Erciyes University - Info Package

Dersin Adı	Dersin Seviyesi	Dersin Kodu	Dersin Tipi	Dersin Dönemi	Yerel Kredi	AKTS Kredisi	Ders Bilgileri
HAVACILIK EMNİYET YÖNETİM SİSTEMLERİ	İkinci Düzey	HY 108		2	4.00	4.00	Yazdır

Dersin Tanımı

Ön Koşul Dersleri	-
Eğitimin Dili	TÜRKÇE
Koordinatör	DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT ÜZÜLMEZ
Dersi Veren Öğretim Eleman(lar)ı
Yardımcı Öğretim Eleman(lar)ı
Dersin Veriliş Şekli	yüzyüze
Dersin Amacı	Dersin Amacı Bu dersin amacı; öğrencilere havacılık endüstrisinde uçuş emniyetinin sağlanması ve sürdürülmesi için uluslararası otoriteler tarafından zorunlu kılınan Emniyet Yönetim Sisteminin (Safety Management System - SMS) temel felsefesini, bileşenlerini ve uygulama yöntemlerini aktarmaktır. Geleceğin havacılık profesyonellerine proaktif ve öngörücü emniyet yaklaşımlarını kavratarak, organizasyonel düzeyde "Adil Kültür" (Just Culture) ve emniyet kültürü oluşturabilme yetkinliği kazandırmak hedeflenmektedir.
Dersin Tanımı	Bu ders; ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü) standartları, özellikle Annex 19 ve Doc 9859 Emniyet Yönetimi El Kitabı çerçevesinde, havacılıkta emniyet kavramının tarihsel gelişimini ve SMS''in dört ana bileşenini (Emniyet Politikası, Emniyet Risk Yönetimi, Emniyet Güvencesi, Emniyet Teşviki) kapsar. Tehlike tanımlama, risk değerlendirme (Risk Matrisi), insan faktörleri (SHELL Modeli), İsviçre Peyniri kaza modeli, raporlama kültürleri ve acil durum müdahale planlaması gibi konular sektörel vaka analizleriyle incelenmektedir.

Dersin İçeriği

1	1. Hafta: Havacılık Emniyetine Giriş, Emniyet Kavramının Tarihsel Evrimi (Reaktif, Proaktif, Öngörücü Yaklaşımlar)
2	2. Hafta: İnsan Faktörleri ve Hata Yönetimi: SHELL Modeli ve Organizasyonel Kazalar (İsviçre Peyniri Modeli)
3	3. Hafta: ICAO Annex 19 Standartları ve Emniyet Yönetim Sistemi (SMS) Çerçevesi
4	4. Hafta: SMS 1. Bileşen: Emniyet Politikası, Hedefleri ve Üst Yönetimin Sorumlulukları
5	5. Hafta: SMS 2. Bileşen: Emniyet Risk Yönetimi - Tehlike (Hazard) Tanımlama Süreçleri
6	6. Hafta: Risk Değerlendirme Metodolojisi, Risk Matrisi ve Kabul Edilebilirlik Sınırları
7	7. Hafta: Risk Azaltma (Mitigation) Stratejileri ve Kontrol Önlemlerinin Geliştirilmesi
8	8. Hafta: SMS 3. Bileşen: Emniyet Güvencesi (Safety Assurance), Emniyet Performans Göstergeleri (SPI)
9	9. Hafta: Değişim Yönetimi (Management of Change) ve Sürekli İyileştirme Süreçleri
10	10. Hafta: SMS 4. Bileşen: Emniyet Teşviki (Safety Promotion), Emniyet Eğitimleri ve İletişim
11	11. Hafta: Kurumsal Emniyet Kültürü ve "Adil Kültür" (Just Culture) Konsepti
12	12. Hafta: Olay/Kaza Raporlama Sistemleri (Zorunlu ve Gönüllü Raporlama Mekanizmaları)
13	13. Hafta: Acil Durum Müdahale Planlaması (ERP - Emergency Response Plan)
14	14. Hafta: Havacılık Kaza Raporlarının İncelenmesi ve Kök Neden Analizleri (Vaka Çalışmaları)
15
16
17
18
19
20

Dersin Öğrenme Çıktıları

1	Havacılık emniyeti ile ilgili temel kavramları, teorik kaza modellerini ve insan faktörlerini açıklar.
2	ICAO standartları çerçevesinde Emniyet Yönetim Sisteminin (SMS) dört temel bileşenini ve kurumsal yapı içindeki işleyişini tanımlar.
3	Havacılık operasyonlarındaki potansiyel tehlikeleri belirler ve risk değerlendirme matrisi kullanarak analiz eder.
4	Tespit edilen emniyet risklerini kabul edilebilir seviyelere çekmek için uygun risk azaltma (mitigation) stratejileri geliştirir.
5	Organizasyonel kaza modellerini kullanarak geçmiş havacılık kazalarının kök nedenlerini analiz eder.
6	"Adil Kültür" konseptinin kurumsal emniyet performansına olan etkisini yorumlar ve etkin raporlama sistemlerinin önemini kavrar.
7
8
9
10

*Dersin Program Yeterliliklerine Katkı Seviyesi

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Yıldızların sayısı 1’den (en az) 5’e (en fazla) kadar katkı seviyesini ifade eder

Planlanan Öğretim Faaliyetleri, Öğretme Metodları ve AKTS İş Yükü

	Sayısı	Süresi (saat)	Sayı*Süre (saat)
Yüz yüze eğitim	14	3	42
Sınıf dışı ders çalışma süresi (ön çalışma, pekiştirme)	2	3	6
Ödevler	0	0	0
Sunum / Seminer hazırlama	0	0	0
Kısa sınavlar	0	0	0
Ara sınavlara hazırlık	1	10	10
Ara sınavlar	1	2	2
Proje (Yarıyıl ödevi)	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Arazi çalışması	0	0	0
Yarıyıl sonu sınavına hazırlık	1	28	28
Yarıyıl sonu sınavı	1	2	2
Araştırma	0	0	0
Toplam iş yükü			90
AKTS			4.00

Değerlendirme yöntemleri ve kriterler

Yarıyıl içi değerlendirme	Sayısı	Katkı Yüzdesi
Ara sınav	1	40
Kısa sınav	0	0
Ödev	0	0
Yarıyıl içi toplam		40
Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarıya katkı oranı		40
Yarıyıl sonu sınavının başarıya katkı oranı		60
Genel toplam		100

Önerilen Veya Zorunlu Okuma Materyalleri

Ders kitabı	ICAO Doc 9859 - Safety Management Manual (SMM). (Emniyet Yönetim Sisteminin temel evrensel kaynağıdır). ICAO Annex 19 - Safety Management. SHGM SHT-SMS Talimatı - Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Emniyet Yönetim Sistemi Talimatı.
Yardımcı Kaynaklar	Cusick, S. K., Cortes, A. I., & Rodrigues, C. C. (2015). Commercial Aviation Safety (6th Edition). McGraw-Hill Education. Reason, J. (1997). Managing the Risks of Organizational Accidents. Routledge. Eurocontrol - Just Culture Guidance Material. Ulusal/Uluslararası kaza kırım raporları (NTSB, AAIB yayınları).

Ders İle İlgili Dosyalar