparental dizomi, genetik antisipasyon, mozaiklik, poligenik ve multifaktöriyel kalıtım, epigenetik ve kuşaklar arası kalıtım, aile ağacı analizleri ve kalıtsal hastalıkların moleküler temelleri.

Dersin İçeriği
1 Genetik Biliminin Tarihsel Gelişimi ve Kalıtımın Temel Prensipleri
2 Mendel Genetiği ve Mendel Kalıtımının Moleküler Temelleri
3 Otozomal Dominant ve Otozomal Resesif Kalıtım
4 X ve Y Kromozomlarına Bağlı Kalıtım
5 Eksik Dominans, Kodominans, Çoklu Aleller ve Epistaz
6 Penetrans, Değişken Ekspresivite, Pleiotropi ve Genetik Heterojenite
7 Gen Bağlantısı, Genetik Rekombinasyon ve Gen Haritalama
8 Aile Ağacı Analizleri ve Kalıtım Modellerinin Değerlendirilmesi
9 Ara Sınav
10 Mendel Dışı Kalıtım – Mitokondriyal Kalıtım
11 Genomik Imprinting ve Uniparental Dizomi
12 Dinamik Mutasyonlar ve Genetik Antisipasyon
13 Genetik Mozaiklik ve Kimerizm
14 Poligenik ve Multifaktöriyel Kalıtım
15 Epigenetik Kalıtımın Moleküler Temelleri
16 Kuşaklar Arası ve Transgenerasyonel Epigenetik Kalıtım
17 Kalıtım Modellerine İlişkin Güncel Bilimsel Araştırmalar ve Olgu Tartışmaları
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Kalıtımın temel prensiplerini ve Mendel kalıtımının moleküler temellerini açıklar.
2 Mendel ve Mendel dışı kalıtım modellerini karşılaştırır.
3 Otozomal ve cinsiyet kromozomlarına bağlı kalıtım modellerini aile ağacı analizleri üzerinden değerlendirir.
4 Genotip-fenotip ilişkisini etkileyen genetik ve epigenetik faktörleri değerlendirir.
5 Gen bağlantısı, genetik rekombinasyon ve gen haritalamanın temel prensiplerini açıklar.
6 Mitokondriyal kalıtım, genomik imprinting, uniparental dizomi ve genetik antisipasyonun moleküler temellerini değerlendirir.
7 Genetik mozaiklik ve kimerizmin oluşum mekanizmalarını ve fenotip üzerindeki etkilerini karşılaştırır.
8 Poligenik ve multifaktöriyel kalıtımın genetik temellerini ve çevresel faktörlerin kalıtımdaki rolünü değerlendirir.
9 Epigenetik kalıtımın moleküler mekanizmalarını açıklar ve kuşaklar arası kalıtım ile transgenerasyonel kalıtımı karşılaştırır.
10 Kalıtım modellerine ilişkin güncel bilimsel araştırmaları eleştirel olarak değerlendirir ve elde edilen bulguları yorumlar.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 veteriner fizyoloji alanındaki güncel bilgilere sahip olmak ve uzmanlık eğitimine hazır olabilmek
2 veteriner fizyoloji alanındaki güncel uygulamaları yapabilmek
3 Bağımsız olarak ve ayrıca çalışma ekibinin lideri ve bir üyesi olarak sorumluluk alabilmek, planlama yapabilmek, çalışabilmek, karşılaşılan sorunları çözebilmek
4 Yaşam boyu öğrenme ile ilişkili olarak sağlık alanındaki yeni bilgilere ulaşabilmek, değerlendirebilmek ve uygulayabilmek
5 Yabancı dili de kullanarak sağlık alanında yurt içinde ve yurt dışındaki meslektaşları ile iletişim kurabilmek
6 Sağlık alanındaki verileri toplayabilmek, değerlendirebilmek ve kalite yönetimi sürecine uygun hareket edebilmek
7 veteriner fizyoloji alanındaki spesifik bilgilere sahip olmak
8 veteriner fizyoloji alanındaki deneysel uygulamaları yapabilmek
9 veteriner fizyoloji alanındaki edinilen bilgileri sentezleyip, yeni fikirler oluşturabilmek
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 15 8 120
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 5 6 30
Ödevler 0 0 0
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 2 10 20
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 3 8 24
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     198
AKTS     8.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Strachan, T., & Read, A. P. (2019). Human Molecular Genetics. 5th Edition. Garland Science. Nussbaum, R. L., McInnes, R. R., & Willard, H. F. (2016). Thompson & Thompson Genetics in Medicine. 8th Edition. Elsevier. Turnpenny, P. D., Ellard, S., & Cleaver, R. (2022). Emery’s Elements of Medical Genetics and Genomics. 16th Edition. Elsevier. Griffiths, A. J. F., et al. (2020). Introduction to Genetic Analysis. 12th Edition. W. H. Freeman. Allis, C. D., Caparros, M. L., Jenuwein, T., & Reinberg, D. (Eds.). (2015). Epigenetics. 2nd Edition. Cold Spring Harbor Laboratory Press. Temizkan, G. Genetik. Nobel Tıp Kitabevleri.
Yardımcı Kaynaklar Kalıtım modelleri ve epigenetik kalıtımla ilgili güncel ulusal ve uluslararası bilimsel makaleler ve derlemeler.

Ders İle İlgili Dosyalar