Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
TASAVVUF VE TARİHİ Birinci Düzey DKA214 4 4.00 4.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı DOÇ. DR. OSMAN NURİ KÜÇÜK
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı Arş. Gör. Mesut Sandıkçı
Dersin Veriliş Şekli Sözlü anlatım ve soru-cevap
Dersin Amacı Tasavvufun temel kavramları ve tarihi gelişimi hakkında bilgilere ulaşmak. Tasavvufun İslâmî ilimler ve diğer mistik gelenekler arasındaki yerini belirlemek. İslam’ın rûhânî ve bâtınî boyutunu ortaya koymak. İnsanın ruhî yapısının derinliğine dikkat çekmek. Genel olarak Tasavvuf Tarihi ve felsefesi hakkında bilgi vermek. Başlıca büyük tarikatları tanıtmak.
Dersin Tanımı Tasavvufun tanımı, amacı, kökeni ve tarihi gelişimi. Tasavvufun temel kaynakları. Tasavvufun İslam’la olan ilişkisi ve genel karakteristiği. İslam’ın rûhânî, derûnî boyutu. İslam’ın, sufilerce ortaya konan derûnî yaşam tarzının karakteristik özellikleri ve yöntemleri. Tarikatların ortaya çıkışı ve geniş İslam dünyasının farklı bölgelerine yayılan ana tarikatlar. Tasavvuf Felsefesi ve tasavvufun İslam düşüncesindeki yeri.

Dersin İçeriği
1 Tasavvufa kısa bir giriş. Tasavvuf ile diğer mistik gelenekler arasındaki ilişki. Tasavvuf ve İslam.
2 Tasavvufun doğuşu. İlk zahidler.
3 İlk sufiler ve tasavvufi öğretileri: Fudayl b. Iyaz, Rabiatü’l-Adeviyye, Maruf Kerhi, Zünnun Mısri, Haris Muhasıbi.
4 Siblî, Bayezid Bistami, Cüneyd Bağdadi, Hallacı Mansur.
5 Gelişme dönemi sufileri ve klasik tasavvuf kaynakları. Ebu Nasr Serraç, Ebu Bekir Muhammed Kelâbâzi, Ebu Talip El-Mekki.
6 Ali b. Osman Hucviri, Abdulkerim Kuşeyri, Gazali.
7 Tarikatların oluşumu ve belli bazı tarikatlar. Kadıriyye, Yeseviyye, Rifaiyye, Sühreverdiyye, Şazıliyye, Kübreviyye.
8 Mevlana ve Mevlevilik
9 Nakşbendiyye
10 Halvetiyye
11 Bayramiyye
12 Tasavvuf Felsefesi: İbnü’l- Arabi ve Marifet teorisi
13 Tasavvufta İnsan ve insan-ı kâmil.
14 Tasavvufta varlık nazariyesi: Vahdet-i Vücud ve Vahdet-i Şuhud
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Öğrenciler, genel olarak tasavvuf tarihi, tasavvufun temel kavramları ve başlıca tarikatlar hakkında bilgilere sahip olur.
2 Tasavvuf tarihinin ana kaynaklarını bilir ve tasavvuf tarihinin bazı Arapça kaynaklarını okur.
3 Öğrenciler İslâm rûhânî hayatına dair bir bilinç elde eder ve İslam’ın rûhânî boyutunu analiz etme imkânına kavuşur.
4 Diğer taraftan öğrenciler insan, dış dünya ve dini bütüncül bir perspektiften yorumlama imkânı elde eder.
5 Tarihsel süreçte İslam Medeniyetinin oluşumunda irfan geleneğinin önemini kavrama
6 İnsanın kainattaki konumunu irfani bir bakış açısıyla görebilme ufkuna sahip olup modern isnanın insanı algılayış biçimi ile tasavvufun insanı algılayış biçimini karşılaştırma becerisi elde eder.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Mesleki, hayvan refahı, müşteri, halk sağlığı, toplum ve çevre ile ilgili hususlar da dâhil olmak üzere veteriner hekimlerin içinde çalışması gereken etik ve yasal çerçeveyi anladığını gösterecek şekilde hareket etmek.
2 Bilimsel araştırma yöntemlerini, temel ve uygulamalı araştırmaların bilime katkısını ve 3R ilkesinin (Replacement, Reduction, Refinement) uygulanmasını anlamak.
3 Veteriner hekimliği uygulamaları ile ilgili organizasyon, yönetim ve mevzuat hakkında temel bilgi sahibi olduğunu göstermek.
4 Veteriner hekimin faaliyet gösterdiği ekonomik ve duygusal bağlamı anlamak.
5 Veteriner hekimin çalıştığı yerde kendisinin, hastaların, müşterilerin, meslektaşlarının ve çevrenin sağlık ve biyogüvenliğini korumak, izlemek ve geliştirilmesine katkıda bulunmak
6 Kalite güvence ilkeleri hakkında bilgi sahibi olduğunu göstermek; mesleki uygulamalarında risk yönetimi ilkelerini uygulamak.
7 İlgili kitleye uygun bir dil kullanarak, gizlilik ve mahremiyete tam saygı göstererek müşteriler, halk, profesyonel meslektaşlar ve sorumlu makamlarla etkili bir şekilde iletişim kurabilmek.
8 İletişim, liderlik, yönetim, ekip çalışması, karşılıklı saygı ve diğer sosyal beceriler dahil olmak üzere kişiler arası etkili etkileşim ilkelerini uygulamak.
9 Doğru klinik ve müşteri kayıtlarını, gerektiğinde vaka raporlarını ilgilileri için tatmin edici bir biçimde hazırlamak.
10 Hizmetlerin sunumunda multidisipliner bir ekibin üyesi olarak etkin bir şekilde çalışmak ve tüm ekip üyelerinin katkısını kabul etmek.
11 Literatürü ve sunumları eleştirel bir gözle inceleyebilmek ve değerlendirebilmek.
12 Veteriner iyi klinik uygulamaları ile araştırma temelli ve kanıta dayalı veteriner hekimliği sağlamak için “Tek Sağlık” ilkelerini anlamak ve uygulamak.
13 Kanıtları eleştirel ve akılcı bir şekilde analiz etme, yetersiz olunan konularla başa çıkma, beklenmedik durumlarla başa çıkma, bilgi ve becerileri çeşitli senaryolara ve bağlamlara uyarlama becerisini göstermek.
14 Hayvanların, insanların ve çevrenin sağlık, güvenlik ve refahının yanı sıra Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini teşvik etmek amacıyla veteriner hekimliği mesleğinin ve Tek Sağlık kavramının ilerlemesine katkıda bulunmak.
15 Kişisel ve mesleki sınırlarını tanımak ve gerektiğinde profesyonel tavsiye, yardım ve destek alacağını bilme becerisini göstermek.
16 Yaşam boyu öğrenmeye ve mesleki gelişime bağlılık göstermek. Bu, mesleki deneyimin kaydedilmesini, paylaşılmasını, performans ve yetkinliği geliştirmek için önlemler alınmasını içerir.
17 Mesleki performansı iyileştirmek için düzenli olarak öz denetim ve akran grubu incelemesi gibi süreçlere katılmak.
18 Hayvan ya da hayvan gruplarında bulunan hayvanların geçmişi ile ilgili ilgili doğru elde edebilmek.
19 Hasta hayvanları güvenli bir şekilde ve hayvana saygı göstererek tutmak ve zapt etmek, bu tekniklerin uygulanması için yardımcı personellere talimat vermek.
20 Eksiksiz bir klinik muayene gerçekleştirmek ve klinik karar verme becerisini göstermek.
21 Uygun tedavi planları geliştirmek, mevcut kaynaklar ile uygun halk sağlığı ve çevresel hususları göz önünde bulundurarak bakımları altındaki hayvanın yararına olacak şekilde tedavi uygulamak.
22 Acil bir durumda müdahale etmek ve yaygın hayvan türlerinde ilk yardım uygulamak. Durumsal aciliyete öncelik vermek ve kaynakları buna göre tahsis etmek.
23 Bir hayvanın ya da hayvan grubunun fiziksel, refah ve beslenme durumunu değerlendirmek ve müşteriye hayvancılık, besleme, üreme, üretim, refah, bireysel sağlık, sürü sağlığı ve halk sağlığı ilkeleri hakkında tavsiyelerde bulunmak.
24 Örnekleri toplamak, muhafaza etmek ve nakletmek, uygun teşhis testlerini seçmek, test sonuçlarını yorumlamak ve sınırlamalarını anlamak.
25 Meslektaşlarla açık bir şekilde iletişim kurmak, sevk ve teşhis hizmetlerinde iş birliği yapmak.
26 Temel tanı ekipmanlarını kullanmak, hastalara iyi sağlık ve güvenlik uygulamaları kapsamında ve de mevcut yönetmeliklere uygun şekilde etkili bir muayene gerçekleştirmek.
27 Dijital araçların ve yapay zekânın veteriner hekimliğe katkısını bilmek ve kullanmak.
28 İhbarı mecburi, rapor edilebilir ve zoonotik hastalıkların yanı sıra hayvanlara yönelik kötü muamele durumlarla ilgili belirtileri tanımak ve ilgili makamlara bildirmek de dahil olmak üzere uygun önlemleri almak.
29 Hayvan bakımı ve refahı, hayvan hareketleri, bildirilmesi zorunlu ve rapor edilebilir hastalıklar, antimikrobiyallerin bilinçli kullanımı da dahil olmak üzere ilaçların kullanımı ile ilgili bilgi ve mevzuata ilişkin uygun kaynaklara erişmek.
30 İlaçları mevzuata ve en son kılavuzlara uygun olarak doğru ve sorumlu bir şekilde reçete etmek ve dağıtmak.
31 Şüpheli advers ilaç reaksiyonlarını uygun kanallar aracılığıyla ilgili resmi kurumlara bildirmek.
32 Biyogüvenlik için protokoller hazırlamak, çalıştığı yerin biyogüvenliğini değerlendirmek ve protokolleri doğru şekilde uygulamak.
33 Aseptik prosedürleri uygun şekilde gerçekleştirmek
34 Sedasyon, genel ve bölgesel anesteziyi güvenli bir şekilde uygulamak; kimyasal hareketsizleştirme yöntemlerini uygulamak.
35 Ağrıyı önlemek, değerlendirmek ve yönetmek.
36 Ötenazinin ne zaman uygun olduğunu bilmek, bunu hayvana ve sahiplerine saygı göstererek, uygun bir yöntem kullanarak, orada bulunanların güvenliğini de göz önünde bulundurarak gerçekleştirmek; karkasın etik ve yasal olarak imha edilmesi konusunda tavsiyelerde bulunmak.
37 Örnek alma, sevk etme ve raporlama dahil olmak üzere tüm yaygın hayvan türlerinde nekropsi yapmak.
38 Refah unsurlarına dikkat etmek, sistematik kaba post-mortem muayene ve gözlemleri kaydetmek, dokuları örnekleme, saklama ve taşıma dahil olmak üzere gıda üreten hayvanların anti-mortem muayenesini yapmak.
39 İlgili gıda teknolojisi de dahil olmak üzere, hayvansal kaynaklı ürünlerin kalite ve güvenliğini etkileyen koşulları doğru bir şekilde belirlemek için gıda ve yem denetimi yapmak.
40 İnsan sağlığının korunması, muhafazası ve iyileştirilmesine katkıda bulunma kapsamında hayvanlar, hayvansal ürünler ve yan ürünlerle doğrudan ya da dolaylı ilgisi olan koşulları belirleyerek halk sağlığını korumak.
41 Kabul edilmiş hayvan sağlığı, hayvan refahı, halk sağlığı ve çevre sağlığı standartları doğrultusunda, hastalığa ve türe uygun önleyici ve eradikasyon programları hakkında tavsiyelerde bulunmak ve bunları uygulamak.
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 4 56
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 0 0 0
Ödevler 0 0 0
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 5 5
Ara sınavlar 1 1 1
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 10 10
Yarıyıl sonu sınavı 1 2 2
Araştırma 2 10 20
Toplam iş yükü     94
AKTS     4.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 0 0
Yarıyıl içi toplam   40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Tasavvuf el Kitabı, Editör: Kadir Özköse, Grafiker Yayınları. H. Kamil Yılmaz, Ana Hatlarıyla Tasavvuf ve Tarikatlar, İstanbul 1997 Mahmut Erol Kılıç, İbn Arabi Düşüncesine Giriş, İstanbul 2009
Yardımcı Kaynaklar Selçuk Eraydın, Tasavvuf ve Tarikatlar, (MUİFV. Yay), İstanbul 1990; William Chittick, Tasavvuf, Kısa Bir Giriş, çev: Turan Koç, (İz Yay.9, İstanbul 2003. Annemarie Schimmel, İslam’ın Mistik Boyutları, çev: Ergun Kocabıyık, (Kabalcı Yay.), İstanbul 1999 Mustafa Kara, Din Hayat Sanat Açısından Tekkeler ve Zâviyeler, (Dergah Yay), İstanbul 1990. Mustafa Kara, Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi, (Dergah Yay.) İstanbul 1998; Mustafa Çakmaklıoğlu, İbn Arabi’de Marifetin İfadesi, (İnsan Yay), İstanbul 2007. William C. Chittick, Varolmanın Boyutları, çev. Turan Koç, (İnsan Yay.) İstanbul 1997; William C. Chittick, Hayal Alemleri, çev. Turan Koç, (İnsan Yay.) İstanbul 1999; Mustafa Aşkar, Tasavvuf Tarihi Literatürü, Ankara 2000; Ethem Cebecioğlu, Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Ankara 1997; Cengiz Gündoğdu, Hacı Bektaş-ı Veli, (Aktif Yay), Ankara 2007, Necdet Tosun, Bahâeddin Nakşbend, (İnsan Yay), İstanbul 2002; Mevlana, Mesnevi, çev. Şefik Can (Ötüken Yay), İstanbul 2003, Feridüddin Attar, Mantıku’t-Tayr, (Kırkanbar Yay), İstanbul 2004.

Ders İle İlgili Dosyalar