Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
DEMOKRASİ TEORİSİ Birinci Düzey F-SKY408 Seçmeli 8 5.00 5.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri N/A
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör PROF. DR. HAKKI BÜYÜKBAŞ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı PROF. DR. HAKKI BÜYÜKBAŞ
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı N/A
Dersin Veriliş Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders, evrensel insan hakları ve hukukun üstünlüğü ilkelerinin felsefi kökenlerinden yola çıkarak; demokratik teorinin tarihsel gelişimini ve kurumsal inşasını inceler. Öğrencilerin, çağdaş dünya siyasetinde farklı demokrasi tahayyüllerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmesi ve demokratik rejimlerin sürdürülebilirliğine dair teorik tartışmalara hakim olması amaçlanmaktadır.
Dersin Tanımı Kuramsal düzeyde bu ders, öğrencilere insan hakları ve hukukun üstünlüğü normlarının, demokratik siyasal sistemlerin inşasındaki kurucu rolünü klasik ve çağdaş siyaset bilimi yaklaşımları üzerinden tanıtacaktır. Ders, kültürel görececilik ve siyasal irrasyonalizmin meydan okumalarına karşı hak temelli siyaseti savunurken; bu hakların liberal, katılımcı, elitist ve müzakereci demokrasi modellerinde nasıl kurumsallaştığını analiz eder. Uygulama düzeyinde ise ders, çağdaş dünya siyasetinde demokratik rejimlerin karşılaştığı yapısal sorunlara odaklanacaktır. Bu bağlamda, yalnızca normatif idealler değil; demokratik gerileme, popülizm, temsil krizleri ve anayasal kurumların aşınması gibi güncel siyasal çatışma alanları incelenecektir. Ders boyunca, devlet-sivil toplum ilişkisi ve anayasal güvencelerin demokrasinin sürdürülebilirliğindeki rolüne özel bir vurgu yapılacaktır.

Dersin İçeriği
1 Derse Giriş: Demokrasi Teorisi, İnsan Hakları ve Hukukun Üstünlüğü Arasındaki Kesişim
2 Aydınlanma ve Klasik Temeller: Rousseau’nun Cumhuriyetçiliği ve Kant’ın Liberalizmi
3 19. Yüzyılda Temsil ve Sivil Toplum: J.S. Mill''in Temsili Demokrasisi ve Tocqueville''in Amerika Analizi
4 Demokrasiye Yönelik Kökten İtirazlar: Marx’ın Sınıfsal Eleştirisi ve Nietzsche’nin Sürü Ahlakı Eleştirisi
5 20. Yüzyılda Elitist ve Çoğulcu Modeller: Schumpeter’in Rekabetçi Seçkinci Modeli ve Dahl’ın Poliyarşisi
6 Adalet ve Liberal Demokrasinin Yeniden İnşası: John Rawls ve İyi Düzenlenmiş Toplum (Birinci Dönem)
7 Kamusal Alan ve Aktif Yurttaşlık: Hannah Arendt (Vita Activa) ve C.B. Macpherson (Katılımcı Demokrasi)
8 Ara Sınav
9 Cumhuriyetçi ve Komüniteryan İtirazlar: Sandel’in Komüniteryanizmi ve Philip Pettit’in Neo-Cumhuriyetçiliği (Tahakkümsüzlük Olarak Özgürlük)
10 Siyasi Liberalizm ve Müzakereci Demokrasi: Rawls (Örtüşen Görüşbirliği) ve Habermas (İletişimsel Eylem ve Tartışmacı Demokrasi)
11 Radikal Demokrasi ve Agonistik Çoğulculuk: Chantal Mouffe ve Ernesto Laclau''nun Post-Marksist Yaklaşımı
12 Çağdaş Krizler I: Temsil Krizi, Sağ/Sol Popülizmin Yükselişi ve Kurumsal Tahribat (Cas Mudde, Jan-Werner Müller)
13 Çağdaş Krizler II: Demokratik Gerileme (Democratic Backsliding), Otoriterleşme Eğilimleri ve Rekabetçi Otoriterizm (Levitsky & Ziblatt)
14 Çağdaş Krizler III: Dijital Çağda Demokrasi, Post-Hakikat (Post-Truth) Siyaseti ve Sivil Toplumun Geleceği
15 Genel Değerlendirme: Teori ve Pratiği Birleştirmek – Öğrenci Sunumları veya Vaka Analizleri
16 Final Sınavı
17 Final Sınavı
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Klasik ve çağdaş demokrasi modellerini (liberal, elitist, katılımcı, müzakereci vb.) felsefi, ahlaki ve sosyolojik temelleri üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz eder.
2 Farklı demokrasi tahayyülleri ile evrensel insan hakları ve hukukun üstünlüğü normları arasındaki kurucu ve karşılıklı ilişkiyi çözümler.
3 Demokrasinin sürdürülebilirliğinde çoğulculuk, sivil toplum ve anayasal kurumların oynadığı kilit rolü, teorik tartışmalar bağlamında açıklar.
4 Küresel siyasette gözlemlenen demokratik gerileme, popülizm ve temsil krizleri gibi güncel sorunlar karşısında kendi normatif ve analitik argümanlarını geliştirir.
5 Türkiye’nin demokratikleşme serüvenini ve insan hakları pratiklerinde karşılaştığı yapısal sorunları, siyaset bilimi teorileri merceğinden eleştirel bir biçimde değerlendirir.
6
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Siyaset bilimi, kamu yönetimi, hukuk, yönetim bilimleri ve kentleşme-çevre alanlarına ilişkin temel kavram, kuram ve yaklaşımları açıklar; siyaset biliminin temel kuramlarını, kavramlarını ve teorilerini anlar ve değerlendirir. Siyasi düşünceler tarihi, siyasi sistemler, siyasi iktisat, anayasa hukuku, maliye politikaları, mahalli idareler, idari yargı, Türkiye ekonomisi ve Avrupa Birliği ilişkileri gibi programa özgü temel alan bilgilerine sahip olur.
2 Kamu politikası oluşturma, uygulama ve değerlendirme süreçleri ile yönetişim modellerini tanımlar ve karşılaştırır. Farklı siyasal sistemleri, kamu yönetimi modellerini ve güncel siyasi gelişmeleri karşılaştırmalı bir perspektifle değerlendirir.
3 Kamu politikalarına ilişkin sorunları analitik yöntemlerle tanımlar, analiz eder ve çözüm önerileri geliştirir. Güncel sosyal, ekonomik ve siyasi olayları çok boyutlu biçimde analiz ederek farklı siyasal ve yönetsel yapıların etkilerini değerlendirir.
4 Nicel ve nitel veri toplama, analiz ve yorumlama yöntemlerini kullanarak politika değerlendirmesi yapar. Siyasal, toplumsal ve yönetsel süreçlere ilişkin verileri bilimsel yöntemlerle yorumlayarak akademik ve mesleki analizler gerçekleştirir.
5 Hukuki metinleri yorumlayarak kamu yönetimi uygulamalarına ilişkin değerlendirmeler geliştirir. Anayasa hukuku, idare hukuku ve idari yargı alanındaki temel düzenlemeleri siyasal ve yönetsel süreçlerle ilişkilendirerek analiz eder.
6 Yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde siyasal ve idari süreçleri çok boyutlu olarak analiz eder. Siyaset biliminin iktisat, diplomasi, kamu yönetimi ve sosyoloji gibi disiplinlerle etkileşimini kavrayarak disiplinler arası bir bakış açısıyla değerlendirme yapar.
7 Hem bireysel çalışmalar hem de ekip çalışmaları kapsamında görev ve sorumlulukları etkin biçimde yerine getirir.
8 Düşünce ve analizlerini yazılı ve sözlü olarak açık, tutarlı ve akademik standartlara uygun biçimde ifade eder.
9 Kamu yararı, etik ilkeler, insan hakları ve demokratik değerler doğrultusunda karar alır ve davranır.
10 Bilgi ve becerilerini güncelleme ihtiyacını fark ederek yaşam boyu öğrenme yaklaşımını benimser ve uygular.
11 Küresel gelişmeleri, uluslararası ilişkileri ve çok düzeyli yönetişim süreçlerini değerlendirir.
12 Sürdürülebilir kalkınma, çevresel politikalar ve toplumsal etki boyutlarını kamu yönetimi perspektifiyle analiz eder.
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 2 28
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 14 3 42
Ödevler 1 5 5
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 15 15
Ara sınavlar 1 1 1
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 16 16
Yarıyıl sonu sınavı 1 1 1
Araştırma 1 5 5
Toplam iş yükü     113
AKTS     5.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 100
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Joseph Schumpeter – Kapitalizm, Sosyalizm ve Demokrasi
Yardımcı Kaynaklar Platon – Devlet (Politeia), Aristoteles – Politika, John Locke – Yönetim Üzerine İkinci İnceleme, Jean-Jacques Rousseau – Toplum Sözleşmesi, John Stuart Mill – Özgürlük Üzerine ve Temsili Hükümet Üzerine Düşünceler, Alexis de Tocqueville – Amerika''da Demokrasi, Karl Marx ve Friedrich Engels – Komünist Manifesto, Max Weber – Ekonomi ve Toplum

Ders İle İlgili Dosyalar