|
Yardımcı Kaynaklar
|
1. MEVZUAT VE KURUMSAL BELGELER
• 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanun (2019). Resmî Gazete, 1 Haziran 2019, Sayı 30791. https://www.mevzuat.gov.tr/
• 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (1983). Resmî Gazete, 23 Temmuz 1983, Sayı 18113. https://www.mevzuat.gov.tr/
• Kapadokya Alan Planları Yapımı ve Yürürlüğüne İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (2020). Resmî Gazete, 11 Temmuz 2020. https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=7&MevzuatNo=34688&MevzuatTertip=5
• Kapadokya Alan Başkanlığı. 1/50.000 Ölçekli Kapadokya Alan Planı Plan Hükümleri. https://kapadokyaalan.ktb.gov.tr/documents/planhukumleri.pdf
• Kapadokya Alan Başkanlığı. Koruma amaçlı imar planı askı ilanları ve alan komisyonu kararları (ilçe ve parsel bazında güncel planlar). https://kapadokyaalan.ktb.gov.tr/enterprise/announcements
• UNESCO World Heritage Centre. Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia (Ref. 357, 1985 yılında listeye alındı): tanım, üstün evrensel değer beyanı ve periyodik raporlar. https://whc.unesco.org/en/list/357/
• Türk Patent ve Marka Kurumu (2017). Avanos Çömleği, Menşe Adı, Tescil No 293 (Tescil ettiren: Avanos Belediye Başkanlığı). https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/293.pdf
• Türk Patent ve Marka Kurumu (2021). Nevşehir Testi Kebabı, Mahreç İşareti (Tescil ettiren: Nevşehir Ticaret ve Sanayi Odası ve Avanos Kaymakamlığı). https://ci.turkpatent.gov.tr/
• Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (2015). Nevşehir Kapadokya Balon Uçuş Sahası Slot Uygulama Talimatı. https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/mevzuat/sektorel/talimatlar/Kapadokya_Slot_20150928.pdf
• Ahiler Kalkınma Ajansı (AHİKA) (2017). Nevşehir Sıcak Hava Balonu Sektör Raporu. https://www.ahika.gov.tr/assets/upload/dosyalar/ahika_2017_nevsehir-sicak-hava-balonu_sektor-raporu.pdf
• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (2017); Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007); Sığınak Yönetmeliği (1988); Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (2018); Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik (2019); TS 9111 Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri (TSE, 2011). https://www.mevzuat.gov.tr/ ve https://intweb.tse.org.tr/
2. KAPADOKYA: TARİH, JEOLOJİ VE KAYA OYMA MİMARİ
Kitaplar
• Kostof, S. (1989). Caves of God: Cappadocia and Its Churches (gözden geçirilmiş baskı). Oxford University Press. (İlk baskı 1972, MIT Press.)
• Rodley, L. (1985). Cave Monasteries of Byzantine Cappadocia. Cambridge University Press.
• Ousterhout, R. G. (2005). A Byzantine Settlement in Cappadocia (Dumbarton Oaks Studies 42). Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
• Ousterhout, R. G. (2017). Visualizing Community: Art, Material Culture, and Settlement in Byzantine Cappadocia. Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
• Jolivet Lévy, C. (2001). La Cappadoce médiévale: Images et spiritualité. Zodiaque.
• Öztürk, F. G. (2009). Kapadokya''da Dünden Bugüne Kaya Oymacılığı. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
• Sözen, M. (Ed.). (1998). Kapadokya. Ayhan Şahenk Vakfı.
• Balta, E. (Ed.). (2007). Sinasos: Mübadeleden Önce Bir Kapadokya Kasabası. Birzamanlar Yayıncılık.
• Bixio, R., Castellani, V., & Succhiarelli, C. (Eds.). (2002). Cappadocia: Le città sotterranee. Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato.
• Tucker, H. (2003). Living with Tourism: Negotiating Identities in a Turkish Village. Routledge. (Göreme üzerine etnografik çalışma; turizm ve yerel kimlik ilişkisi.)
Makaleler ve kitap bölümleri
• Öztürk, F. G. (2017). Rock-cut architecture. In P. Niewöhner (Ed.), The Archaeology of Byzantine Anatolia: From the End of Late Antiquity until the Coming of the Turks. Oxford University Press.
• Topal, T., & Doyuran, V. (1997). Engineering geological properties and durability assessment of the Cappadocian tuff. Engineering Geology, 47(3). https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013795297000173
• Aydan, Ö., & Ulusay, R. (2003). Geotechnical and geoenvironmental characteristics of man-made underground structures in Cappadocia, Turkey. Engineering Geology, 69(3). https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013795202002855
• Le Pennec, J. L., Bourdier, J. L., Froger, J. L., Temel, A., Camus, G., & Gourgaud, A. (1994). Neogene ignimbrites of the Nevsehir plateau (Central Turkey): Stratigraphy, distribution and source constraints. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 63(1 ve 2).
• Aydar, E., Schmitt, A. K., Çubukçu, H. E., Akin, L., Ersoy, O., Sen, E., Duncan, R. A., & Atici, G. (2012). Correlation of ignimbrites in the central Anatolian volcanic province using zircon and plagioclase ages and zircon compositions. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 213 ve 214.
3. SOMUT OLMAYAN MİRAS, GASTRONOMİ VE TURİZM (TEMA EKSENLERİ)
Somut olmayan miras ve zanaat
• Oğuz, M. Ö. (2009). Somut Olmayan Kültürel Miras Nedir?. Geleneksel Yayıncılık.
• UNESCO (2003). Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi (Türkiye 2006''da taraf oldu). https://ich.unesco.org/en/convention
• UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri: Türkiye''nin kayıtlı unsurları (geleneksel zanaat, sözlü kültür ve ritüel örnekleri). https://ich.unesco.org/en/state/turkiye-TR
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü. Somut Olmayan Kültürel Miras Ulusal Envanteri ve Yaşayan İnsan Hazineleri programı. https://aregem.ktb.gov.tr/
Gastronomi ve turizm
• Demir Özer, E., & Esen, M. K. (2019). Coğrafi işaret alma sürecinde, Avanos Nevşehir testi kebabına ait standart reçetenin oluşturulması. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(2). https://doi.org/10.21325/jotags.2019.393
• Ardıç Yetiş, Ş. (2021). Kapadokya''da turistik ürün olarak kamping mi glamping mi? Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1). https://doi.org/10.32572/guntad.876479
• UNWTO (2012). Global Report on Food Tourism. World Tourism Organization.
• Kapadokya Alan Başkanlığı, Gastronomi ve Michelin Rehberi 2026 seçkisine ilişkin duyurular (Kapadokya''nın rehber kapsamına alınması). https://kapadokyaalan.ktb.gov.tr/
Havacılık (sıcak hava balonu)
• Özen, İ. A., & Güneren Özdemir, E. (2019). Kapadokya sıcak hava balonculuğu üzerine nitel bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2). https://dergipark.org.tr/tr/pub/nevsosbilen/article/591558
• Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. Balon işletmeleri, uçuş eğitim organizasyonları ve Kapadokya balon uçuş sahasına ilişkin talimatlar. https://web.shgm.gov.tr/
• Ahiler Kalkınma Ajansı (2017). Nevşehir Sıcak Hava Balonu Sektör Raporu (bkz. Başlık 1).
Doğa sporları, yürüyüş ve kamp
• Ardıç Yetiş, Ş. (2021). Kapadokya''da turistik ürün olarak kamping mi glamping mi? Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1). https://doi.org/10.32572/guntad.876479
• Kapadokya Alan Başkanlığı. Vadi yürüyüş rotaları, ziyaretçi yönetimi ve koruma faaliyetleri. https://kapadokyaalan.ktb.gov.tr/activities/protection
• Türkiye Dağcılık Federasyonu. Tırmanış ve yürüyüş güvenliği, eğitim ve tesis standartlarına ilişkin belgeler. https://tdf.gov.tr/
4. KORUMA KURAMI, KÜLTÜREL PEYZAJ VE ULUSLARARASI BELGELER
• Ahunbay, Z. (1996). Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon. YEM Yayın.
• Madran, E., & Özgönül, N. (2005). Kültürel ve Doğal Değerlerin Korunması. TMMOB Mimarlar Odası.
• Smith, L. (2006). Uses of Heritage. Routledge.
• Tilden, F. (1957). Interpreting Our Heritage. University of North Carolina Press.
• Laureano, P. (1993). Giardini di pietra: I Sassi di Matera e la civiltà mediterranea. Bollati Boringhieri. (Kaya oyma yerleşim mirasının yeniden kullanımı için Matera karşılaştırması.)
• Mitchell, N., Rössler, M., & Tricaud, P. M. (Eds.). (2009). World Heritage Cultural Landscapes: A Handbook for Conservation and Management (World Heritage Papers 26). UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/series/26/
• UNESCO (1972). Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme. https://whc.unesco.org/en/conventiontext/
• UNESCO (2011). Recommendation on the Historic Urban Landscape. https://whc.unesco.org/en/hul/
• ICOMOS (1964). Venedik Tüzüğü: Anıtların ve Sitlerin Korunması ve Onarımı İçin Uluslararası Tüzük. https://www.icomos.org/
• ICOMOS (1994). Nara Document on Authenticity. https://www.icomos.org/
• ICOMOS (2008). Charter for the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites (Ename Tüzüğü). https://www.icomos.org/
• ICOMOS Australia (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance. https://australia.icomos.org/
• ICOMOS Türkiye. Tüzük ve bildirgelerin Türkçe çevirileri; Türkiye Mimari Mirası Koruma Bildirgesi (2013). https://www.icomos.org.tr/
5. TÜRKİYE''DEN ÖRNEK PROJELER
Aşağıdaki örnekler, koruma alanı içinde yeni yapı, kaya oyma mekânın yeniden kullanımı, arkeolojik ve kültürel miras ziyaretçi yapıları ve kırsal bağlamda çağdaş kültür yapısı başlıklarında incelenmek üzere seçilmiştir. Öğrenci sunumlarında (3. hafta) bu listeden veya benzer nitelikte başka projelerden seçim yapılabilir.
• Argos in Cappadocia ve Bezirhane, Uçhisar, Nevşehir (Argos Yapı; Aslı Özbay ve ekibi; sanat danışmanı Turgut Cansever; 1997''den itibaren etaplı uygulama). Terk edilmiş köy dokusu ve kaya oyma mekânların korunarak konaklama ve kültür merkezi olarak yeniden kullanımı. https://www.arkitera.com/proje/argos-in-cappadocia/
• Kavak Konak, Uçhisar (Argos Yapı, 2016). Harap konut kalıntısının kaya mekânları korunarak yeniden yaşama katılması. https://www.arkitera.com/proje/argos-yapi-kavak-konak/
• Güray Müze, Avanos, Nevşehir. Yer altına oyulmuş seramik müzesi; Avanos çömlekçilik geleneği ile çağdaş seramiğin birlikte sergilenmesi. https://www.guraymuze.com/
• Kapadokya Üniversitesi Mustafapaşa Yerleşkesi, Ürgüp, Nevşehir. Sinasos''un tarihi taş konaklarının restorasyon ve yeniden kullanım yoluyla üniversite yerleşkesine dönüştürülmesi. https://kapadokya.edu.tr/
• Troya Müzesi, Tevfikiye, Çanakkale (Yalın Mimarlık, Ömer Selçuk Baz, 2018). Arkeolojik alan yanında tek kütleli çağdaş müze. https://www.arkitera.com/
• Göbeklitepe Koruma Çatısı, Şanlıurfa (kleyer.koblitz.letzel.freivogel architekten, 2018). Arkeolojik kalıntı üzerinde hafif örtü ve ziyaretçi dolaşımı. https://www.archdaily.com/
• Çatalhöyük Kazı Alanı Koruma Çatıları, Konya (Atölye Mimarlık, Sinan Omacan). Kazı alanı üzerinde koruma ve ziyaret örtüsü. https://www.arkitera.com/
• Odunpazarı Modern Müze, Eskişehir (Kengo Kuma and Associates, 2019). Geleneksel konut dokusu ölçeğinde parçalı kütle ve ahşap strüktür. https://www.omm.art/
• Baksı Müzesi, Bayrampaşa Köyü, Bayburt (Hüsamettin Koçan, 2010; Avrupa Konseyi Müze Ödülü 2014). Kırsal bağlamda çağdaş sanat, geleneksel zanaat atölyeleri ve konaklama birimlerini bir araya getiren kültür yerleşkesi. https://www.baksi.org/
• Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, Ankara Kalesi (Ayşen Savaş, 2015). Tarihi doku içinde üç konağın müzeye dönüştürülmesi. https://www.erimtanmuseum.org/
• Zeugma Mozaik Müzesi, Gaziantep (2011). Arkeolojik buluntu odaklı büyük sergi hacmi ve araştırma birimleri.
• Cappadox Festivali, Uçhisar ve çevresi (2015 ile 2018 arası, Pozitif). Çağdaş sanat, müzik ve doğa yürüyüşlerini vadi peyzajında bir araya getiren festival; medya ve çağdaş sanatlar ekseni için mekân kullanım örneği.
• ANAMED, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi, İstanbul. Araştırmacı bursları, konaklama, kütüphane ve sergi mekânlarını birleştiren araştırma enstitüsü modeli (kurumsal referans). https://anamed.ku.edu.tr/
6. DÜNYADAN ÖRNEK PROJELER
• Lascaux IV, Centre International de l''Art Pariétal, Montignac, Fransa (Snøhetta ve Casson Mann, 2016). Mağara mirasının kopya ve dijital yorumlama ile sunulduğu, peyzaja gömülü yorumlama merkezi. https://www.snohetta.com/
• Museo Nacional y Centro de Investigación de Altamira, Santillana del Mar, İspanya (Juan Navarro Baldeweg, 2001). Mağara kopyası (Neocueva), araştırma merkezi ve müzeyi bir arada barındıran yapı.
• Musée National de Préhistoire, Les Eyzies de Tayac, Fransa (Jean Nouvel, 2004). Kayalık yamaca yaslanan ulusal tarih öncesi müzesi.
• Casa Cava, Matera, İtalya (2011). Sassi di Matera''da terk edilmiş yer altı taş ocağının kültür merkezi ve oditoryuma dönüştürülmesi; kaya oyma mirasının çağdaş kullanımı için doğrudan karşılaştırma. https://www.casacava.it/
• Basque Culinary Center, San Sebastián, İspanya (VAUMM, 2011). Gastronomi bilimleri fakültesi ve araştırma merkezi; gastronomi ekseni için program referansı. https://www.bculinary.com/
• La Cité du Vin, Bordeaux, Fransa (XTU Architects, 2016). Şarap kültürü üzerine yorumlama ve deneyim merkezi. https://www.laciteduvin.com/
• Anderson Abruzzo Albuquerque International Balloon Museum, Albuquerque, ABD (2005). Balonculuk tarihi ve teknolojisine adanmış müze; havacılık ekseni için program referansı. https://www.balloonmuseum.com/
• Messner Mountain Museum Corones, Kronplatz, İtalya (Zaha Hadid Architects, 2015). Dağ zirvesine gömülü müze; doğa sporları ekseni ve topografyaya gömülme stratejisi için referans. https://www.zaha-hadid.com/
• Norwegian Wild Reindeer Centre Pavilion, Hjerkinn, Norveç (Snøhetta, 2011). Doğal peyzaj içinde gözlem ve bilgilendirme pavyonu. https://www.snohetta.com/
• Ningbo Tarih Müzesi, Ningbo, Çin (Wang Shu, Amateur Architecture Studio, 2008). Yıkılan köylerden devşirilen yerel malzemeyle kurulan çağdaş müze; yerel malzeme ve bellek ilişkisi için referans.
7. KAPADOKYA VE KÜLTÜREL MİRAS ODAKLI WEB SAYFALARI
• https://kapadokyaalan.ktb.gov.tr/ (Kapadokya Alan Başkanlığı (planlar, duyurular, koruma faaliyetleri))
• https://whc.unesco.org/en/list/357/ (Göreme Millî Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları, UNESCO Dünya Mirası)
• https://ich.unesco.org/ (UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras)
• https://www.ktb.gov.tr/ (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı)
• https://nevsehir.ktb.gov.tr/ (Nevşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
• https://aregem.ktb.gov.tr/ (Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü (somut olmayan miras envanteri))
• https://www.kulturportali.gov.tr/ (Türkiye Kültür Portalı)
• https://www.icomos.org.tr/ (ICOMOS Türkiye)
• https://www.icomos.org/ (ICOMOS (uluslararası tüzük ve bildirgeler))
• https://ci.turkpatent.gov.tr/ (Türk Patent Coğrafi İşaretler Portalı (Avanos Çömleği, Nevşehir Testi Kebabı ve diğer Nevşehir ürünleri))
• https://web.shgm.gov.tr/ (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (balon mevzuatı))
• https://www.ahika.gov.tr/ (Ahiler Kalkınma Ajansı (Nevşehir sektör raporları ve bölge planı))
• https://kapadokya.edu.tr/ (Kapadokya Üniversitesi (bölge üzerine yayın ve tezler))
• https://www.nevsehir.edu.tr/ (Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi (Turizm Fakültesi ve SBE Dergisi))
• https://dergipark.org.tr/ (DergiPark (Kapadokya üzerine Türkçe hakemli makaleler için arama))
• https://anamed.ku.edu.tr/ (ANAMED, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi)
• https://www.mevzuat.gov.tr/ (Mevzuat Bilgi Sistemi (7174 ve 2863 sayılı kanunlar, yönetmelikler))
8. ARAŞTIRMADA KULLANILABİLECEK GENEL MİMARLIK WEB SAYFALARI
• http://www.arkitera.com/
• https://www.arkiv.com.tr/
• http://www.mimdap.org/
• http://www.dezeen.com/
• http://www.archdaily.com/
• https://divisare.com/
• http://archidose.blogspot.com/
• https://www.cityofsound.com/
• http://www.urbansketchers.org/
• https://www.urbagram.net/
• https://www.publicspace.org/
• http://www.architectureweek.com/
• http://howtobecomeanarchitect.wordpress.com/
• http://mardinartuklumimarlik.tumblr.com/archive
• http://www.greatbuildings.com
• http://www.arplus.com/home.htm
• http://archinform.net
• https://archello.com
• https://bustler.net
• https://www.architecturaldigest.com/
• http://desmena.com
• https://inhabitat.com/architecture/
• http://www.presidentsmedals.com/
• http://www.architecturelist.com/
• http://www.architectureoflife.net/
• https://www.architectmagazine.com/
• https://www.akdn.org/architecture (Aga Khan Mimarlık Ödülü arşivi; koruma alanlarında çağdaş yapı örnekleri)
• https://www.europanostra.org/ (Europa Nostra Ödülleri; koruma ve yeniden kullanım örnekleri)
9. SÜRELİ YAYINLAR
Mimarlık
Architectural Design, Architectural Record, Architectural Review, Architectureweek, Arredamento Mimarlık, A+U, Azure, Building Design, C3 Magazine, Detail, Domus, Dwell, El Croquis, Frame, GA Document, Metropolis Magazine, Mimarlık (TMMOB Mimarlar Odası), METU Journal of the Faculty of Architecture, Megaron, The Plan, RIBA Journal, Soiled, Topos, Wettbewerbe, XXI, Yapı
Kültürel miras, koruma ve turizm
International Journal of Heritage Studies, Journal of Cultural Heritage, Journal of Architectural Conservation, Built Heritage, Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, Engineering Geology (Kapadokya tüfü üzerine jeoteknik çalışmalar), Journal of Tourism and Gastronomy Studies, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Milli Folklor (somut olmayan miras)
|