Erciyes University - Info Package

Dersin Adı	Dersin Seviyesi	Dersin Kodu	Dersin Tipi	Dersin Dönemi	Yerel Kredi	AKTS Kredisi	Ders Bilgileri
MİKROBİYOLOJİK SAYIM METOTLARI	Üçüncü Düzey	GDM 637	Seçmeli	1	7.50	7.50	Yazdır

Dersin Tanımı

Ön Koşul Dersleri	Lisans programında veya Yüksek Lisans ders döneminde, Genel miktobiyoloji ve Gıda mikrobiyolojisi muadili dersler almış olmak
Eğitimin Dili	Türkçe
Koordinatör	ÖĞRETİM GÖREVLİSİ AHMET EVREN YETİMAN
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı	ÖĞRETİM GÖREVLİSİ AHMET EVREN YETİMAN
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı	ÖĞRETİM GÖREVLİSİ AHMET EVREN YETİMAN
Dersin Veriliş Şekli	Yüz yüze
Dersin Amacı	Bu dersin amacı; gıda, su ve çevresel örneklerde mikroorganizmaların kantitatif olarak belirlenmesi (sayım/enumerasyon) için kullanılan klasik ve modern yöntemleri doktora düzeyinde, bilimsel-analitik ve kalite odaklı bir yaklaşımla kazandırmaktır. Ders sonunda öğrencinin; -Uygun örnekleme–taşıma–hazırlama, seri dilüsyon ve ekim stratejisini seçebilmesi, koloni sayımı (plate count), MPN, membran filtrasyon, selektif/diferansiyel besiyeri kullanımı gibi sayım yaklaşımlarını ileri düzeyde uygulayıp yorumlayabilmesi, -Sayım sonuçlarını hesaplama, raporlama, belirsizlik ve istatistiksel değerlendirme (tekrarlanabilirlik/yeniden üretilebilirlik, tespit sınırı/ölçüm aralığı vb.) açısından ele alabilmesi, -Yöntem seçimi ve performansının doğrulanması/validasyonu ve laboratuvar kalite güvencesi çerçevesinde (ör. ISO 7218 genel ilkeleri, ISO 4833-1 toplam canlı sayımı yaklaşımı, ISO 16140 metod validasyonu mantığı; ISO/IEC 17025 bakış açısı) SOP geliştirme ve denetim/akreditasyon gerekliliklerine uygun çalışma planlayabilmesi, -Gerçek vaka/uygulama senaryolarında yöntemin sınırlılıklarını (stresli hücreler, VBNC, matriks etkisi, inhibitörler, sayım hataları vb.) tartışıp çözüm önerebilmesi hedeflenir.
Dersin Tanımı	Bu ders; mikrobiyolojik analizlerde sayım metotlarının prensiplerini, uygulama adımlarını ve sonuçların bilimsel yorumunu kapsayan doktora düzeyi bir derstir. Ders içeriğinde; örnek hazırlama ve homojenizasyon, seri dilüsyon–ekim teknikleri, inkübasyon koşullarının seçimi, koloni sayımı ve hesaplamalar, MPN ve membran filtrasyon, seçicilik/diferansiyasyon, sayımda hata kaynakları ve kalite kontrol uygulamaları ele alınır. Ayrıca yöntem performansının doğrulanması/validasyonu, ölçüm belirsizliği, istatistiksel analiz ve raporlama yaklaşımı; uluslararası standartlar ve iyi laboratuvar uygulamaları çerçevesinde tartışılır. Ders; literatür okuma–eleştirel değerlendirme, standart metin/rehber yorumlama, vaka analizi ve (varsa) uygulama/laboratuvar çalışmalarıyla desteklenir; öğrenciden dönem sonunda yöntem seçimi + SOP taslağı + mini doğrulama/validasyon planı gibi çıktılar üretmesi beklenir.

Dersin İçeriği

1	Sayımın amacı, kapsam, “fit-for-purpose” yaklaşımı, Gıda zinciri mikrobiyolojisinde sayım: hedef (hijyen göstergeleri, proses kontrol, raf ömrü vb.), ISO/IEC 17025 bakışı: “geçerli sonuç” ve risk temelli düşünme
2	Numune alma ve numune hazırlama: hata bütçesinin başlangıcı, Lot/parti temsil edilebilirliği, subsampling, homojenlik, Dilüsyon serisi, karıştırma, bekleme süreleri; kritik kontrol noktaları
3	Klasik koloni sayımı (APC): yöntem tasarımı ve hesaplama (Pour plate/spread plate mantığı, sayılabilir aralık, çift plaka vb., Hesaplamalar (dilüsyon/volüm ağırlıkları) ve “TNTC” senaryoları)
4	Koloni sayımında belirsizlik kaynakları ve istatistik temelleri (Poisson varsayımı, düşük sayılarda değişkenlik, Log dönüşümler, tekrar edilebilirlik/tekrarlanabilirlik kavramları)
5	MPN (Most Probable Number/En muhtemel Sayı): model, tasarım, raporlama (3-tüp/5-tüp dizayn mantığı, güven aralığı, yoğunluk aralığı, Koliform/E. coli sayımı bağlamında MPN örnek akış)
6	Membran filtrasyon ve seçici/diferansiyel ortam stratejileri (Filtrasyon hacmi–LOD ilişkisi, matriks etkisi, “injured cells” tartışması)
7	Alternatif/enstrümantal sayım yöntemleri (kıyas mantığı)
8	Ara Sınav
9	Metot performans karakteristikleri ve validasyon çerçevesi
10	Laboratuvar içi doğrulama tasarımı
11	Ölçüm belirsizliği (MU) – ISO 19036 yaklaşımı
12	Ölçüm Belirsizliği uygulama: deney tasarımı ve hesaplama
13	qPCR ile kantifikasyonun sayım metodolojileriyle ilişkisi
14	qPCR iş akışında validasyon/verification ve raporlama
15	Öğrenci seminerleri + bütünleşik vaka çalışması
16	Final sınavı
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları

1	Farklı sayım metodolojilerinin (plak sayımı, MPN, membran filtrasyon, enstrümantal, qPCR) varsayımlarını/limitlerini kıyaslar.
2	Numune alma–hazırlama zincirinin (homojenizasyon, dilüsyon, seçici olmayan/seçici koşullar) sayım belirsizliğine etkisini nicel tartışır.
3	ISO 16140 yaklaşımıyla validasyon vs verification tasarlar; performans karakteristiklerini raporlar.
4	ISO 19036 çerçevesinde ölçüm belirsizliği (MU) bileşenlerini ayırır ve raporlar.
5	ISO 22174’e göre PCR/qPCR kantifikasyon iş akışını (kontroller, inhibisyon, raporlama) tasarlar/denetler.
6	ISO/IEC 17025 bağlamında metot, ekipman, personel, izlenebilirlik ve kayıt gerekliliklerini sayım metotlarına uygular.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi

1	Lisans programında edinilen birikime dayalı olarak, Gıda Mühendisliği bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirmek ve derinleştirmek.
2	Bilimsel araştırma planlama, uygulama ve değerlendirme becerilerine sahip olmak.
3	Değişik disiplinlere ait bilgileri Gıda Mühendisliği alanında edindiği bilgilerle harmanlayabilmek.
4	Proses ve süreç tasarımlarında yeni ve uygulama alanı bulabilecek fikir geliştirme ve uygulayabilme becerisine sahip olmak.
5	Gıda teknolojisinde uygulanan son teknolojiler hakkında kapsamlı bilgiye sahip olmak.
6	Lisans seviyesinde ders verebilme yetisibe sahip olmak.
7	Bilişim teknolojisinden (sunum, yazım, istatistik ve grafik programları) etkin bir şekilde yararlanabilmek.
8	Alanı ile ilgili bir problemin çözümünde sorumluluk alabilecek yetkinliğe sahip olmak.
9	Bilimsel çalışmalarda eksik noktaları belirleyerek, çözüm noktasında izleyeceği yolun tayinini gerçekleştirebilecek altyapıya sahip olmak.
10	Uluslarası literatürü takip edebilecek terminolojiye hakim olmak.
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü

	Sayısı	Süresi (saat)	Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim	14	3	42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme)	0	0	0
Ödevler	5	12	60
Sunum / Seminer hazırlama	1	25	25
Kısa sınavlar	0	0	0
Ara sınavlara hazırlık	0	0	0
Ara sınavlar	0	0	0
Proje (Yarıyıl ödevi)	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Arazi çalışması	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık	1	5	5
Yarıyıl sonu sınavı	1	5	5
Araştırma	5	10	50
Toplam iş yükü			187
AKTS			7.50

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler

Yarıyıl içi değerlendirme	Sayısı	Katkı Yüzdesi
Ara sınav	1	40
Kısa sınav	0	0
Ödev	1	60
Yarıyıl içi toplam		100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı		40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı		60
Genel toplam		100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri

Ders kitabı	FDA. Bacteriological Analytical Manual (BAM) – Main Page. U.S. Food and Drug Administration. Link: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bacteriological-analytical-manual-bam
Yardımcı Kaynaklar	-ISO 7218:2024 — Microbiology of the food chain — General requirements and guidance for microbiological examinations -ISO 4833-1:2013 — Microbiology of the food chain — Horizontal method for the enumeration of microorganisms — Part 1: Colony count at 30 °C by the pour plate technique -ISO 19036:2019 — Microbiology of the food chain — Estimation of measurement uncertainty for quantitative determinations -ISO 16140-2:2016 — Microbiology of the food chain — Method validation — Part 2: Protocol for the validation of alternative (proprietary) methods against a reference method -ISO 16140-3:2021 — Microbiology of the food chain — Method validation — Part 3: Protocol for the verification of reference methods and validated alternative methods in a single laboratory -ISO 6887-1:2017 — Microbiology of the food chain — Preparation of test samples, initial suspension and decimal dilutions for microbiological examination — Part 1: General rules for the preparation of the initial suspension and decimal dilutions -ISO/IEC 17025:2017 — General requirements for the competence of testing and calibration laboratories

Ders İle İlgili Dosyalar

DBP Hakkında

Ders Hakkında

Bölüm Hakkında