Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
ENDOKRİN BOZUCU KİMYASALLARIN TOKSİK ETKİLERİ Birinci Düzey ALA 549 9 4.00 4.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri -
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör DOÇ. DR. BURCU ÜNLÜ ENDİRLİK
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DOÇ. DR. BURCU ÜNLÜ ENDİRLİK
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı -
Dersin Veriliş Şekli Konular power point sunum tekniği ile anlatılır. Ders sonunda öğrencilerle soru-cevap şeklinde konu tekrarı yapılır. Öğrencilere ödev olarak literatür taraması verilir ve bir makalenin hazırlanıp sunulması istenir. Makalenin öğrenci tarafından sunulmasından sonra bu makale tüm öğrencilerle birlikte tartışılır.
Dersin Amacı Doğal, sentetik ve endüstriyel yolla oluşan endokrin bozucu kimyasalların tanımlanması ve bu bileşiklerin biyolojik sistem üzerinde meydana getirdiği toksik etkiler hakkında bilgi verilmesidir.
Dersin Tanımı Endokrin bozucu kimyasalların toksisitesi hakkında bilgi verilir.

Dersin İçeriği
1 Endokrin bozucu kimyasalların tanımı, sınıflandırılması ve tarihçesi
2 Endokrin bozucu bileşiklerin toksik etki mekanizmaları
3 Endokrin Bozucu Kimyasalların Dişi Üreme Sistemi Üzerine Olan Toksik Etkileri
4 Endokrin Bozucu Kimyasalların Erkek Üreme Sistemi Üzerine Olan Toksik Etkileri
5 Obeziteye neden olan endokrin bozucu kimyasallar ve etki meknizmaları
6 Tiroid fonksiyonlarını değiştiren endokrin bozucu kimyasallar ve toksik ertki mekanizmaları
7 Fitoöstrojenler nelerdir? Fitoöstojenlerin endokrin bozucu etkileri ve mekanizmaları
8 Ara Sınav
9 Endokrin bozucu pestisitler nelerdir? Pestisitlerin Endokrin Bozucu Etkileri Pestisitlerin Endokrin Bozucu Etki Mekanizmaları
10 Fitalatların Endokrin Bozucu Etkileri Fitalatların Endokrin Bozucu Etki Mekanizmaları
11 Bisfenol A nedir? Bisfenol A''nın Endokrin Bozucu Etkileri Bisfenol A''nın Endokrin Bozucu Etki Mekanizmaları
12 PFOA nedir? PFOA''nın Endokrin Bozucu Etkileri PFOA''nın Endokrin Bozucu Etki Mekanizmaları
13 Ağır metaller nelerdir? Ağır metallerin Endokrin Bozucu Etkileri Ağır metallerin Endokrin Bozucu Etki Mekanizmaları
14 Endokrin bozucu pestisitler nelerdir? Pestisitlerin Endokrin Bozucu Etkileri Pestisitlerin Endokrin Bozucu Etki Mekanizmaları
15 Öğrenci Sunumu
16 Final Sınavı
17 -
18 -
19 -
20 -

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Endokrin sitemin ve endokrin bozucu kimyasalların tanımını yapar. Endokrin bozucu kimyasalları sınıflandırır. Doğal ve sentetik endokrin bozuculara örnekler verir. Endokrin bozucu kimyasalların ilk nasıl farkedildiği ve tarihçesi hakkında fikir sahibi olur.
2 Endokrin bozucuların hormonların yapımı, taşınması, metabolizması ve atılımı üzerine nasıl etki ettiklerini açıklar ve yorumlar.
3 Endokrin bozucuların dişi üreme sistemi üzerindeki toksik etki mekanizmalarını açıklar. Dişi üreme sistemine etki eden endokrin bozuculara örnekler verir ve bu endokrin bozucuların neden olduğu üreme sistemi toksisitesini (infertilite, erken/geç ergenlik, meme bezi gelişiminde sorunlar, mentrüel döngüde bozukluklar vs.) açıklar.
4 Endokrin bozucuların erkek üreme sistemi üzerindeki toksik etki mekanizmalarını açıklar. Erkek üreme sistemine etki eden endokrin bozuculara örnekler verir ve bu endokrin bozucuların neden olduğu üreme sistemi toksisitesini (sperm kalitesinin ve sayısının azalması, infertilite, erken/geç ergenliğe ulaşma vs. ) açıklar.
5 Obezojen terimini açıklar. Obezojen olarak nitelendirilebilen endokrin bozuculara örnekler verir. Etki mekanizmalarını açıklar. Çevresel kirleticiler ile obezite arasında ilişki kurar.
6 Tiroid fonksiyonu ile ilgili biyokimyasal parametreleri yorumlar. Endokrin bozucuların tiroid fonksiyonları üzerine olan ters etkilerini açıklar. Tiroid fonksiyon bozukluğunda meydana gelebilecek değişiklikleri (TSH, T3, T4 vb.) değerlendirebilir. Tiroid fonksiyon bozuklarına neden olan bileşikleri örnek vererek açıklar.
7 Fitoöstrojenleri gruplandırır. Fitoöstrojenlerin östrojenik etkilerinden kaynaklanabilecek üreme sitemine olan etkilerini açıklar. Etki mekanizmalarını sıralar.
8 Endokrin bozucu pestisitleri gruplar. Bu pestisitlerin dişi ve erkek üreme sistemi ile tiroid fonksiyonları üzerine olan etkilerini açıklar. Obezite oluşumu ile ilişkili olan pestisitleri örneklendirir. Pestisitlerin endokrin bozucu etki mekanizmalarını açıklar. Fitalatları tanımlar. Nerelerden maruz kalındıklarını açıklar. Di-2-etilhekzil fitalatı (DEHP) ve kullanıldığı alanları sıralar. DEHP''in endokrin bozucu etkilerini ve etki mekanizmalarını sayar. Bisfenol A''yı tanımlar. Hangi yollar ile bisfenol A''ya maruz kalındığını açıklar. Bisfenol A''nın endokrin bozucu etkilerini tanımlar ve etki mekanizmalarını açıklar.
9 PFOA''yı tanımlar. PFOA''nın hangi ürünlerin yapısında bulunduğunu ve hangi yollar ile PFOA''ya maruz kalındığını açıklar. PFOA''nın endokrin bozucu etkilerini ve toksik etki mekanizmalarını sıralar. PFOA ve endokrin bozucu etkileriyle ilgili yapılmış epidemiyolojik çelışmalara, in vivo ve in vitro çalışmalara örnekler verir. Endokrin bozucu ağır metalleri tanımlar ve örneklendirir. Ağır metallerin endokrin bozucu etkilerini açıklar. Toksik etki mekanizmalarını sıralar.
10 Alev geciktiricileri sınıflandırır ve tanımlar. Alev geciktiricilere hangi yollardan maruz kalındığını sıralar. Alev geciktiricilerin endokrin bozucu etkilerini ve etki mekanizmalarını açıklar. Endokrin bozucular ile ilgili literatür taraması yapar. Elde edindiği bilgileri sentezler, yorumlar ve sınıfa sunum yapar.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 İnsan vücudunun temel yapısı, organ ve sistemlerine ait tanım ve terimleri, yerleşimleri, komşulukları ve işleyişleri bilir.
2 Sağlığın korunması, sistemlere ait hastalıklar ve ilk yardım bilgisine sahiptir.
3 Sorumluluğu altındaki radyoterapi cihazının çalıştırılması, kullanılması ve bakımını bilir. Cihazları kullanıma hazır hale getirir, olası arızaları sorumlu kişiye bildirir.
4 Tedavi öncesi kullanılacak malzemeleri hazır bulundurur.
5 Uzmanın belirlediği tedaviyi belirlenen ölçü ve hesaplara göre uygular. Radyoterapi sırasında hastanın durumunu kontrol eder.
6 Hastalar için her türlü koruma bloklarının hazırlanmasını bilir, hastanın immobilizasyonunun sağlanmasında, termoplastik maske ve aparatlarını uygulamaya hazır hale getirir ve uygulamada görev alır.
7 Otomatik banyo cihazlarının kullanır. Uzmanlarla birlikte simülasyon işlemlerine, port filmlerinin çekimi işlemlerine katılır ve cihazları kullanır.
8 Radyasyon güvenliğini bilir. Yok edilmesi gereken radyoaktif atık malzemenin çevreye zararlı olmasını önlemek için gereken tedbirlerin alınmasında görev alır.
9 Tümör oluşumu ve hastalıklar hakkında bilgi sahibidir.
10 Tehlike durumunda radyasyon güvenliği kurulunca hazırlanmış olan acil durum planını uygular.
11 Işın tedavisi görecek hastaların gereksinim duyabileceği her türlü yardımcı malzemeyi hazırlar.
12 Birey ve halk sağlığı, iş güvenliği ve çevre koruma konularında yeterli bilince sahiptir.
13 Alanıyla ilgili konularda bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır ve mesleki bilgilerini yazılı ve sözlü iletişim yoluyla aktarır.
14 Bir yabancı dilde temel düzeyde iletişim kurar ve mesleki uygulamalarda kullanır.
15 Alanı ile ilgili bilgi, beceri ve yetkinlikleri yaşam boyu öğrenme bilinciyle güncelleyip kendini kişisel ve mesleki olarak geliştirir.
16 Alanıyla ilgili temel mesleki yasal mevzuatı anlar. Sosyal, kültürel ve hukuksal hak ve sorumluluklara uygun hareket eder.
17 Kalite yönetimi ve süreçlerine katılır.
18 Diğer sağlık disiplinleri ile çalışır.
19 Sosyal hayata fiziksel ve duygusal olarak uyum sağlayarak toplum için sosyal sorumluluğunu yerine getirir.
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 2 28
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 0 0 0
Ödevler 0 0 0
Sunum / Seminer hazırlama 1 4 4
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 4 4
Ara sınavlar 1 2 2
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 4 4
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     44
AKTS     2.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 100
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı -
Yardımcı Kaynaklar Vural, N., Toksikoloji Kitabı, Ankara: Ankara Üniv.Yay.No.73., 2005. Casarett and Doull’s Toxicology, The Basic Science of Poisons, the United States of America: The McGraw-Hill Companies, *Klaassen C.D., 7th ed., 2008.

Ders İle İlgili Dosyalar