Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
HAVACILIKTA YAPAY ZEKA Birinci Düzey HEES 333 5 2.00 2.00 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri NA
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Kerim AĞIRMAN
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Kerim AĞIRMAN
Dersin Veriliş Şekli Yüz yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin yapay zekâ ve makine öğrenmesi kavramlarını havacılık alanındaki uygulamalar bağlamında tanımasını; bakım, uçuş emniyeti, operasyon yönetimi, arıza kestirimi, görüntü işleme, otonom sistemler ve karar destek sistemleri gibi alanlarda yapay zekâ yaklaşımlarının nasıl kullanılabileceğini kavramasını sağlamaktır.
Dersin Tanımı Bu ders; yapay zekânın temel kavramlarını, makine öğrenmesi ve derin öğrenmenin genel çalışma prensiplerini, veri hazırlama süreçlerini, havacılıkta sensör verileri, bakım kayıtları, uçuş verileri ve görüntü verileri üzerinden yapay zekâ uygulamalarını ele alır. Ders kapsamında kestirimci bakım, arıza/anomali tespiti, hava trafik yönetimi, uçuş emniyeti, insansız hava araçları, karar destek sistemleri ve açıklanabilir yapay zekâ konuları havacılık örnekleriyle incelenir.

Dersin İçeriği
1 Yapay zekâya giriş: temel kavramlar, tarihçe, güçlü/zayıf yapay zekâ, havacılıkta yapay zekânın yeri
2 Havacılıkta veri kaynakları: uçuş verileri, bakım kayıtları, sensör verileri, telemetri verileri ve operasyonel veriler
3 Veri ön işleme: eksik veri, aykırı değer, normalizasyon, özellik çıkarımı ve havacılık verilerinde veri kalitesi
4 Makine öğrenmesine giriş: denetimli, denetimsiz ve pekiştirmeli öğrenme yaklaşımları
5 Sınıflandırma ve regresyon yöntemleri: karar ağaçları, destek vektör makineleri, k-en yakın komşu ve temel performans metrikleri
6 Havacılıkta kestirimci bakım: arıza tahmini, kalan faydalı ömür kestirimi ve bakım planlama uygulamaları
7 Ara sınav / uygulama değerlendirmesi
8 Derin öğrenmeye giriş: yapay sinir ağları, temel mimariler ve eğitim süreci
9 Görüntü işleme ve bilgisayarlı görü: pist, uçak, parça, hasar ve yabancı madde tespiti uygulamaları
10 Havacılıkta anomali tespiti: uçuş emniyeti, sensör bozulmaları, telemetri anomalileri ve erken uyarı sistemleri
11 İnsansız hava araçlarında yapay zekâ: otonom seyrüsefer, engelden kaçınma, görev planlama ve durum kestirimi
12 Hava trafik yönetimi ve operasyonel karar destek sistemlerinde yapay zekâ kullanımı
13 Açıklanabilir yapay zekâ, güvenilirlik, emniyet, etik, insan-makine etkileşimi ve havacılıkta sertifikasyon sorunları
14 Genel değerlendirme, havacılıkta yapay zekâ proje örnekleri, öğrenci sunumları ve dönem sonu uygulama çalışması
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Yapay zekâ, makine öğrenmesi ve derin öğrenme kavramlarını temel düzeyde açıklar.
2 Havacılık alanında kullanılan veri türlerini ve bu verilerin yapay zekâ uygulamalarındaki önemini tanımlar.
3 Havacılık verilerinde veri ön işleme, özellik çıkarımı ve veri kalitesi kavramlarını açıklar.
4 Temel makine öğrenmesi yöntemlerini sınıflandırma, kestirim ve anomali tespiti problemleriyle ilişkilendirir.
5 Kestirimci bakım ve arıza tahmini uygulamalarında yapay zekânın kullanımını açıklar.
6 Görüntü işleme ve bilgisayarlı görü tekniklerinin havacılık bakım, emniyet ve operasyon süreçlerindeki kullanım alanlarını örneklendirir.
7 İnsansız hava araçları ve otonom sistemlerde yapay zekâ kullanımını temel düzeyde değerlendirir.
8 Havacılıkta yapay zekâ uygulamalarının emniyet, güvenilirlik, etik ve açıklanabilirlik boyutlarını tartışır.
9 Basit havacılık verileri üzerinde yapay zekâ tabanlı problem çözme yaklaşımı geliştirir.
10 Yapay zekâ tabanlı havacılık uygulamalarının sınırlılıklarını, risklerini ve uygulanabilirliğini eleştirel bakış açısıyla değerlendirir.

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 OK1. (BİLGİ) Sanat, Tasarım ve Kuramsal Altyapı Bilgisi: Sanat ve tasarımın temel ilke, öge, terminoloji ve kavramlarını bilir; seramik sanatının tarihini, kuramlarını, güncel eleştirel yaklaşımlarını ve kültürel bağlamlarını kuramsal düzeyde kavrar.
2 OK2. (BİLGİ) Tasarım, Form ve Malzeme Bütünleştirme Bilgisi: Üç boyutlu form oluşturma, fonksiyonellik, yüzey tasarımı, doku, renk ve kompozisyon gibi tasarım ilkelerinin seramik malzemelerinin fiziksel, kimyasal ve estetik özellikleriyle nasıl bütünleştirileceğini bilir.
3 OK3. (BİLGİ) Endüstriyel Üretim, Şekillendirme ve Teknoloji Bilgisi: Endüstriyel alanın gerektirdiği model ve kalıp teknikleri, temel/ileri şekillendirme yöntemlerinin olanak ve sınırlılıkları ile bilgisayar destekli dijital tasarım (CAD) programlarının üretim süreçlerindeki rolü hakkında bilgi sahibidir.
4 OK4. (BECERİ) Uygulama ve Teknik Üretim Becerisi: Seramik üretim süreçleri için gereken araç, gereç, yöntem ve gelişmiş şekillendirme/modelleme/kalıplama tekniklerini pratik düzeyde etkin bir şekilde uygular.
5 OK5. (BECERİ) Kimya, Malzeme Teknolojisi ve Pişirim Uygulamaları: Alanın gerektirdiği kimya, malzeme teknolojisi, alternatif dekor uygulamaları, sırlama ve pişirim teknikleri hakkında derinlemesine bilgi ve pratik uygulama becerisine sahiptir.
6 OK6. (BECERİ) Araştırma, Proje Geliştirme ve Yönetimi: Soyut ve somut kavramlardan hareketle sanatsal ve/veya endüstriyel tasarım fikirleri üretir, bu süreçlere yönelik bilgi toplayarak araştırma yapar, tasarım ve üretim projelerini planlar ve yönetir.
7 OK7. (YETKİNLİK) Özgün Sanatsal İfade ve Estetik Yetkinlik: Özgün sanatsal veya tasarımsal fikirlerini, malzemenin ve tekniklerinin ifade olanaklarını kullanarak üç boyutlu yapıtlara dönüştürür ve kendine has özgün bir üslup/sanatsal dil geliştirir.
8 OK8. (YETKİNLİK) Teknik Sorun Çözme ve Atölye Yönetimi: Üretim sürecinde karşılaşılan yaygın ve karmaşık teknik/tasarımsal sorunları tespit eder, nedenlerini analiz eder, yaratıcı çözümler geliştirir ve seramik atölyesinin iş güvenliği ile sürdürülebilirliğini sağlar.
9 OK9. (YETKİNLİK) Eleştirel Düşünme ve Kavramsal Derinlik: Malzeme seçimi, form anlayışı, teknik yaklaşım ve kavramsal derinlik ile tutarlı, analitik ve eleştirel bir bakış açısı geliştirerek sanat eserlerini eleştirel yaklaşımla değerlendirir ve yorumlar.
10 OK10. (YETKİNLİK) Sergi, Küratörlük ve Girişimcilik Yetkinliği: Kendi bağımsız sanatsal projelerini yürütür, kişisel markasını ve stüdyosunu oluşturma becerisine sahiptir; sanat eserlerinin sergilenmesi, sunumu ve koleksiyon yönetimi süreçlerinde yetkindir.
11 OK11. (YETKİNLİK) İletişim, Ekip Çalışması ve Sosyal Sorumluluk: Görsel, yazılı ve sözlü sunumlarla fikirlerini etkili bir şekilde ifade eder; disiplinler arası ortak çalışmalarda ve grup projelerinde etkin rol alır; sanatın toplumsal etkisini gözeterek sosyal projelere katkı sağlar.
12 OK12. (YETKİNLİK) Uluslararası Bakış Açısı ve Sürdürülebilirlik: Kültürel ve toplumsal değerleri koruyarak, seramik sanatındaki ulusal ve uluslararası gelişmeleri yakından takip eder ve bu alanlardaki akademik/sanatsal birikime katkıda bulunur.
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 14 2 28
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 0 0 0
Ödevler 0 0 0
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 1 3 3
Ara sınavlar 1 1 1
Proje (Yarıyıl ödevi) 1 4 4
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 1 4 4
Yarıyıl sonu sınavı 1 1 1
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     41
AKTS     2.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 1 40
Kısa sınav 0 0
Ödev 1 15
Yarıyıl içi toplam   55
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   55
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   45
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı Ders notları
Yardımcı Kaynaklar

Ders İle İlgili Dosyalar