Dersin Adı Dersin Seviyesi Dersin Kodu Dersin Tipi Dersin Dönemi Yerel Kredi AKTS Kredisi Ders Bilgileri
MİMARLIĞIN ELEŞTİREL AÇILIMLARI Birinci Düzey MİM 581 1 7.50 7.50 Yazdır
   
Dersin Tanımı
Ön Koşul Dersleri
Eğitimin Dili Türkçe
Koordinatör DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU OVACIK ÇORUH
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli Teorik
Dersin Amacı Üzerine düşünülen teorik yaklaşımlar aracılığıyla özne ve nesne, tarih ve hakikat kavramlarını ele almak; mimarlık bilgi alanında tarihsel koşullara ve pratiklere yönelen bir bakışı geliştirmek amaçlanmaktadır. Ontolojik düzeyde işleyen mimarlığın tarihsel hakikatle ilişkisini sorunsallaştırmak ve aynı zamanda bu sınırlara eleştirel bir pratik biçiminde ele almak; güncel eğilimleri değerlendirmek için eleştirinin mümkün olduğu bir çerçeveyi sağlamak amaçlanmaktadır.
Dersin Tanımı Modernlik öznenin merkezinde olduğu bir paradoks olarak çözümlenir. Bu çerçevede mimarlık deneyimin tarihsel sınırlarını yapılandıran söylem-pratik alanı olarak tartışılırken; eleştirel açılımları değerlendirilir. Savaş-sonrası dönemde ortaya çıkan eleştirel düşünce ortamının sağladığı yeni yaklaşım ve kavramsal araçlar bu bağlamda ele alınır. 1960’lı yıllarda başlayıp 1990’lı yıllara uzanan süreçte, soyut kavramsal araçlarla başka bir mimarlık olanağını ortaya koymaya yönelen eleştirel teori temelli eğilimler ve 1990 sonrasının mimarlık pratikleri çözümlenir.

Dersin İçeriği
1 17 eylül 2025 Dersin içeriğinin tanıtılması
2 24 eylül 2025 Modernlik; öznenin merkezinde olduğu bir paradoks
3 1 ekim 2025 Eleştirel Teori; Savaş-sonrası dönemin eleştirel ortamı M. Foucault ve Tarih eleştirisi
4 8 ekim 2025 M. Foucault: Özneleşme Teorisi Modernliğin Tutumu – “Karşı-özneleşme”
5 15 ekim 2025 Biyopolitika ve mekân sorunları İktidar ilişkilerinin sınırında bir mekân kavrayışı: Heterotopya
6 22 ekim 2025 Mimarlığın ontolojik işleyişi ve tarihsel sınırlarla eleştirel ilişkisi
7 29 ekim 2025 Resmi Tatil
8 5 kasım 2025 Araştırma önerisine hazırlık: “Eleştirel bir pratik olarak tasarım”
9 12 kasım 2025 Ara sınav haftası Araştırma önerisi [motivasyon/sorunsal/teorik çerçeve]
10 19 kasım 2025 Mimarlıkta eleştirel teori temelli yaklaşımlar
11 26 kasım 2025 Mimarlığın genişleyen kapsamı 1: Projektif Pratikler
12 3 aralık 2025 Disiplinin sınırlarından gerçekliğin tarihsel sınırlarına: Atmosfer Mimarlığı
13 10 aralık 2025 Öznel performansların etkileri olarak günümüz mimarlığı Öznenin sorumluluk alanı: Günümüzün tasarım stratejileri; araç ve yöntemleri
14 17 aralık 2025 “Yaratıcı oyun”: Nesnenin/kentin yönelimi ve öznellik arayışı Diyagramatik bir araç [medium] olarak kentsel mekân
15 24 aralık 2025 Sunumlar ve tartışma / Eleştirel bir bakışı ortaya koymak: Sorunsallaştırma
16 31 aralık 2025 Sunumlar ve tartışma / Eleştirel bir bakışı ortaya koymak: Sorunsallaştırma
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları
1 Mimarlığın ilişkisel ontolojik bir yaklaşımla değerlendirilmesi;
2 Modernlik düşüncesinin içeriğinin değerlendirilmesi;
3 Eleştirel teori temelli eğilimlerin değerlendirilmesi;
4 Kavramsal araçların genişletilmesi;
5 Mimarlık ve kent hakkında düşünmenin alternatif yollarının araştırılması;
6 Mimarlıkta güncel eğilimlerin değerlendirilmesi.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi
1 Matematik, Fen Bilimleri ve Çevre Mühendisliği konularında yeterli altyapıya sahip olma; bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri karmaşık mühendislik çözümlerinde kullanabilme becerisi,
2 Karmaşık mühendislik problemlerini belirleme, tanımlama, formüle etme ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analitik yöntemler ve modelleme tekniklerini seçme ve uygulama becerisi,
3 Karmaşık bir sistemi, sistem bileşenini ya da süreci analiz etme ve istenen gereksinimleri karşılamak üzere gerçekçi kısıtlar altında tasarlama becerisi; bu doğrultuda modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi,
4 Mühendislik uygulamalarında karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern teknik ve araçları seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini etkin kullanma becerisi,
5 Karmaşık mühendislik problemlerinin veya disipline özgü araştırma konularının incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi, etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme,
6 Bilgiye erişebilme ve bu amaçla kaynak araştırması yapabilme, veri tabanları ve diğer bilgi kaynaklarını kullanabilme becerisi, alanının gerektirdiği düzeyde bilgisayar yazılımı ve donanımı bilgisi,
7 Bireysel olarak ve çok disiplinli takımlarda etkin çalışabilme becerisi, sorumluluk alma özgüveni, başladığı bir işi tamamlama ve karşılaşabileceği olası karmaşık durumlarda sorumluluk alarak çözüm üretme becerisi,
8 Alanındaki bilgileri takip edip kullanabilecek ve meslektaşları ile iletişim kurabilecek düzeyde yabancı dil bilgisi,
9 Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği konusunda farkındalık, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme becerisi, yenilikçi fikirlere açık olma bilinci,
10 Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk ve mühendislik uygulamalarında kullanılan standartlar hakkında bilgi,
11 İş güvenliği, işçi sağlığı, sosyal güvenlik hakları, kalite kontrol ve yönetimi ile çevre koruma konularında yeterli bilgi ve bilinci,
12 Mühendislik çözümlerinin ve uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlardaki etkilerini kavrayabilme becerisi, mühendislik çözümlerinin hukuksal konusunda farkındalık,
13 Uzman ya da uzman olmayan dinleyici gruplarını mühendislik problemleri ve çözüm önerileri ile ilgili konularda yazılı ve sözlü olarak bilgilendirme becerisi,
14 Alanında her türlü proje geliştirebilme ve uygulama bilgi ve becerisi, sorumluluğu altında çalışanları projeye dâhil etme bilinci, meslek etkinliklerini planlama ve yönetme becerisi, girişimcilik hakkında farkındalık
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü
  Sayısı Süresi (saat) Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim 0 0 0
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme) 0 0 0
Ödevler 0 0 0
Sunum / Seminer hazırlama 0 0 0
Kısa sınavlar 0 0 0
Ara sınavlara hazırlık 0 0 0
Ara sınavlar 0 0 0
Proje (Yarıyıl ödevi) 0 0 0
Laboratuvar 0 0 0
Arazi çalışması 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık 0 0 0
Yarıyıl sonu sınavı 0 0 0
Araştırma 0 0 0
Toplam iş yükü     0
AKTS     0.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler
Yarıyıl içi değerlendirme Sayısı Katkı Yüzdesi
Ara sınav 0 0
Kısa sınav 0 0
Ödev 1 100
Yarıyıl içi toplam   100
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı   40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı   60
Genel toplam   100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri
Ders kitabı
Yardımcı Kaynaklar Calinescu, M. (2010). “İki Modernlik”; “Baudelaire ve Estetik Modernliğin Paradoksları” Modernliğin Beş yüzü – Modernizm, Avangard, Dekadans, Kitsch, Postmodernizm (S. Gürses, Çev.). İstanbul: Küre Yayınları Kwinter, S. (2002). Architecture of Time, Toward a Theory of the Event in Modernist Culture. London: MIT Press. Megill, A. (2008). Aşırılığın Peygamberleri: Nietzsche, Heidegger, Foucault, Derrida (T. Birkan, Çev.). İstanbul: Ayraç Kitabevi. Young, R. (2000). Beyaz Mitolojiler (C. Yıldız, Çev.), (1990, White Mythologies-Writing History and the West). Ankara: Bağlam Yayınları. Hays, M. K. (2015). Mimarlığın Arzusu: Geç Avangardı Okumak. (V. Atmaca, & B. Demirhan, Çev.) (2010, ‘Architecture’s Desire: Reading the Late Avant-Garde’) İstanbul: YEM. Vidler, A. (1976). "Theory: Architecture and Transgression” için Giriş. Oppositions , winter; 7, 55. Tschumi, B. (1976). Theory: Architecture and Transgression, Oppositions , winter; 7, 55-63. Sykes, K. A. (Ed.). (2017). Yeni bir gündem inşa etmek mimarlık kuramı 1993-2009 içinde (s. 15-28). (G. Akyürek, Çev.). İstanbul: Küre Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi 2010). Baird, G. (2004). Criticality’ and its discontents - rising ambitions, expanding terrain, realism and utopianism. Harvard Design Magazine, Fall 2004/Winter 2005, 16-21. Foucault, M. (2011). Özne ve İktidar (O. Akınhay, Çev.) (1967-1984, ‘Des espaces autres’) İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Foucault, M. (2011). Felsefe Sahnesi-Michel Foucault (Seçme Yazılar 5, s.230-253.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Ders İle İlgili Dosyalar