Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
MİSTİSİZM VE FELSEFE I Üçüncü Düzey FDB703 Seçmeli 1 7.00 7.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH AKGÜL
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH AKGÜL
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı -
Dersin Veriliş Şekli Yüz yüze
Dersin Amacı Bu dersin temel amacı, mistisizmi felsefi bir inceleme nesnesi olarak ele almak; mistik deneyimin ontolojik ve epistemolojik boyutlarını kavramsal araçlarla çözümleyebilecek bir bakış açısı kazandırmaktır. Öğrenciler, Antik Yunan''''dan İslam tasavvufunun klasik dönemine uzanan hat üzerinde mistisizmin temel kavramlarını, argümanlarını ve felsefi geleneklerle kesişim noktalarını sistematik biçimde tanıyacaklardır.
Dersin Tanımı Ders, mistisizm kavramının tarihsel ve felsefi bağlamda nasıl şekillendiğini soruşturan lisansüstü düzeyinde bir inceleme sunmaktadır. Metodolojik bir giriş niteliğindeki ilk haftalarda mistisizmin tanımı, sınırları ve felsefeyle ilişkisi üzerinde durulacak; "mistik deneyim", "vecd", "fenâ", "ittisal" ve "vahdet" gibi teknik kavramların analizi yapılacaktır. Ardından ders, tarihsel eksen üzerinde ilerleyerek Plotinus''''un sudur metafiziği ve Yeni Platoncu birlik ontolojisini ele alacaktır. İbrahimî gelenekler içinde Hristiyan mistisizminin seçilmiş figürleri (Meister Eckhart, Pseudo-Dionysius) ile Yahudi mistisizminden kısa bir kesit sunulduktan sonra ders ağırlığını İslam tasavvufunun klasik dönemine taşıyacaktır. Hallâc, Hakîm Tirmizî, Kuşeyrî ve Gazzâlî üzerinden tasavvufun hem içsel gelişimi hem de felsefeyle gerilimi incelenecek; dönemin zirvesi olarak İbn Arabî''''nin vahdet-i vücûd doktrini ontolojik ve epistemolojik boyutlarıyla ayrıntılı biçimde tartışılacaktır.

Dersin İçeriği
1 Giriş: Mistisizm Nedir? Kavramsal Çerçeve, Metodoloji ve Temel Sorunlar
2 Mistik Deneyimin Felsefi Analizi: Tanım, Sınıflandırma ve Temel Kavramlar (Vecd, Fenâ, İttisal, Vahdet)
3 Antik Yunan''da Mistisizmin Kökleri: Platon''da Aşkın Gerçeklik ve Ruhun Yükselişi
4 Plotinus ve Yeni Platonculuk: Sudur Metafiziği ve Bir''e Dönüş Ontolojisi
5 İbrahimî Geleneklerde Mistisizm I: Pseudo-Dionysius ve Apofatik Teoloji
6 İbrahimî Geleneklerde Mistisizm II: Meister Eckhart ve Hristiyan Mistisizminde Tanrı-İnsan İlişkisi
7 İslam Tasavvufunun Doğuşu: Zühd Hareketi, İlk Sûfîler ve Hallâc''ın Mirası
8 Ara Sınav
9 Klasik Tasavvuf Epistemolojisi: Hakîm Tirmizî ve Velâyet Teorisi
10 Kuşeyrî ve Sistematik Tasavvuf: Makam, Hal ve Sülûk Kavramları
11 Gazzâlî''de Tasavvuf ve Felsefe: Mârifet, Yakîn ve İhyâ''nın Epistemolojik Çerçevesi
12 İbn Arabî I: Vahdet-i Vücûd Doktrini ve Ontolojik Temelleri
13 İbn Arabî II: İnsan-ı Kâmil, Taayyünler ve Hakîkat-i Muhammediyye
14 Dönem Sonu Sentezi: Klasik Mistisizmde Felsefe–Tasavvuf Gerilimi ve Uzlaşı Arayışları
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Mistisizmin felsefi bir inceleme nesnesi olarak nasıl ele alındığını ve temel kavramsal araçlarını açıklar.
2 Yeni Platoncu sudur metafiziğinin İslam tasavvufu üzerindeki etkisini ontolojik düzlemde çözümler.
3 İslam tasavvufunun klasik dönemini; epistemolojik, ontolojik ve ahlâkî boyutlarıyla karşılaştırmalı biçimde değerlendirir.
4 İbn Arabî''nin vahdet-i vücûd doktrinini sistematik felsefe geleneğiyle ilişkilendirerek eleştirel bir perspektiften yorumlar.
5 Mistik deneyim ile felsefi bilgi arasındaki gerilimi gelenekler arası bir perspektifle analiz eder.
6
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Bilim alanının, kavram, konu, yöntem ve sorunlarına hakim olur.
2 Bilim alanıyla ilgili yeni ve karmaşık fikirlerin analiz, sentez ve değerlendirmesini yapar.
3 Bilim alanındaki yeni gelişmeleri tanır.
4 Bilim alanı ile ilgili yerli ve yabancı kaynakları tanır, çalışmalarında etkili bir şekilde kullanır.
5 Bilim alanının ilişkili olduğu disiplinler arası etkileşimi kavrar.
6 Bilim alanına yenilik getirecek özgün düşünce, yöntem, uygulama ve araştırmalar geliştirir.
7 Alanıyla ilgili ulusal ve uluslar arası projelerde görev alır veya yeni projeler geliştirir.
8 Alanındaki bilimsel çalışmalarda bilişim ve iletişim teknolojilerini etkili şekilde kullanır.
9 Alanının gerektirdiği dilleri (Arapça ve Batı dilleri) ileri düzeyde bilir ve kullanır.
10 Bilimsel ve meslekî etiğe sahip olur.
11 Alanıyla ilgili akademik kurum ve kuruluşların çalışmalarına katkıda bulunur.
12 Alanı ile ilgili konularda ilgili kişi ve kurumlarla işbirliği yaparak ortak projeler geliştirir.
13 Ulaştığı sonuçları ulusal ve uluslar arası düzeydeki akademik platformlarda paylaşır
14 Uzmanlık alanıyla ilgili konularda bilimsel, toplumsal, kültürel vb. strateji geliştirilmesinde rol alır.
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 3 42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 12 4 48
Ödevler 12 3 36
Sunum / Seminer hazırlama 3 5 15
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 10 10
Ara sınavlar 1 3 3
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 15 15
Yarıyıl sonu sınavı 1 3 3
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     172
AKTS     7.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 100
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı
Yardımcı Kaynaklar

Ders İle İlgili Dosyalar